Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi kép (chuyển đổi số, chuyển đổi xanh) là động lực then chốt để bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh thế giới nhiều biến động...

Kỳ họp lần thứ 38 Hội nghị Khu vực FAO châu Á - Thái Bình Dương (APRC 38) diễn ra từ ngày 20- 24/4/2026 tại Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam.

Diễn đàn khu vực quan trọng của FAO thảo luận các chính sách và ưu tiên hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, an ninh lương thực và phát triển nông thôn tại châu Á - Thái Bình Dương.

THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TẠI CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG 

Phát biểu tại sự kiện Bộ trưởng đặc biệt bên lề Hội nghị, Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc cho rằng các quốc gia đảo nhỏ đang phát triển, các nước kém phát triển và các quốc gia không giáp biển đang đối mặt với những “tổn thương cơ cấu dai dẳng và đặc thù” trong quá trình phát triển nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực.

Theo ông Ngọc, các quốc gia này đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng, chuỗi cung ứng gián đoạn và động lực thương mại toàn cầu thay đổi. Những yếu tố như vị trí địa lý biệt lập, chi phí vận tải cao, mức độ dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu, không gian tài khóa hạn chế và sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực khiến các nền kinh tế này đặc biệt nhạy cảm trước các cú sốc toàn cầu.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh vẫn có “cơ sở vững chắc để lạc quan” khi nhiều quốc gia trong khu vực đang thúc đẩy các cách tiếp cận đổi mới nhằm chuyển đổi hệ thống nông nghiệp - thực phẩm.

Cụ thể, các nước châu Á - Thái Bình Dương đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao khả năng chống chịu với khí hậu, thúc đẩy phát triển nông thôn bao trùm và huy động đầu tư thông qua các mô hình hợp tác mới.

"Những sáng kiến cấp quốc gia nếu được đặt trong bối cảnh hành động tập thể và chia sẻ tri thức sẽ tạo ra tác động lớn hơn ở quy mô khu vực". Ông Ngọc khẳng định "các cuộc thảo luận tại hội nghị cũng nhằm cung cấp định hướng chiến lược cho FAO trong các lĩnh vực ưu tiên như phân tích dữ liệu, phát triển năng lực, lập kế hoạch đầu tư và xây dựng quan hệ đối tác. Các ý kiến và kinh nghiệm chia sẻ tại hội nghị sẽ giúp FAO xây dựng Khung chương trình đa quốc gia 5 năm tiếp theo cho khu vực các đảo Thái Bình Dương, bao phủ 14 quốc gia".

FAO cho biết nhiều sáng kiến đang được các nước châu Á - Thái Bình Dương triển khai tích cực như chương trình “Bắt tay hành động”, sáng kiến “Mỗi quốc gia một sản phẩm ưu tiên”, chương trình “Chuyển đổi xanh đại dương” và mô hình “Làng số”.

Bên cạnh đó, sáng kiến "Đề xuất đầu tư cho các quốc đảo Thái Bình Dương" cũng được thúc đẩy nhằm chuyển hóa các ưu tiên phát triển của từng quốc gia thành các dự án có khả năng huy động vốn.

Tại hai phiên thảo luận cấp Bộ trưởng, đại diện Bhutan, Lào, Papua New Guinea và Tonga đã chia sẻ kinh nghiệm về phát triển bền vững, quản trị chính sách, phát triển ngành chăn nuôi và ứng phó với các cú sốc khí hậu, kinh tế.

Trong khi đó, Campuchia, Mông Cổ và Tuvalu tập trung vào các giải pháp tài chính và đối tác chiến lược nhằm tăng cường chuỗi giá trị nông sản, nâng cao khả năng tiếp cận đầu tư và xây dựng năng lực chống chịu khí hậu.

VIỆT NAM CAM KẾT  CHUYỂN ĐỔI HỆ THỐNG NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG XANH VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO 

Phát biểu tại phiên toàn thể APRC , Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết Việt Nam đánh giá cao vai trò tiên phong của FAO trong hỗ trợ các quốc gia thành viên thích ứng với môi trường toàn cầu ngày càng phức tạp, đồng thời tái khẳng định cam kết mạnh mẽ đối với Khung chiến lược của FAO cùng tầm nhìn "4 Tốt hơn" - sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn.

Việt Nam nhất trí với quan điểm của FAO coi đổi mới sáng tạo là “chìa khóa” để chuyển đổi hệ thống nông nghiệp - thực phẩm theo hướng hiệu quả, bao trùm, thích ứng và bền vững hơn. Chính phủ Việt Nam xác định đổi mới sáng tạo là động lực chính và là trụ cột chiến lược nhằm bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh môi trường toàn cầu biến động phức tạp.

Ông Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Việt Nam không chỉ chú trọng bảo đảm an ninh lương thực quốc gia mà còn cam kết đóng góp có trách nhiệm vào nguồn cung ổn định cho khu vực và thế giới, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng tiếp tục tác động mạnh tới sản xuất nông nghiệp.

Thực tiễn cho thấy đổi mới sáng tạo cần gắn với chuyển đổi kép, gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Nhiều công nghệ như dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), Blockchain và viễn thám đang được ứng dụng rộng rãi trong giám sát dịch bệnh, quản lý trang trại, truy xuất nguồn gốc và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Song song đó, Việt Nam thúc đẩy sáng kiến đối tác công – tư nhằm hình thành Trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp - thực phẩm khu vực (Food Innovation Hub), với sự tham gia của doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.

Các chương trình trọng điểm như: Đề án phát triển bền vững một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030; Đề án phát triển ngành trồng trọt phát thải thấp; Chương trình nuôi biển bền vững cùng nhiều sáng kiến khác nhằm giảm chi phí, nâng năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe.

Ông Hưng cũng nhấn mạnh quá trình chuyển đổi phải lấy người dân làm trung tâm và động lực phát triển. Theo đó, các chính sách cải cách và phát triển bền vững cần bảo vệ sinh kế nông dân, tăng cường liên kết chuỗi giá trị thông qua phát triển kinh tế nông thôn, công nghiệp chế biến và dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp.

“Phát triển hệ thống hợp tác xã, liên kết chuỗi giá trị và hợp tác công - tư đóng vai trò là ‘hạ tầng mềm’ để đưa công nghệ mới và tiêu chuẩn quốc tế đến trực tiếp với người nông dân”, Thứ trưởng cho biết.

Đại diện Việt Nam cũng cho rằng tăng cường khả năng chống chịu trước biến động khí hậu và thị trường cần được thể chế hóa trong các chính sách và chiến lược đầu tư dài hạn, thay vì chỉ dừng ở các biện pháp ứng phó khẩn cấp.

Về hợp tác quốc tế, Việt Nam đặc biệt coi trọng các quan hệ đối tác chiến lược nhằm xây dựng chuỗi giá trị minh bạch, có khả năng chống chịu tốt hơn, đồng thời thu hút khu vực tư nhân và hỗ trợ các quốc gia đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và tiếp cận thị trường.

Việt Nam đồng thời đề nghị FAO và các đối tác quốc tế phối hợp xây dựng các mô hình kiểu mẫu tại Việt Nam, làm nền tảng cho hợp tác Nam - Nam, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi hệ thống nông nghiệp - thực phẩm theo hướng minh bạch, trách nhiệm và bền vững.