Ấn Độ quay trở lại mua dầu thô và khí đốt Iran sau 7 năm

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ đang phải đối mặt với sự đoạn nguồn cung và giá năng lượng tăng cao do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran.

Theo công ty phân tích thị trường năng lượng Rystad Energy, đây là lần đầu tiên Ấn Độ nhập khẩu năng lượng từ Iran kể từ năm 2019. Dù việc Ấn Độ quay trở lại mua dầu thô và khí đốt Iran có thể không gây ra sự phản đối ngay lập tức từ Washington, nhưng các nhà phân tích cho rằng điều này thể hiện nỗ lực của New Delhi trong việc tái cân bằng quan hệ với Tehran.

Hôm 4/4, Bộ Dầu khí và Khí đốt tự nhiên của Ấn Độ thông báo rằng các nhà máy lọc dầu của nước này đã đảm bảo được nguồn cung dầu thô từ hơn 40 quốc gia, bao gồm cả Iran. Bộ này phủ nhận thông tin nói rằng các nhà máy lọc dầu Ấn Độ gặp khó khăn trong việc thanh toán tiền mua dầu thô Iran, đồng thời cho biết một tàu chở 44.000 tấn khí hóa lỏng LPG từ Iran đã cập cảng ở miền Nam Ấn Độ.

Ông Arpit Chaturvedi, cố vấn khu vực Nam Á tại công ty Teneo, nhận định với hãng tin CNBC rằng việc Ấn Độ mua năng lượng Iran là một cơ chế xây dựng lòng tin với Tehran, đồng thời đóng vai trò như một "chính sách bảo hiểm", cho thấy Ấn Độ không có ý định đứng về phía nào trong cuộc xung đột. Đổi lại, Ấn Độ mong đợi sự hợp tác từ Iran để đảm bảo an toàn cho các tàu của mình có thể đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn trong tương lai.

Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới và tiêu thụ LPG lớn thứ hai, phụ thuộc nhiều vào nguồn cung dầu thô và khí đốt đi qua eo biển Hormuz. Khoảng 50% dầu thô và phần lớn LPG nhập khẩu của Ấn Độ đi qua tuyến đường biển chiến lược này. LPG là loại nhiên liệu dùng phổ biến cho việc nấu ăn trong các hộ gia đình và hàng quán ở Ấn Độ.

Ông Amitendu Palit, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Nam Á, nhấn mạnh rằng Ấn Độ quay trở lại mua dầu từ Iran sau khi Mỹ cho phép mua dầu thô Iran. Ông nói rằng các đợt nhập khẩu dầu Iran của Ấn Độ trong tương lai sẽ phụ thuộc vào việc liệu các lệnh trừng phạt đối với dầu Iran có được áp trở lại hay không và tình hình địa chính trị khu vực sẽ diễn biến như thế nào.

Ấn Độ có mối quan hệ lâu dài với Iran, nhưng đã có một nhận thức công khai ngày càng tăng rằng New Delhi đã nghiêng về phía Washington kể từ khi xung đột ở Trung Đông bắt đầu vào cuối tháng 2.

Sau khi chiến tranh nổ ra, 17 tàu treo cờ Ấn Độ đã phải chờ để được đi qua eo biển Hormuz an toàn, và bảy tàu đã vượt qua tuyến đường này trong những tuần gần đây sau khi có sự can thiệp ngoại giao của New Delhi với Tehran. Động thái này cho thấy Ấn Độ đang vạch ra ranh giới rõ ràng trong việc liên kết với Mỹ.

Ông Reema Bhattacharya, trưởng nhóm nghiên cứu châu Á tại công ty Verisk Maplecroft, cho Ấn Độ có vẻ đang tìm cách đa dạng hóa các mối quan hệ đối tác có khả năng tồn tại lâu bền ngay cả khi xung đột hiện tại kết thúc.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các quốc gia phụ thuộc vào dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz tham gia liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu để bảo vệ giao thông an toàn qua tuyến đường thủy này.

Ông Bhattacharya cho biết Ấn Độ đã chọn đàm phán song phương với Iran để đảm bảo an toàn cho các tàu của mình thay vì tham gia liên minh hải quân do Washington đề xuất - một hành động có chủ ý nhằm giữ khoảng cách. Vị chuyên gia cho rằng điều này phản ánh chủ nghĩa thực dụng về năng lượng của Ấn Độ và việc nước này không muốn công khai tham gia vào một cuộc xung đột mà họ không lựa chọn.

Hành động cân bằng này của Ấn Độ diễn ra sau khi chính quyền ông Trump vào năm ngoái áp thêm thuế quan 25% đối với hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ nhằm gây sức ép để nước này dừng mua dầu thô Nga.

Để đạt được một thỏa thuận thương mại với Mỹ, Ấn Độ đã cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga và tăng cường mua dầu từ Trung Đông. Tuy nhiên, chiến tranh bùng nổ đã làm gián đoạn nguồn cung dầu Trung Đông, buộc Ấn Độ phải quay trở lại mua dầu thô của Nga trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu thắt chặt và giá nhiên liệu tăng cao.

Dữ liệu được công ty dữ liệu vận tải biển Kpler chia sẻ với CNBC cho thấy nhập khẩu dầu của Ấn Độ từ Nga đã tăng lên khoảng 1,9 triệu thùng mỗi ngày tính đến ngày 24/3, từ mức khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 2.

Mặc dù vậy, chi phí nhập khẩu năng lượng của Ấn Độ đã tăng mạnh. Giá trung bình của dầu thô mà Ấn Độ nhập khẩu đã tăng từ 69 USD/thùng vào tháng 2/2026 lên 113 USD/thùng vào tháng 3 - theo ông Pankaj Srivastava, Phó chủ tịch cấp cao tại Rystad Energy.