Mỹ: USTR đề xuất áp thuế quan trừng phạt 25% với nhiều mặt hàng Brazil

Theo ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Mỹ, Brazil có các hành vi thương mại không công bằng trong nhiều lĩnh vực, gồm thương mại số, dịch vụ thanh toán điện tử, thuế quan ưu đãi, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, khả năng tiếp cận thị trường ethanol và vấn đề phá rừng trái phép.

USTR cho biết đề xuất áp thuế quan trừng phạt được đưa ra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 - công cụ cho phép Washington điều tra và đáp trả các hành vi thương mại bị cho là không công bằng.

Trong ngày thứ Ba (2/6), Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đã phản ứng trước đề xuất thuế quan của Mỹ, đồng thời cáo buộc Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thiếu thiện chí với khu vực Mỹ Latin.

Ông Lula cho biết các nhà đàm phán thương mại Mỹ và Brazil đã gặp nhau ba lần trong những tuần gần đây, nhưng hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận. Ông cũng cho rằng cách tiếp cận của Mỹ trái ngược với động thái từ Trung Quốc, khi Bắc Kinh cùng ngày công nhận Brazil không còn bệnh lở mồm long móng - diễn biến có thể tạo thuận lợi cho xuất khẩu thịt và các sản phẩm chăn nuôi của Brazil.

Đề xuất thuế quan mới sẽ được lấy ý kiến công chúng trước khi USTR đưa ra quyết định cuối cùng, với hạn chót là ngày 15/7. Một số mặt hàng của Brazil dự kiến được miễn trừ, gồm thịt bò, cà phê, đất hiếm, một số kim loại, năng lượng và linh kiện máy bay.

Theo USTR, cuộc điều tra về các hoạt động thương mại của Brazil được khởi động từ năm ngoái theo Điều 301. Cơ quan này kết luận một số chính sách của Brazil là “không hợp lý”, gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ. Kết luận này tạo cơ sở để Washington xem xét áp thuế quan trừng phạt.

Phát biểu trên kênh CNBC, ông Greer cho rằng biện pháp với Brazil được thiết kế “khá tinh tế”, do nhiều mặt hàng quan trọng được miễn trừ. Ông cũng cho biết USTR sẽ công bố kết luận của một số cuộc điều tra khác theo Điều 301 trong những tuần tới, đồng thời nhấn mạnh Mỹ cần áp thuế quan ở mức đủ mạnh để thu hẹp mức thâm hụt thương mại “khổng lồ”.

Tuy nhiên, theo hai nguồn tin là quan chức Brazil nói với hãng tin Reuters, lập luận của Mỹ đã bỏ qua nhiều giải trình mà Brazil đưa ra trong những tháng gần đây. Theo các nguồn tin này, đề xuất thuế quan mới mang động cơ chính trị nhiều hơn là dựa trên các vấn đề kỹ thuật về thương mại. Động thái này cho thấy quan hệ Mỹ - Brazil tiếp tục căng thẳng, dù ông Lula đã có chuyến thăm Nhà Trắng vào tháng trước.

Căng thẳng giữa hai nước cũng gia tăng sau khi ông Rubio đưa hai băng nhóm tội phạm lớn nhất Brazil vào danh sách tổ chức khủng bố, bất chấp sự phản đối của Brazil. Quyết định này có thể tạo cơ sở để Mỹ áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn về an ninh liên quan tới Brazil.

Vài ngày trước đó, Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro - đối thủ chính của ông Lula trong cuộc bầu cử tháng 10 tới - đã công khai ủng hộ việc Mỹ đưa các băng nhóm này vào danh sách khủng bố trong chuyến thăm Washington. Trong chuyến đi này, ông Bolsonaro đã gặp ông Rubio, Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Tổng thống Donald Trump. Dù vậy, ông Bolsonaro cho biết ông không ủng hộ việc Mỹ áp thuế quan với Brazil.

“Tôi đã trực tiếp đề nghị Tổng thống Trump không áp thuế quan với các doanh nghiệp của chúng tôi. Thuế quan không phải là giải pháp”, ông viết trên mạng xã hội X hôm thứ Ba.

Đề xuất thuế quan mới của USTR sẽ thay thế một phần mức thuế quan 50% mà ông Trump áp với nhiều hàng hóa Brazil vào năm ngoái. Trong mức thuế này, 40 điểm phần trăm được xem là biện pháp trừng phạt liên quan đến việc Brazil truy tố cha của ông Bolsonaro là cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Tuy nhiên, vào tháng 2 năm nay, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ mức thuế quan 50% này.

Trong một tuyên bố, ông Greer cho biết cuộc điều tra theo Điều 301 được khởi động nhằm xử lý những lo ngại kéo dài của Mỹ về một số chính sách và hoạt động thương mại của Brazil.

Dù Mỹ gần đây đã tiếp xúc với ông Lula và nội các Brazil, ông Greer cho biết hai bên vẫn còn “những khác biệt đáng kể” trong cách xử lý các vấn đề được nêu trong cuộc điều tra.

USTR hiện lấy ý kiến các bên về đề xuất áp thuế quan đến hết ngày 1/7. Cơ quan này dự kiến tổ chức một phiên điều trần công khai vào ngày 6/7 và phải đưa ra biện pháp đáp trả trong cuộc điều tra theo Điều 301 trước hạn chót ngày 15/7.

Điều 301 là công cụ từng được ông Trump sử dụng trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên để áp thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc.

Ngoài Brazil, USTR đang tiến hành một số cuộc điều tra khác theo Điều 301. Các cuộc điều tra này có thể dẫn tới những mức thuế quan mới, trong đó có cuộc điều tra về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại Trung Quốc và 15 đối tác thương mại khác.

USTR cũng đang xem xét việc thực thi các lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức tại 60 quốc gia.

Riêng với Brazil, USTR cho biết mức thuế quan 25% được đề xuất sẽ không áp dụng với những mặt hàng đã chịu thuế quan vì lý do an ninh quốc gia theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Nhóm này gồm thép, nhôm và đồng, hiện chịu thuế quan 50%; thành phẩm làm từ các kim loại này, chịu thuế quan 25%; ô tô và linh kiện ô tô, cũng chịu thuế quan 25%.

Ngoài ra, nhiều mặt hàng khác của Brazil cũng được miễn khỏi đề xuất thuế quan trừng phạt 25%, gồm một số loại trái cây và hạt, dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, hợp chất dược phẩm, hóa chất hữu cơ và phân bón. Các mặt hàng này nằm trong nhóm miễn trừ cùng với thịt bò, cà phê, đất hiếm, một số kim loại và quặng khác, cũng như máy bay và linh kiện máy bay của Brazil.