Trung Quốc kêu gọi xây dựng hệ thống năng lượng mới giữa xung đột Trung Đông

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kêu gọi tăng tốc quy hoạch và triển khai một hệ thống năng lượng mới, đồng thời nhấn mạnh đây là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thế giới đối mặt với những cú sốc nguồn cung.

Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), phát biểu ngày 6/4 của ông Tập được đưa ra sau nhiều tuần xung đột tại Trung Đông, trong đó căng thẳng liên quan đến Iran đã làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu.

Dù không trực tiếp đề cập đến xung đột, phát biểu của ông Tập diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran đang cân nhắc một kế hoạch do Pakistan làm trung gian nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 5 tuần. Trong khi đó, Tehran vẫn phản đối sức ép phải nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có vị thế tương đối thuận lợi hơn so với nhiều nền kinh tế khác trong việc ứng phó với giá dầu tăng cao. Than đá hiện chiếm hơn một nửa cơ cấu năng lượng của nước này, trong khi Trung Quốc cũng duy trì lượng dự trữ dầu lớn. Lượng năng lượng nhập khẩu qua eo biển Hormuz chỉ chiếm khoảng 5% tổng tiêu thụ năng lượng, giúp giảm mức độ phụ thuộc vào khu vực này.

Trung Quốc hiện đang vận hành hơn một nửa công suất nhiệt điện than toàn cầu, trở thành quốc gia phát thải carbon lớn nhất thế giới. Điều này từ lâu đã đặt ra thách thức đối với các sáng kiến khí hậu do phương Tây thúc đẩy.  Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn coi điện than là trụ cột đảm bảo độ tin cậy của hệ thống và là nguồn dự phòng linh hoạt, ngay cả khi đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo.

Dù vậy, người đứng đầu Trung Quốc khẳng định quốc gia tiêu thụ than lớn nhất thế giới vẫn cần kiên định với định hướng phát triển sạch và phát thải thấp. Theo CCTV, một hệ thống năng lượng mới “xanh hơn, đa dạng hơn và có khả năng chống chịu cao” sẽ tạo nền tảng vững chắc cho an ninh năng lượng cũng như tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Song song với định hướng chiến lược, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh các dự án năng lượng quy mô lớn. Tháng 7/2025, nước này đã khởi công xây dựng công trình đập thủy điện được kỳ vọng lớn nhất thế giới tại rìa phía đông cao nguyên Tây Tạng.

Cùng ngày 6/4, theo Tân Hoa Xã, Tập đoàn Điện hạt nhân Trung Quốc (China General Nuclear Power Group) cũng bắt đầu xây dựng một nhà máy điện nhiệt mặt trời ở độ cao 4.550 m tại Tây Tạng, đánh dấu thêm một bước tiến trong nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và phát triển các công nghệ năng lượng mới.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng bất định và các cú sốc năng lượng có xu hướng lặp lại, định hướng tăng tốc xây dựng hệ thống năng lượng mới mà Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh không chỉ là phản ứng ngắn hạn trước khủng hoảng, mà còn phản ánh chiến lược dài hạn của Trung Quốc nhằm giảm phụ thuộc vào các điểm nghẽn bên ngoài.

Việc kết hợp giữa mở rộng năng lượng tái tạo, phát triển điện hạt nhân một cách có kiểm soát và duy trì vai trò nền tảng của điện than đang cho thấy cách tiếp cận “đa trụ cột”, hướng tới một hệ thống năng lượng tự chủ, linh hoạt và bền vững hơn trong dài hạn.