5 ngành hưởng lợi khi châu Âu tăng mạnh chi tiêu quốc phòng

Thay đổi này không chỉ là một phản ứng trước cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine, mà còn là kết quả của một quá trình nhận thức kéo dài về tầm quan trọng của việc tự chủ trong quốc phòng.

Theo Cơ quan Quốc phòng châu Âu (EDA), chi tiêu quốc phòng của Liên minh châu Âu (EU) đã tăng từ 218 tỷ euro vào năm 2021 lên mức ước tính 381 tỷ euro vào năm 2025, tương đương mức tăng 75% chỉ trong vòng 4 năm.

Còn theo Viện nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), chi tiêu quân sự toàn cầu đạt mức kỷ lục 2,9 nghìn tỷ USD trong năm 2025, với châu Âu là động lực chính tăng trưởng chính với mức tăng 14% lên 864 tỷ USD, tương đương 742 tỷ euro. Lần đầu tiên kể từ năm 1990, Đức đã vượt mục tiêu chi tiêu quốc phòng tương đương 2% tổng sản phẩm trong nước (GDP) theo quy định của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đạt 2,3%.

Tiếp đó, phải kể đến các khuôn khổ chính trị để duy trì bền vững hoạt động chi tiêu quốc phòng này. Kế hoạch tái vũ trang châu Âu của EU, với tên gọi chính thức là Readiness 2030 (Sẵn sàng 2030), đặt mục tiêu chi 800 tỷ euro cho quốc phòng. Trong đó, Ủy ban châu Âu (EC) sẽ huy động tới 150 tỷ euro trên thị trường vốn thông qua một công cụ mới có tên SAFE - Security Action for Europe (Hành động An ninh cho châu Âu).

Điều khoản ngoại lệ trong Hiệp ước Ổn định và Tăng trưởng của EU hiện cho phép các quốc gia thành viên tăng chi tiêu quốc phòng ngoài các quy tắc tài chính thông thường. Theo ước tính của EC, việc tăng ngân sách quốc phòng thêm 1,5% GDP có thể tạo ra gần 650 tỷ euro không gian tài khóa của EU trong 4 năm.

Theo trang Euronews, xu hướng tăng chi tiêu quốc phòng ở châu Âu đã tạo ra một làn sóng đầu tư lớn vào các ngành công nghiệp liên quan đến quốc phòng, mang lại lợi ích đáng kể cho một số lĩnh vực cụ thể, trong đó phải kể đến 5 ngành sau:

Đầu tiên, ngành sản xuất liên quan đến quốc phòng đang trải qua một thời kỳ phát triển mạnh mẽ. Các nhà thầu quốc phòng truyền thống của châu Âu như Rheinmetall, Leonardo, Saab và các đối tác khác đang hưởng lợi lớn từ sự gia tăng này.

Năng lực sản xuất đạn dược của EU đã tăng từ khoảng 300.000 viên mỗi năm vào năm 2022 lên ước tính 2 triệu viên vào cuối năm 2025. Đây là một tốc độ tăng trưởng cao gấp ba lần so với mức thường thấy của thời bình - theo tờ báo Financial Times và cơ quan nghiên cứu của Nghị viện châu Âu.

Tại Đức, các đơn đặt hàng trong nước liên quan đến ngành công nghiệp quốc phòng đã tăng hơn 50% vào cuối năm 2025, từ mức vốn đã cao sau khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra. EC hiện đang điều phối các quỹ để mở rộng dây chuyền sản xuất tại các nhà thầu lớn và giảm thời gian chờ giao hàng hiện kéo dài đến vài năm đối với một số hệ thống phòng không.

Thứ hai, công nghệ máy bay không người lái (drone) đang trở thành một yếu tố quan trọng trong tư duy quân sự của châu Âu, đặc biệt sau những bài học từ Ukraine.

Pháp đã cam kết 8,5 tỷ euro để mở rộng kho đạn dược và máy bay không người lái, bao gồm đến năm 2030 tăng 400% kho máy bay không người lái phát nổ.

Vào tháng 4/2026, Đức và Ukraine đã ký một gói thỏa thuận quốc phòng trị giá 4 tỷ euro bao gồm các thỏa thuận về sản xuất chung máy bay không người lái. Đây là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn để mở rộng sản xuất hệ thống tự động của châu Âu.

Sáng kiến Phòng thủ Máy bay Không người lái châu Âu (EDDI) được EU khởi động vào đầu năm 2026, nhằm xây dựng một lá chắn chống máy bay không người lái đa tầng, 360 độ trên khắp các quốc gia thành viên vào năm 2027.

Thứ ba, an ninh mạng đã trở thành một mặt trận trong chiến tranh, và các chính phủ châu Âu đang chi tiêu ở mức độ tương xứng cho lĩnh vực này.

Năm 2025, EU đã phân bổ 145,5 triệu euro để tăng cường an ninh mạng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cơ quan hành chính công và các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Vào ngày 20/1/2026, EC đã đề xuất một gói chi tiêu an ninh mạng mới bao gồm các sửa đổi đối với chỉ thị NIS2, nhằm đơn giản hóa việc tuân thủ và củng cố chuỗi cung ứng ICT của EU trước các rủi ro từ các nước thứ ba.

Ngân hàng Đầu tư châu Âu đã đưa an ninh mạng vào danh sách các ưu tiên tài chính quốc phòng và an ninh.

Doanh thu ngành an ninh mạng của châu Âu trong tháng 4 năm nay tăng 10% so với cùng kỳ năm trước - theo số liệu của CONTEXT's Panel Europe. Trong đó, doanh thu ở mảng quản lý danh tính và truy cập - phân khúc gắn liền nhất với việc bảo vệ các hệ thống chính phủ và quân sự nhạy cảm - ghi nhận mức tăng trưởng 18%.

Thứ tư, ngành kim loại công nghiệp cũng đang hưởng lợi từ sự gia tăng chi tiêu quốc phòng. Logic rất đơn giản: thiết bị quân sự nặng và được làm bằng kim loại. Tàu, xe bọc thép, hệ thống pháo binh, bệ phóng tên lửa, tất cả đều tiêu tốn nhiều kim loại.

Một báo cáo của ngân hàng Goldman Sachs ước tính rằng khoảng 40% sự gia tăng chi tiêu quốc phòng của châu Âu sẽ chảy vào việc mua sắm thiết bị nặng kim loại, gấp đôi mức chuẩn 20% thông thường của NATO.

Goldman Sachs dự báo hoạt động tái vũ trang của châu Âu sẽ nâng nhu cầu tổng thể của khu vực đối với kim loại công nghiệp tăng 6% trong năm 2027. Đây là một mức tăng đáng chú ý khi quốc phòng chỉ chiếm khoảng 2% mức sử dụng kim loại của châu Âu vào năm 2023.

Và cuối cùng, ngành công nghiệp bán cũng hưởng lợi nhiều từ xu hướng tăng mạnh chi tiêu quốc phòng của châu Âu, một phần do các nước trong khu vực này nhận ra mức độ dễ bị tổn thương của họ trước sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng bán dẫn. Các nền tảng quốc phòng hiện đại - từ các đơn vị dẫn đường tên lửa đến kiến trúc ISR và truyền thông mã hóa - đều chạy trên các bộ vi xử lý tinh vi và an toàn mà châu Âu phần lớn không sản xuất.

Trong nhiều thập kỷ, các nước châu Âu đã dựa vào các nhà cung cấp Mỹ để có các sản phẩm con chip dùng trong lĩnh vực quốc phòng, đồng thời thuê ngoài việc sản xuất chip tại các nhà máy ở châu Á. Đây là một chuỗi cung ứng hiệu quả trong thời bình nhưng dễ vỡ trong khủng hoảng.

Chương trình Công nghiệp Quốc phòng châu Âu (EDIP), một khuôn khổ mua sắm xuyên biên giới trị giá 1,5 tỷ euro được khởi động vào năm 2026, trực tiếp giải quyết vấn đề này. Trong chương trình, nguồn ngân sách đã được chỉ định cụ thể cho các sản phẩm bán dẫn gallium nitride được sử dụng trong hệ thống radar và chiến tranh điện tử.