Thực tế đã chứng minh nếu nhà đầu tư mua vào những ngày mà chỉ số chứng khoán lập đỉnh mới thì hiệu suất đầu tư sẽ vượt trội so với tất cả thời gian khác.

VN-Index đã tăng một đoạn quá dài, thị trường đang có dấu hiệu chững lại dù dòng tiền vẫn đổ vào nhưng mức tăng chỉ số lẫn cổ phiếu không còn quá nóng. Nhận định về thị trường giai đoạn này liệu đã tạo đỉnh hay chưa, ông Nguyễn Việt Đức, Giám đốc Kinh doanh Số, Công ty Cổ phần Chứng khoán VPBank (VPBankS), nói: "Nếu đoán đỉnh thị trường là bao nhiêu, thì cứ ba lần sẽ sai hai lần. Rất khó để biết chính xác đỉnh của thị trường".

Tuy vậy, để xác định vùng đỉnh lại không quá khó khăn. Từ khoảng đầu năm, VPBankS đã khá lạc quan với khả năng thị trường lên 1.800 – 1.900 điểm. Do đó, với mức giá hiện tại thị trường vẫn chưa chạm đỉnh.

Tuy nhiên, cũng đã có những dấu hiệu cho thấy vùng đỉnh bắt đầu được xác lập từ phiên 18/9.

Trong giai đoạn vừa qua, thị trường tăng trưởng mạnh mẽ ở cả giá và khối lượng giao dịch, nhưng vẫn chưa có hiện tượng FOMO (lo sợ bỏ lỡ). Dù vậy, bắt đầu có hiện tượng FOMO, khi nhà đầu tư tập trung vào các đợt sóng ở những nhóm ngành khác nhau. Và rõ ràng đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy thị trường bắt đầu đi vào vùng đỉnh.

Thứ hai, chỉ báo kỹ thuật cho thấy thị trường đi vào vùng quá mua, đã tăng khá nóng. Trong lịch sử theo dõi VN-Index từ năm 2000 đến nay, chỉ báo này chỉ xuất hiện 16 lần, xác suất dự báo đúng vào khoảng 80%. Chỉ báo có nghĩa rằng thị trường đang trong giai đoạn nóng nhất lịch sử, nhưng chưa phải là đỉnh.

Đồng thời, khi chỉ báo này phát tín hiệu, thị trường vẫn có thể tăng khoảng 2 – 3 tuần rồi mới có nhịp điều chỉnh và cũng chưa thể xác định là đỉnh. Trong một số trường hợp, sau nhịp điều chỉnh trên, thị trường vẫn có thể đi lên thêm nữa.

Về chiến lược giao dịch, nếu có quá nhiều tiền mặt và muốn đầu tư ngắn hạn, nhà đầu tư có thể mua vào trong thời gian rất ngắn, khoảng 1 – 2 tuần. Còn nếu nhìn cơ hội trong 3 – 6 tháng tới, nhà đầu tư vẫn sẽ có cơ hội để mua với mức giá hấp dẫn từ nửa đầu tháng 9 tới.

Cũng theo chuyên gia của VPBankS, thực tế tại Việt Nam, những nhà đầu tư thành công có tỷ lệ cổ phiếu rất cao, thường khoảng 80% và ít khi xuống thấp hơn 70%. Bởi vậy, lời khuyên đầu tiên là trong bất kỳ điều kiện thị trường nào, nhà đầu tư nên duy trì tỷ lệ cổ phiếu khá cao.

Nhiều nhà đầu tư lo lắng khi mua vào đúng lúc thị trường vượt đỉnh. Ai cũng thích mua rẻ, nhưng ngành chứng khoán có sự khác biệt với nền kinh tế thật. "Nếu mớ rau đắt quá thì người tiêu dùng sẽ không mua, nhưng trong chứng khoán, mua vào khi thị trường vượt đỉnh thậm chí còn an toàn hơn so với mua khi thị trường điều chỉnh", ông Đức nói.

Nguyên nhân là bởi một đợt điều chỉnh của thị trường có thể kéo dài từ 6 tháng đến 2 năm. Nhà đầu tư phải chờ rất lâu để thị trường tạo đáy và đi lên. Ngược lại, với thị trường uptrend, nhà đầu tư mua ở đỉnh sẽ có lời ngay ngày hôm sau khi thị trường đạt đỉnh mới.

Thực tế đã chứng minh nếu nhà đầu tư mua vào những ngày mà chỉ số chứng khoán lập đỉnh mới thì hiệu suất đầu tư sẽ vượt trội so với tất cả thời gian khác.

Ví dụ, sau 5 năm, nếu mỗi ngày đều bỏ ra một số tiền để mua vào cổ phiếu thì mức sinh lời chỉ là 71,4%. Tuy nhiên, nếu chỉ đầu tư vào những ngày chỉ số lập đỉnh mới thì vừa không mất thời gian chờ thị trường đi lên, vừa nhận được mức sinh lời lên tới 78,9%, cao hơn hẳn so với việc đầu tư định kỳ.

Ngoài ra, chúng ta chỉ có thể xác định vùng đỉnh, chứ không thể biết chính xác đỉnh ở mức nào. Việc chờ thị trường điều chỉnh từ 3 – 5% là không đáng. Nếu VN-Index điều chỉnh khoảng 10% thì nhà đầu tư có thể chờ một chút. Những khoản đầu tư theo hướng “market timing” (đoán thị trường) chỉ có giá trị khi chỉ số chứng khoán giảm khoảng 20%.

Tuy nhiên, trong lịch sử chứng khoán Việt Nam và thế giới, những đợt điều chỉnh 20% này rất hiếm, thường 2 năm mới có một lần với S&P 500 và 3 năm 2 lần với chứng khoán Việt Nam.

Bởi vậy, thay vì “chờ lâu để tìm cô gái vừa ý”, nhà đầu tư có thể đầu tư một phần ngay lập tức.

"Hiện tại, khả năng để chỉ số VN-Index lập một đỉnh lớn là chưa có. Chúng ta có thể có một đỉnh trung hạn ngắn vào tháng 9, nhưng đỉnh lớn thì chưa. Nhìn lại quá khứ, VN-Index chỉ tạo đỉnh lớn trong hai điều kiện: Khi chỉ số quá nóng, quá FOMO, P/E lên mức 20 lần. Hai đỉnh gần nhất 2018 và 2022 thì chỉ số P/E lần lượt là 20 và 22 lần. Hiện nay, P/E chỉ là 15 lần, nên để tạo đỉnh, thị trường phải tăng thêm 20% nữa, trong điều kiện lợi nhuận giữ nguyên", chuyên gia của VPBankS nhấn mạnh.