Trong một cuộc trao đổi với hãng tin CNBC, ông Valdis Dombrovskis - quan chức cấp cao nhất của Ủy ban châu Âu (EC) phụ trách vấn đề kinh tế và năng suất, nói rằng khi cập nhật dự báo kinh tế trong tuần này, EU sẽ đưa ra các điều chỉnh theo hướng cắt giảm dự báo tăng trưởng và nâng dự báo lạm phát.
“Chúng tôi đang đối mặt với một cú sốc đình lạm”, ông Dombrovski nói vào ngày 18/5, bên lề hội nghị bộ trưởng tài chính nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7) đang diễn ra ở Paris, Pháp.
Mối lo đình lạm kinh tế xảy ra ở châu Âu và nhiều nơi khác trên thế giới đã tăng cao trong những tuần gần đây. Nỗ lực nhằm đi đến một kết thúc hòa bình và lâu dài cho cuộc chiến ở Vùng Vịnh đang gặp nhiều trở ngại và eo biển Hormuz vẫn đang ở trong tình trạng đóng cửa. Kể từ khi cuộc chiến này nổ ra vào cuối tháng 2 tới nay, giá dầu thô Brent giao sau tại thị trường London - giá tham chiếu của thị trường dầu toàn cầu đã tăng khoảng 55%.
Ông Dombrovskis nói thêm rằng dư địa để các nhà hoạch định chính sách ứng phó với biến động kinh tế ở thời điểm hiện nay là “hạn chế hơn”, khó có thể triển khai các biện pháp kích cầu quy mô lớn như đã làm trong đại dịch Covid-19.
“Tôi cho rằng điều quan trọng là các biện pháp hỗ trợ mà chúng tôi đang áp dụng chỉ là tạm thời và trong phạm vi hẹp, không phải là những biện pháp có thể dẫn tới việc duy trì nhu cầu ở mức cao đối với các loại năng lượng hóa thạch”, ông nói thêm.
Giới chuyên gia kinh tế đã cảnh báo rằng tồn trữ dầu trên toàn cầu đang sụt giảm với tốc độ nhanh do tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu từ Vùng Vịnh khiến các nước phải rút nhiều dầu hơn các kho chứa ra dùng. Theo một số dự báo, tồn kho dầu của thế giới phải đến cuối năm 2027 mới có thể phục hồi. Trong bối cảnh như vậy, tình trạng khan hiếm dầu vật chất có thể xuất hiện tại châu Âu ngay trong tháng 5 này.
Trong báo cáo hàng tháng mới nhất, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng tồn trữ dầu toàn cầu đang giảm với tốc độ kỷ lục. “Bộ đệm đang co lại nhanh chóng trong lúc nguồn cung dầu tiếp tục gián đoạn có thể báo hiệu cho những cú tăng mạnh của giá dầu trong thời gian sắp tới”, báo cáo viết.
Ông Dombrovskis cho biết EU vẫn đang triển khai việc xả dự trữ dầu chiến lược theo kế hoạch do IEA điều phối. “Xung đột càng kéo dài, rủi ro thắt chặt nguồn cung càng lớn, củng cố thông điểm của chúng tôi rằng phản ứng chính sách không nên làm gia tăng nhu cầu nhiên liệu hóa thạch”, ông nói.
Trong khi đó, trong một nghiên cứu mới đây, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng EU đang tiến hành các biện pháp trợ giá năng lượng trên diện rộng, có thể gây tốn kém ngân sách quá mức và duy trì nhu cầu tiêu thụ dầu ở mức cao - một phương pháp đầy rủi ro trong lúc nguồn cung dầu sụt giảm.
Theo nghiên cứu của IMF, 2/3 các khoản trợ cấp và cắt giảm thuế của chính phủ trên khắp EU nhằm làm dịu tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng đã không được nhắm vào mục tiêu cụ thể. Sự hỗ trợ tràn lan này diễn ra trong khi IMF và giới chức EU kêu gọi các quốc gia chỉ triển khai các biện pháp này trong phạm vi hẹp và trong thời gian ngắn.
Ông Alfred Kammer, người phụ trách khu vực Âu của IMF, nhận định với tờ báo Financial Times rằng một số quốc gia châu Âu đang “không cẩn thận trong việc sử dụng không gian tài khóa” trong cuộc khủng hoảng hiện tại.
Ông Kammer đặc biệt cảnh báo về các biện pháp như áp trần giá nhiên liệu hoặc cắt giảm thuế vì những biện pháp như vậy có thể làm suy yếu các tín hiệu thị trường do giá cao tạo ra. Điều này có thể dẫn đến nhu cầu cao liên tục trong một thị trường bị hạn chế về nguồn cung, đồng thời làm giảm động lực chuyển sang các nguồn năng lượng độc lập như năng lượng tái tạo.
Bối cảnh hiện nay đang đặt Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trước lựa chọn khó khăn: tăng lãi suất để chống lạm phát hay hạ hoặc giữ nguyên lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng. Trong một cuộc khảo sát của hãng tin Bloomberg gần đây, các nhà kinh tế dự báo ECB sẽ ưu tiên nhiệm vụ chống lạm phát và sẽ tăng lãi suất hai lần trong năm nay.
Số liệu sơ bộ công bố hồi cuối tháng 4 cho thấy tốc độ lạm phát hàng năm ở khu vực đồng tiền chung eurozone trong tháng 4 tăng mạnh lên 3% từ mức 2,6% của tháng 3, chủ yếu do giá năng lượng tăng. Cùng với đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế khu vực trong quý 1 chỉ đạt 0,1% so với quý trước.
