Cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, Việt Nam đang chứng kiến một sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế, hướng tới công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Năm 2025, cơ cấu kinh tế Việt Nam tiếp tục chuyển dịch tích cực với sự giảm tỷ trọng của nông nghiệp và sự gia tăng nhanh chóng của dịch vụ và công nghiệp chế biến, chế tạo. Khu vực dịch vụ và công nghiệp-xây dựng đang đóng vai trò chủ đạo, chiếm tỷ trọng lần lượt là 42,75% và 37,65% trong GDP. Đây là một xu hướng tích cực, phù hợp với mục tiêu chuyển đổi từ một nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp và hiện đại.

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam được nhận diện rõ nét qua sự thay đổi tỷ trọng giữa các nhóm ngành. Nhóm ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản có xu hướng giảm, trong khi nhóm ngành công nghiệp xây dựng và dịch vụ có xu hướng tăng. Điều này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế mà còn cho thấy sự chuyển dịch từ một nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là về năng suất lao động và hiệu quả đầu tư.

Một trong những điểm đáng chú ý là năng suất lao động trong nhóm ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản vẫn còn rất thấp, khi tỷ trọng lao động lớn hơn tỷ trọng GDP. Điều này cho thấy cần có sự chuyển dịch lao động từ nhóm ngành này sang nhóm ngành công nghiệp xây dựng và dịch vụ để nâng cao năng suất lao động của toàn nền kinh tế. Ngược lại, nhóm ngành công nghiệp-xây dựng và dịch vụ có năng suất lao động cao hơn tốc độ chung, nhưng hiệu quả đầu tư vẫn còn thấp do lãng phí và thất thoát trong quá trình thi công.

Mặc dù tỷ trọng của kinh tế dịch vụ tiếp tục tăng, nhưng tổng tỷ trọng của kinh tế thực (gồm nông, lâm nghiệp, thủy sản và công nghiệp-xây dựng) vẫn cao hơn. Điều này phản ánh một phần lợi thế của Việt Nam với nguồn lao động dồi dào và giá nhân công rẻ. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc nâng cao tỷ trọng kinh tế dịch vụ là cần thiết để phù hợp với xu hướng toàn cầu.

Cơ cấu kinh tế của Việt Nam cũng đang có những chuyển biến tích cực ở cấp độ địa phương. Hầu hết các tỉnh, thành phố đều có sự giảm tỷ trọng của nhóm ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản và tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Nhiều địa phương đã đưa vốn về nông thôn để phát triển các doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở khu vực này.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam vẫn còn một số hạn chế. Tỷ trọng vốn đầu tư phát triển vào nhóm ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản liên tục giảm, trong khi đây vẫn là một lĩnh vực quan trọng đối với nền kinh tế. Ngoài ra, công nghiệp hỗ trợ còn yếu, tính gia công, lắp ráp còn lớn, và quy mô các doanh nghiệp dịch vụ thường nhỏ, biến động lớn.

Về cơ cấu loại hình kinh tế, Việt Nam đã có những chuyển dịch tích cực với sự giảm tỷ trọng của kinh tế nhà nước và sự gia tăng của khu vực ngoài nhà nước. Đặc biệt, kinh tế tư nhân đang được coi là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi cần được làm rõ về vai trò của kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân, cũng như hiệu quả đầu tư vào khu vực kinh tế nhà nước.

Trong bối cảnh mở cửa và hội nhập quốc tế, cơ cấu kinh tế nội lực và ngoại lực của Việt Nam cũng có những thay đổi đáng kể. Nội lực và ngoại lực đều lớn lên, góp phần làm cho nền kinh tế của cả nước phát triển. Tuy nhiên, việc lan tỏa công nghệ và quản lý giữa khu vực vốn FDI và khu vực kinh tế trong nước vẫn còn hạn chế, và dịch vụ liên tục nhập siêu với mức rất lớn.

Nhìn chung, cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam đang đi đúng hướng, phù hợp với xu thế toàn cầu. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu công nghiệp hóa và hiện đại hóa, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện năng suất lao động, nâng cao hiệu quả đầu tư, và giải quyết những hạn chế còn tồn tại trong cơ cấu kinh tế. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ phía chính phủ, doanh nghiệp và toàn xã hội...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Kinh tế Việt Nam & Thế giới 2025 - 2026 phát hành ngày 19/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/kinh-te-viet-nam-va-the-gioi-2025-2026.html