Bộ trưởng Đinh La Thăng: Trung Quốc không tham gia thì đã có các nhà thầu nước ngoài khác tham gia

Tại Việt Nam có rất nhiều nhà đầu tư của các nước khác nhau, chứ không chỉ có Trung Quốc, nên nếu có việc Trung Quốc cấm các doanh nghiệp nhà nước tham gia đấu thầu dự án mới tại Việt Nam, thì trước hết là họ bị thiệt.

Đây là quan điểm được Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Đinh La Thăng trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội, chiều 10/6.

Thưa ông, mới đây một tờ báo của Trung Quốc đưa thông tin, nước này đã tạm thời cấm các công ty quốc doanh tham gia đấu thầu hợp đồng mới ở Việt Nam, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng sau khi Trung Quốc đặt giàn khoan, xâm phạm chủ quyền của Việt Nam. Việc này liệu có ảnh hưởng tới các dự án tới đây của ngành giao thông vận tải không?

Thông tin này tôi mới đọc được trên báo chí, chưa có nguồn chính thức nào, nhưng nói một cách tổng thể, Việt Nam hiện đã hội nhập rất sâu rộng với nền kinh tế thế giới.

Doanh nghiệp của Việt Nam, nhà đầu tư của Việt Nam có thể hoạt động ở bất cứ đâu trong nước và cả nước ngoài. Ngược lại, các nhà đầu tư nước ngoài cũng được quyền vào làm ăn, kinh doanh, đầu tư ở Việt Nam. Hiện tại, Việt Nam có rất nhiều nhà đầu tư của các nước khác nhau chứ không chỉ có Trung Quốc, vì Việt Nam được đánh giá là một thị trường tiềm năng, an ninh chính trị tốt, ổn định, thu hút được các nhà đầu tư, trong đó các nhà đầu tư, nhà thầu Trung Quốc.

Trong khi đó, Việt Nam lại xây dựng một nền kinh tế có hội nhập nhưng phải đảm bảo độc lập tự chủ, không lệ thuộc vào bất cứ nước nào nên việc Trung Quốc cấm các doanh nghiệp nhà nước của họ tham gia đấu thầu dự án mới tại Việt Nam, nếu có, thì trước hết là họ bị thiệt, vì họ vào đầu tư là trên cơ sở hợp tác làm ăn hai bên cùng có lợi.

Làm như thế là tự làm khó mình, làm khó cho doanh nghiệp của mình vì đã tự loại trừ đi một thị trường tốt.

Còn với Việt Nam, việc này chẳng ảnh hưởng gì tới các dự án, vì Trung Quốc không tham gia thì đã có các nhà thầu nước ngoài khác tham gia.

Nhà thầu Việt Nam cũng đủ mạnh, đủ lớn để thực hiện các dự án giao thông hiện nay. Việc tiếp cận khoa học công nghệ trong các lĩnh vực kinh tế thì ngành giao thông là tốt nhất. Như công nghệ làm cầu, đường của ta, giờ các nước tiên tiến, phát triển làm như thế nào thì ta cũng làm như vậy.

Nhưng có một thực tế hiện nay là số lượng các dự án giao thông, nhất là các dự án trọng điểm tại Việt Nam do các doanh nghiệp Trung Quốc đang đầu tư, thực hiện rất nhiều, vì lợi thế là các nhà thầu nước này luôn bỏ thầu với giá thấp nhất nên thắng thầu trong hầu hết các dự án...

Thực ra không phải là rất nhiều, chỉ có 9 nhà thầu Trung Quốc với 17 gói thầu, tổng cộng gần 30.000 tỷ đồng tiền vốn đang thực hiện ở Việt Nam mà hầu hết đã thực hiện được một nửa.

Trong đó, dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đang sử dụng nguồn vốn ODA của Trung Quốc cho vay, nên tất nhiên là các nhà thầu của họ được tham gia.

Còn việc nhà thầu họ rút hay không thì Việt Nam hoàn toàn không phụ thuộc gì, không ảnh hưởng gì vì trước hết, nếu nhà thầu rút ra thì phần đang làm dở không thanh toán được. Chúng tôi sẽ đưa các nhà thầu khác vào làm, và thậm chí họ còn làm nhanh hơn Trung Quốc.

Phương án của chúng tôi về việc anh này rút, anh kia ngừng tham gia thì đều đã có cả, thậm chí là làm không tốt còn bị đuổi, chấm dứt hợp đồng luôn, nên không phải lo lắng, băn khoăn gì hết.

Vậy với dự án đường sắt đô thị tuyến Cát Linh - Hà Đông, Bộ có phương án để thay thế nguồn vốn của Trung Quốc khi họ rút về không, thưa ông?

Vì Trung Quốc chỉ cho vay ODA với dự án này nên chỉ có nguồn vốn tại đây có khả năng bị ảnh hưởng. Còn tất nhiên, họ không cho vay tiếp thì chúng ta sẽ đi vay chỗ khác đề bù đắp, đảm bảo tiếp tục dự án. Dự án này là của đất nước mình chứ có phải của người ta đâu, người ta rút mình vẫn phải làm tiếp chứ.

Còn với các dự án khác, khi họ chỉ là nhà thầu thuần túy thì bình thường, kể cả là Chính phủ Trung Quốc không cấm, không ép doanh nghiệp phải rút mà nhà thầu làm không tốt thì chúng ta cũng mời ra, đưa đơn vị khác vào làm.

Bộ Giao thông Vận tải đang yêu cầu các nhà thầu Trung Quốc hoàn thành tiến độ đã định của các dự án. Còn trường hợp nào đó anh dừng không sang thì chúng tôi tuyên bố chấm dứt hợp đồng đơn phương và sẽ mời các nhà thầu khác vào.

Việt Nam đã chủ trương xây dựng một nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhưng độc lập, không phụ thuộc bất cứ nước nào chứ không chỉ Trung Quốc, trên cơ sở hai bên cùng có lợi, hợp tác, tôn trọng lẫn nhau. Trên cơ sở đó, nhà thầu Trung Quốc hay nhà thầu nước nào đó rút thì cũng có đơn vị khác thay thế. Chúng ta đã có cơ chế bảo vệ trước rồi, vì đây là chủ trương nhất quán từ trước.

Ở góc độ khác, có ý kiến phân tích rằng Việt Nam có lợi thế khi ở cạnh Trung Quốc để có thể tận dụng được nguồn vốn, công nghệ giá rẻ của nước này. Nếu Chính phủ Trung Quốc cấm doanh nghiệp của họ đấu thầu, đầu tư dự án tại Việt Nam thì chúng ta sẽ ảnh hưởng vì mất đi lợi thế đó?

Nguồn vốn của Trung Quốc chưa chắc đã phải là rẻ, vì người cho vay thì phải có lãi và người đi vay cũng phải tính toán nếu thấy có lợi mới vay. Trên cơ sở mối quan hệ đôi bên cùng có lợi như vậy chúng ta mới làm. Còn giờ, như tôi đã nói, người ta không cho vay nữa, người ta rút thì mình cũng sẵn sàng thôi, không ngại gì cả, không chỉ với nhà đầu tư Trung Quốc mà với tất cả các nhà đầu tư khác cũng vậy. Mình phải chủ động chứ.

Còn vốn đầu tư cho lĩnh vực giao thông hiện tại thì có rất nhiều nguồn khác nhau, vốn của Trung Quốc là phần rất nhỏ. Đầu tư ODA lớn nhất cho Việt Nam, trong đó có ngành cho giao thông, thì Nhật Bản là số một, rồi đến các nhà đầu tư, nhà tài trợ khác chứ còn Trung Quốc chỉ rất nhỏ.