Theo y văn, u tuyến yên là một trong các khối u nội sọ hay gặp nhất phát triển từ tế bào tuyến yên. Đây là 1 khối u lành tính, phát triển chậm, tuy nhiên nếu u tuyến yên chảy máu có thể gây nên suy giảm thị lực nhanh chóng, dẫn đến nguy cơ mất thị lực...

Mới đây, bệnh nhi C.T.V (10 tuổi) đã được các bác sĩ Khoa Ngoại thần kinh – Bệnh viện K phẫu thuật u tuyến yên thành công bằng kỹ thuật nội soi hiện đại qua đường mũi.

Ths.BS Phạm Gia Dự, Phó trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện K, cho biết: “Người bệnh đã được phát hiện u tuyến yên tăng tiết prolactin và đang điều trị nội khoa 6 tháng. Tuy nhiên, khối u vẫn tiếp tục phát triển làm giảm thị lực hai mắt, đọc sách rất khó khăn. Nếu không can thiệp phẫu thuật kịp thời, có nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn”.

Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Liên, Trưởng khoa ngoại thần kinh, Bệnh viện K: “Ở trẻ em cấu trúc mũi, xoang và nền sọ của trẻ còn rất nhỏ và đang trong quá trình phát triển. Khoang mũi hẹp sâu khiến việc xoay sở dụng cụ cực kỳ hạn chế. Bác sĩ giống như đang phải sửa chữa đồ vật bên trong một chiếc 'hộp diêm' nhỏ mà không được làm rách thành hộp. Mỗi thao tác của phẫu thuật viên đều cần được tính toán cẩn trọng, vừa hướng tới mục tiêu lấy tổn thương, vừa bảo đảm an toàn cho giao thoa thị giác, động mạch cảnh hai bên”.

Ê-kip phẫu thuật Khoa Ngoại thần kinh – Bệnh viện K đã triển khai kỹ thuật phẫu thuật nội soi qua đường mũi. Đây là phương pháp can thiệp hiện đại bậc nhất hiện nay trong điều trị các bệnh lý nền sọ. Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống thiết bị định vị thần kinh, thiết bị nội soi tiên tiến, các bác sĩ đã tiếp cận trực tiếp đáy khối u qua đường tự nhiên, từ đó giải phóng hoàn toàn chèn ép dây thần kinh thị giác mà không làm tổn thương các mạch máu lớn xung quanh.

Sự phối hợp chuẩn xác giữa trình độ chuyên môn cao của các chuyên gia Bệnh viện K và công nghệ y khoa hiện đại đã mang lại kết quả tốt cho người bệnh. Chỉ 5 ngày sau ca phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhi đã ổn định, đi lại bình thường và thị lực hai mắt phục hồi rõ rệt. Dự kiến chỉ sau 2 – 3 tuần theo dõi, bệnh nhi hoàn toàn đủ điều kiện sức khỏe để trở lại trường học, kịp thời đón năm học mới cùng thầy cô và bạn bè.

Trong khi đó tháng trước, ông H.V.T. (53 tuổi, Bắc Ninh) sau thời gian đau đầu âm ỉ kèm mờ mắt, phát hiện khối u tuyến yên chèn ép giao thoa thị giác. Khoảng 20 ngày trước khi nhập viện, cơn đau đầu vùng trán và hai hốc mắt tăng dữ dội. Ông bị giảm thị lực rõ rệt, tầm nhìn bị thu hẹp (bán manh thái dương hai bên) kèm buồn nôn.

Gia đình nhanh chóng đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám.khối u tuyến yên chèn ép giao thoa thị giác. Khoảng 20 ngày trước khi nhập viện, cơn đau đầu vùng trán và hai hốc mắt tăng dữ dội. Ông bị giảm thị lực rõ rệt

Qua khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định bệnh nhân có khối u tuyến yên kích thước 0,5 cm. Bệnh nhân lập tức được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Thần kinh - Sọ não để điều trị. BSCKII. Tạ Việt Phương cho biết, ê-kíp can thiệp bằng phương pháp vi phẫu ít xâm lấn qua đường mổ nhỏ khoảng 3,5 cm giấu theo đường cung mày phải. Kỹ thuật này vừa đảm bảo thẩm mỹ, vừa giúp bệnh nhân hồi phục nhanh.

Trong quá trình can thiệp, kính vi phẫu kết hợp hệ thống định vị StealthStation S8 hỗ trợ xác định chính xác vị trí tổn thương, bộc lộ rõ khối u cùng các cấu trúc quan trọng như dây thần kinh thị giác (dây II), giao thoa thị giác và động mạch cảnh trong. Sau 3 giờ phẫu thuật, khối u được loại bỏ hoàn toàn. Ngay sau mổ, bệnh nhân tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định, đỡ đau đầu và thị lực cải thiện rõ rệt.

U tuyến yên có hai loại chính là u không tăng tiết hormone và u tăng tiết hormone, đa phần lành tính. Tuy nhiên, u phát triển lớn có thể gây áp lực lên các cấu trúc gần đó, sinh ra các triệu chứng như buồn nôn, giảm thị lực, nhìn mờ, nhìn đôi.

Triệu chứng của u tuyến yên đa dạng và phụ thuộc vào kích thước, điển hình gồm rối loạn nội tiết (rối loạn kinh nguyệt, tiết sữa bất thường ở nữ giới, giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương ở nam giới), bệnh to đầu chi, hội chứng cushing, giảm thị lực, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực, đau đầu kéo dài, buồn nôn, mệt mỏi...

Trong những tình huống này, người bệnh không chỉ cần điều trị tại mắt mà còn phải được thăm khám và xử trí toàn diện. Tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ cho biết đa phần người có tuổi không nghĩ mắt mình mờ là do bị u tuyến yên mà chỉ nghĩ là do lão hóa tuổi già nên thường điều trị về chuyên khoa mắt mà “bỏ qua” việc  nghĩ đến khám, chụp sọ não để phát hiện u tuyến yên.

“Do đó, đối với người ngoài 50 tuổi, khi thị lực ngày càng xấu đi thì nên loại trừ nguyên nhân các bệnh lý về mắt mà cũng nên đi khám nội soi tuyến yên để được phẫu thuật sớm khi có khối u, tránh những ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe,” các bác sĩ khuyến cáo

Ngoài ra, các bác sĩ cũng cho biết có các dấu hiệu nhận biết khác về sự xuất hiện của u tuyến yên đó là nhiều thiếu nữ trẻ, thậm chí chưa có gia đình bỗng dưng tiết sữa non. Rồi có những người mẹ cai sữa cả 3 – 4 năm mà sữa vẫn cứ về đều đều… Khi đó, chị em cũng nên đi khám và xét nghiệm nội tiết tuyến yên để phát hiện u tuyến yên.

Cá biệt, có bệnh nhân xuất hiện các dấu hiệu khác như:  thỉnh thoảng có đau đầu, da khô sần sùi xuất hiện cùng những bất thường về kinh nguyệt (bỗng dưng mất kinh dù không mang thai). Hay đầu đầu ngón tay bỗng to ra; Gò má nhô vì tăng tiết hormone sinh trưởng làm cho tổ chức mô mỡ, mô xương to ra khiến cho mặt to bành, thậm chí có người môi dày, lưỡi dày ra nên nói khó… Các trường hợp này đều cần đi khám và làm xét nghiệm nội tiết u tuyến yên.

Riêng với nam giới, các bác sĩ cũng nhắn nhủ một trong các dấu hiệu có thể mắc u tuyến yên là rối loạn cương dương, không có nhu cầu về sinh lý nhiều trong khi đang ở độ tuổi sung mãn, ngoài đi khám chuyên khoa nam học cũng cần thăm khám và xét nghiệm thêm về nội tiết tuyến yên.

Tùy thuộc vào kích thước khối u, bản chất khối u tuyến yên dạng không chế tiết hoặc chế tiết loại hormone nào mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị khác nhau. Một số trường hợp không nhất thiết phải mổ nếu khối u nhỏ và không rối loạn thị lực. Đa số u tuyến yên ngày nay được phẫu thuật bằng phương pháp nội soi qua đường mũi, mang lại hiệu quả lấy u tối đa, đảm bảo thẩm mỹ, đảm bảo chất lượng cuộc sống cho người bệnh.