Cơ hội lớn cho "học sinh tạm trú" tại Thủ đô

Với chị Nguyễn Thị Xuân (quê Ninh Bình), hiện đang thuê trọ tại khu vực phường Xuân Phương, tin Hà Nội dự kiến bỏ điều kiện hộ khẩu khiến chị như “trút được gánh nặng” sau nhiều tháng lo lắng.

ÁP LỰC HỌC PHÍ Ở TRƯỜNG TƯ 

Hai vợ chồng chị Xuân lên Hà Nội làm việc đã gần 10 năm nhưng cơ hội mua nhà gần như không có khi giá nhà tại Hà Nội luôn vượt quá khả năng của gia đình chị.

Gia đình chị Xuân có hai con đang đi học. Con gái lớn năm nay học lớp 9, chuẩn bị thi vào lớp 10, con nhỏ đang học cấp 2. Điều khiến anh chị trăn trở suốt thời gian qua chính là việc gia đình chưa có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội.

“Nếu con không đủ điều kiện thi vào trường công lập thì gần như chắc chắn phải học trường tư. Nghĩ đến khoản học phí mỗi tháng mà vợ chồng tôi mất ngủ”, chị Xuân chia sẻ.

Thời gian qua, anh chị đã đi tìm hiểu nhiều trường tư thục, dân lập quanh khu vực Mỹ Đình như Lomonoxop, Lê Quý Đôn, Phenikaa, Đoàn Thị Điểm… Tuy nhiên, mức học phí tại các trường này đều khá cao so với thu nhập của gia đình.

Theo tính toán của chị Xuân, riêng tiền học của con gái lớn nếu học tư thục có thể lên tới khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, con nhỏ cũng đang học một trường tư thục với mức học phí, ăn bán trú khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng.

“Chỉ riêng tiền học của hai con đã mất khoảng 9 triệu đồng một tháng. Cộng thêm tiền thuê nhà, ăn uống, sinh hoạt ở Hà Nội thì thực sự rất áp lực. Có lúc vợ chồng tôi nghĩ đến chuyện phải cho con về quê học”, chị Xuân nói.

Câu chuyện của gia đình chị Xuân không phải là cá biệt. Tại Hà Nội, có hàng vạn gia đình đang thuê trọ để làm việc lâu dài nhưng chưa có điều kiện đăng ký hộ khẩu thường trú. Vì vậy, việc con em họ gặp rào cản lớn khi tiếp cận trường công lập.

Tuy nhiên, từ năm học 2026–2027, câu chuyện này có thể sẽ thay đổi.

Theo kế hoạch tuyển sinh đầu cấp dự kiến của UBND thành phố Hà Nội, công bố ngày 10/3, thành phố dự kiến thực hiện nhiều điều chỉnh quan trọng trong phương thức tuyển sinh.

CƠ HỘI TIẾP CẬN GIÁO DỤC CÔNG BẰNG CHO TRẺ EM

Cụ thể, với tuyển sinh mầm non, lớp 1 và lớp 6, Hà Nội dự kiến thực hiện phương thức “xét tuyển theo nơi cư trú” của học sinh trên địa bàn xã, phường. Cách làm này dựa trên nguyên tắc “đưa trường học đến gần học sinh”, thông qua ứng dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo.

Việc này nhằm bảo đảm phân tuyến tuyển sinh khoa học, hợp lý; đồng thời tăng cường xác thực dữ liệu dân cư quốc gia qua ứng dụng VNeID, bảo đảm tính minh bạch, khách quan và chính xác.

Đối với tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông, thành phố dự kiến bỏ khu vực tuyển sinh và bỏ điều kiện nơi thường trú (hộ khẩu thường trú) khi học sinh đăng ký vào các trường trung học phổ thông công lập.

Theo đó, học sinh chỉ cần cư trú trên địa bàn Hà Nội là có thể đăng ký tuyển sinh vào các trường trung học phổ thông công lập theo chủ trương tuyển sinh phi địa giới hành chính.

Mỗi học sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng bất kỳ. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tăng cơ hội trúng tuyển cho học sinh, đồng thời thúc đẩy giáo dục bình đẳng và công bằng hơn.

“Chỉ cần con được thi công bằng với các bạn là chúng tôi đã thấy nhẹ lòng, Cơ hội vào công lập vẫn khó, thi cử vẫn rất căng thẳng nhưng ít nhất gia đình tôi không còn bị loại ngay từ vòng gửi xe là tốt rồi", chị Xuân cho biết.

Theo UBND thành phố Hà Nội, kế hoạch tuyển sinh đầu cấp năm học 2026–2027 được xây dựng với mục tiêu tổ chức tuyển sinh chính xác, an toàn, công bằng, khách quan, đúng quy định và hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đồng thời, thành phố tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh, bảo đảm minh bạch, thuận tiện và giảm thủ tục hành chính cho phụ huynh, học sinh.

Hà Nội hiện là một trong những địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước với hơn 2.900 trường mầm non và phổ thông; hơn 2,3 triệu học sinh; hơn 129.000 giáo viên; cùng 360 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên và Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội.

Với nhiều phụ huynh đang sinh sống tại Thủ đô nhưng chưa có hộ khẩu thường trú, thay đổi trong chính sách tuyển sinh lớp 10 được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội công bằng hơn cho con em họ trên hành trình học tập.