Dù xung đột Trung Đông ít gây tác động trực tiếp đến nông nghiệp, nhưng nguy cơ tăng chi phí năng lượng, logistics và đầu vào sản xuất có thể tạo áp lực lên toàn chuỗi nông nghiệp. Trước tình hình này, đòi hỏi ngành nông nghiệp phải chuẩn bị cả giải pháp trước mắt lẫn chiến lược dài hạn...

Ngày 12/3/2026, tại Trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng chủ trì cuộc họp đánh giá tác động của xung đột Trung Đông đối với sản xuất nông nghiệp Việt Nam và thảo luận các kịch bản tăng trưởng của ngành trong năm 2026.

CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ VẬN TẢI CÓ THỂ TĂNG

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết theo đánh giá ban đầu, một số yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp có thể tăng giá, đặc biệt là vật tư nông nghiệp như phân bón. Ngoài ra, xung đột tại Trung Đông có thể khiến một số tuyến vận tải quốc tế phải thay đổi, kéo theo chi phí logistics tăng lên.

Theo tính toán sơ bộ, chi phí vận chuyển hàng hóa có thể tăng khoảng 35-40% nếu các tuyến vận tải phải điều chỉnh. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả xuất khẩu của doanh nghiệp nông sản.

Trước tình hình đó, Thứ trưởng Hoàng Trung đề nghị các đơn vị phối hợp với hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp rà soát tình hình xuất khẩu của từng ngành hàng, đồng thời chủ động mở rộng thị trường truyền thống và tăng thị phần tại các thị trường hiện có nhằm giảm thiểu rủi ro.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng nhiều nội dung phân tích hiện nay vẫn chưa đi sâu vào bản chất vấn đề. Việc đánh giá tác động từ xung đột Trung Đông cần dựa trên phân tích cụ thể về thị trường, chuỗi cung ứng và các yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp. Ngành nông nghiệp cần có nhận định riêng về tác động của xung đột, thay vì chỉ dựa vào đánh giá chung của các bộ, ngành khác.

Khác với đại dịch COVID-19 trước đây, khu vực xảy ra xung đột ở Trung Đông không phải là vùng sản xuất nông nghiệp lớn của thế giới, nên các vùng sản xuất nông nghiệp chủ lực hầu như không bị ảnh hưởng trực tiếp. Tuy nhiên, biến động về giá xăng dầu, năng lượng và chi phí vận tải quốc tế vẫn có thể làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp, từ đó tạo áp lực cạnh tranh đối với nông sản Việt Nam".

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đánh giá ban đầu cho thấy xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang khu vực Trung Đông chiếm tỷ trọng không lớn nên tác động trực tiếp không đáng kể. Tuy nhiên, các yếu tố liên quan đến nhập khẩu như nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, vật tư sản xuất và các tuyến vận tải đi qua khu vực Trung Đông cần được phân tích kỹ hơn. Nếu giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tiếp tục biến động mạnh, chi phí sản xuất nông nghiệp trong nước có thể tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả của nhiều ngành hàng.

TĂNG CƯỜNG GIẢI PHÁP LOGISTICS VÀ HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị các đơn vị nghiên cứu làm việc với các hãng tàu để ưu tiên vận chuyển hàng nông sản, đồng thời tăng cường trung chuyển nhằm giảm chi phí logistics cho cả xuất khẩu và nhập khẩu. Trong trường hợp cần thiết, Bộ có thể đề xuất Chính phủ xem xét hỗ trợ một phần chi phí logistics nhằm góp phần ổn định giá cả và giảm áp lực lạm phát.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết Bộ đã xây dựng một số kịch bản ứng phó với các biến động có thể xảy ra, đặc biệt trong trường hợp giá vật tư sản xuất tăng. Tuy nhiên, các nội dung này hiện chủ yếu mang tính kế hoạch hành chính nhằm bảo đảm Bộ có phương án ứng phó ban đầu khi tình huống phát sinh. Trong thời gian tới, các đơn vị cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng các kịch bản điều hành và kịch bản tài chính cụ thể hơn, nhất là các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và người sản xuất khi chi phí đầu vào tăng.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế có nhiều biến động, các báo cáo phục vụ công tác quản lý cần đi thẳng vào những vấn đề cốt lõi, làm rõ diễn biến mới và các giải pháp xử lý.

Bộ trưởng đề nghị các đơn vị tập trung hai nhóm giải pháp, gồm: giải pháp trước mắt nhằm ứng phó với các diễn biến hiện nay và các giải pháp mang tính căn cơ cho sự phát triển lâu dài của ngành.

Một số giải pháp có thể triển khai ngay là ưu tiên xuất khẩu nông sản, đồng thời phối hợp với hệ thống bán lẻ, trung tâm thương mại và siêu thị nhằm tăng cường tiêu thụ nông sản trong nước. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp chế biến và phân phối cần chia sẻ lợi nhuận với người sản xuất, không tăng giá bất hợp lý để người dân có thể tiếp tục duy trì sản xuất".

Ông Trần Đức Thắng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Trong ngắn hạn, Bộ trưởng thống nhất với đề xuất thiết lập đường dây nóng để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh. Đồng thời, các cục, vụ chuyên ngành cần chủ động triển khai giải pháp thuộc phạm vi quản lý và tổ chức làm việc với các bên liên quan.

Bộ trưởng cũng giao các Thứ trưởng tổ chức làm việc với các hiệp hội ngành hàng nhằm trao đổi sớm về những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, tác động trực tiếp của xung đột Trung Đông đối với ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam có thể không quá lớn. Hiện giá trị xuất khẩu nông sản sang khu vực liên quan đến xung đột vào khoảng hơn 2 tỷ USD.

Tuy nhiên, những tác động gián tiếp như biến động nguồn cung xăng dầu, chi phí vận tải quốc tế và logistics có thể ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất và thương mại nông sản.

Vì vậy, bên cạnh các giải pháp trước mắt, Bộ trưởng cho rằng cần nghiên cứu các chính sách dài hạn nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành. Trong đó, cần thúc đẩy các mô hình sản xuất hiệu quả, phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp và tiếp tục nhân rộng các chương trình sản xuất quy mô lớn.