Cục Thuế nêu 4 lý do doanh nghiệp sai phạm khi sử dụng hai sổ kế toán

Chiều ngày 9/4/2026, Bộ Tài chính tổ chức họp báo thường kỳ quý I/2026.

Tại buổi họp báo, trả lời câu hỏi về tình trạng doanh nghiệp duy trì song song hai hệ thống sổ sách kế toán, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế nhấn mạnh việc doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ sách để theo dõi thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh và để cung cấp cho cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng nhằm gian lận thuế hoặc gian lận trong công tác lập, phát hành báo cáo tài chính.

Lãnh đạo Cục Thuế cũng chỉ ra một số vụ án lớn đã bị cơ quan chức năng phát hiện và làm rõ gần đây, điển hình là vụ án xảy ra tại Công ty Hoàng Long lập hay Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng 2 hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước.

"Đây không chỉ là vấn đề gây thất thu ngân sách Nhà nước mà còn ảnh hưởng lâu dài tới nền kinh tế và môi trường kinh doanh. Điểm đáng lo ngại là hành vi này có thể diễn ra có hệ thống hết sức tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng".

Đại diện Cục Thuế cho biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên xuất phất từ bốn yếu tố chính: (i) ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế; (ii) doanh nghiệp có động cơ mạnh mẽ trong việc tối đa hóa lợi nhuận và giảm nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước; (iii) một số doanh nghiệp xem nhẹ rủi ro hình sự phải đối mặt, hoặc chấp nhận đánh đổi và (iv) doanh nghiệp vi phạm cho rằng hành vi này dễ che giấu, khó bị phát hiện.

Trên cơ sở nhận diện tình hình trong công tác quản lý thuế, Cục Thuế đã ban hành công văn đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do tổ chức cung cấp đến hết ngày 31/3 và gửi về Cục Thuế trước ngày 8/4.

Mục tiêu là nắm rõ số lượng doanh nghiệp, tổ chức và hộ kinh doanh đang vận hành phần mềm kế toán, phục vụ công tác kiểm tra, kê khai và nộp thuế.

Theo số liệu tổng hợp từ Cục thuế, tính đến hết ngày 7/4, Cục Thuế đã nhận được danh sách khách hàng của 42 tổ chức với thông tin của gần 13.000 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán của tổ chức. Cục Thuế đang tiếp tục phối hợp với các tổ chức tổng hợp thông tin trên phạm vi cả nước.

Song song, Cục Thuế sẽ sử dụng các thông tin, dữ liệu thu thập để rà soát đưa ra các cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng song song nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026 nhằm phục vụ công tác quản lý thuế.

Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng doanh nghiệp sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm gian lận thuế, Cục Thuế đã và đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp:

Thứ nhất, tăng cường kiểm soát chặt dòng tiền, giảm sử dụng tiền mặt. Tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng, kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.

Thứ hai, ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu sử dụng Big Data, AI để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu “2 hệ thống sổ kế toán” từ biến động doanh thu bất thường, biên lợi nhuận thấp bất hợp lý. Bên cạnh đó, ngành Thuế cũng sẽ chuyển từ “kiểm tra thủ công” sang “giám sát dựa trên dữ liệu”.

Thứ ba, tăng cường quản lý rủi ro hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán, tiếp tục yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng với cơ quan thuế theo thời gian thực đối với ngành rủi ro cao, đồng thời đề nghị các đơn vị phần mềm, giải pháp kế toán cung cấp danh sách khách hàng để thực hiện kiểm soát việc doanh nghiệp sử dụng nhiều phần mềm kế toán.

Thứ tư, tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phối hợp điều tra và xử lý hình sự, xác định dấu hiệu tổ chức, cá nhân có dấu hiệu gian lận về thuế, trốn thuế để củng cố hồ sơ, kịp thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.

Thứ năm, ngành thuế cũng sẽ đẩy mạnh công tác truyền thông, đồng thời cảnh báo các rủi ro pháp lý khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật thuế cũng như ó cơ chế thưởng cho người tiêu dùng tố cáo tổ chức, cá nhân bán hàng mà không xuất hoá đơn dẫn đến vi phạm về thuế.