Đương đầu với cú sốc giá năng lượng do xung đột tại Vùng Vịnh, các nước châu Á đang quay sang mua hàng triệu thùng dầu Nga, sau khi Mỹ tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt vào tháng trước...

Các nền kinh tế châu Á là những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu bắt nguồn từ cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran, do khu vực này có sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu và khí đốt từ Trung Đông.

Ấn Độ và Trung Quốc đã mua nhiều dầu thô Nga sau khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, bất chấp việc Mỹ áp lệnh trừng phạt lên hoạt động xuất khẩu dầu của Nga. Gần đây, các quốc gia châu Á khác mới khởi động lại hoặc tăng cường nhập khẩu dầu Nga sau khi Mỹ tạm miễn trừ trừng phạt đối với nguồn cung từ Nga. Động thái nới trừng phạt này của Mỹ là một phần trong nỗ lực nhằm cải thiện nguồn cung dầu toàn cầu trong bối cảnh dòng chảy năng lượng từ Trung Đông gián đoạn do Iran phong tỏa eo biển Hormuz.

Theo tin từ tờ báo Financial Times, Philippines và Hàn Quốc đã nhận được các lô hàng dầu và sản phẩm hóa dầu từ Nga, còn Sri Lanka đang đàm phán với các công ty năng lượng Nga. Thái Lan và Indonesia đã xác nhận sẵn sàng thực hiện các giao dịch mua dầu Nga.

"Đây là những quốc gia đang rất cần mua được dầu vào lúc này và họ muốn tranh thủ tối đa việc Mỹ tạm miễn trừng phạt đối với việc mua dầu Nga”, ông June Goh, nhà phân tích thị trường dầu cao cấp tại Sparta Commodities ở Singapore, cho biết.

Dầu từ Trung Đông chiếm phần lớn trong nhập khẩu dầu thô của một số quốc gia châu Á bao gồm Philippines, Malaysia, Thái Lan và Singapore. Các chính phủ trong khu vực đã đưa ra các biện pháp tiết kiệm năng lượng - như tuần làm việc bốn ngày và yêu cầu người dân làm việc tại nhà - song song với mở rộng chính sách trợ cấp nhiên liệu để ứng phó với sự leo thang của giá dầu.

Nhiều nước châu Á cũng đã tăng cường sử dụng than để thay thế nguồn cung khí tự nhiên đang bị gián đoạn. Trước khi chiến tranh nổ ra, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ Trung Đông là nguồn năng lượng mà các nước này sử dụng phổ biến để sản xuất điện và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp sản xuất.

Trong tháng 3 vừa qua, khi giá dầu tăng bùng nổ trong bối cảnh chiến sự căng thẳng, Mỹ đã ban hành lệnh miễn trừ 30 ngày các biện pháp trừng phạt đối với dầu Nga. Trước cuộc chiến Mỹ - Iran, Trung Quốc và Ấn Độ mua tổng cộng khoảng 85% dầu thô xuất khẩu của Nga, tận dụng việc mua dầu giá rẻ này để lấy nguồn cung dồi dào cho các nhà máy lọc dầu trong nước - theo công ty dữ liệu vận chuyển Veson Nautical.

Sau động thái nới trừng phạt vừa rồi của Mỹ, Ấn Độ càng đẩy mạnh việc mua dầu Nga. Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã mua 1 triệu thùng dầu thô Nga mỗi ngày trong tháng 2, và con số này đã tăng gấp đôi lên 1,9 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 2 - theo nhà cung cấp dữ liệu Kpler.

Một số lô hàng dầu thô Nga ban đầu dự kiến được bán cho các thị trường bao gồm Trung Quốc thậm chí đã được chuyển hướng sang Ấn Độ, khi New Delhi bắt đầu trả thêm một phần chênh lệch gần 5% so với mức giá hiện tại.

Nhà máy lọc dầu tư nhân lớn nhất của Ấn Độ là Reliance, thuộc sở hữu của người giàu nhất châu Á Mukesh Ambani, đã bắt đầu nhập khẩu dầu thô Nga sau khi Mỹ nới lỏng trừng phạt. Trước đó, tập đoàn này đã ngừng mua dầu thô Nga từ tháng 11/2025 dưới áp lực từ Mỹ, khi Washington tăng gấp đôi thuế quan đối với hàng hóa Ấn Độ vào tháng 8 nhằm buộc nước này ngừng mua dầu Nga để siết nguồn thu ngoại tệ của Moscow.

Tuần trước, hai tàu chở dầu Nga đã cập bến Philippines, lần đầu tiên kể từ tháng 11/2021 - theo Kpler. Petron Corp, công ty vận hành nhà máy lọc dầu duy nhất của Philippines, cho biết đã mua 2,5 triệu thùng dầu thô Nga. Petron cung cấp 30% tổng lượng nhiên liệu ở Philippines, quốc gia mà nhu cầu dầu được đáp ứng gần như toàn bộ bằng nhập khẩu từ Trung Đông.

Gần đây, Philippines đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng trong lúc xoay sở các biện pháp ứng phó với cú sốc nguồn cung. Petron cho biết các giao dịch mua dầu Nga của họ không phải là một phần trong chiến lược nguồn cung thông thường của họ. "Các giao dịch mua được thực hiện hoàn toàn do nhu cầu cực kỳ cấp bách. Đây là một biện pháp khẩn cấp đặc biệt để ứng phó với những gián đoạn địa chính trị và chuỗi cung ứng chưa từng có, và chỉ sau khi đã cạn kiệt tất cả các lựa chọn khả thi về mặt thương mại và vận hành”, công ty cho biết.

Tại Hàn Quốc, nơi đang thực hiện một chiến dịch tiết kiệm năng lượng lớn, các công ty nhập khẩu xăng dầu vẫn chưa mua dầu Nga nhưng đã mua 27.000 tấn naphtha Nga, một vật liệu được chiết xuất từ dầu thô dùng để sản xuất hàng nhựa.

Các quan chức ở Thái Lan và Indonesia đã phát tín hiệu sẵn sàng mua dầu Nga. Tại Sri Lanka, công ty quốc doanh Ceylon Petroleum Corp cho biết đang thảo luận với các công ty dầu Nga.

"Chúng tôi không chỉ tìm đến các nhà cung cấp dầu truyền thống, mà còn cố gắng khám phá các nguồn cung khác không bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến đang diễn ra ở Trung Đông. Chúng tôi đang xem xét tất cả mọi phương án", Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr cho biết vào tuần trước.