Một số quốc gia có ảnh hưởng tại Trung Đông đang nỗ lực dàn xếp một cuộc gặp giữa Mỹ và Iran sau khi Tehran phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump...

Tờ báo Financial Times dẫn lời một số nhà ngoại giao cho biết cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào thứ Sáu (ngày 6/2), trước mắt tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, chưa mở rộng sang các vấn đề như tên lửa đạn đạo hay việc Tehran hậu thuẫn các nhóm vũ trang trong khu vực.

Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Oman và Ai Cập đang phối hợp để dàn xếp một vòng đàm phán, trong bối cảnh các nước trong khu vực đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột giữa Mỹ và Iran. Trước đó, ông Trump nhiều lần cảnh báo sẽ có các biện pháp cứng rắn với Iran, đồng thời đã triển khai một nhóm tác chiến tàu sân bay tới Trung Đông.

Ngày thứ Hai (2/2), ông Esmaeil Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho biết Tehran hy vọng "các nỗ lực ngoại giao sẽ đi đến kết quả trong những ngày tới". Theo ông, các bên vẫn đang thảo luận để chốt thời điểm và địa điểm, cũng như thành phần phái đoàn đàm phán.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, phát biểu trên của ông Baghaei được xem là tín hiệu rõ ràng nhất từ Iran về việc sẵn sàng đối thoại với Mỹ, sau nhiều tuần hai bên liên tục đưa ra phát ngôn đối đầu.

Hãng thông tấn Fars dẫn nguồn một quan chức chính phủ giấu tên cho biết Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã "ra lệnh bắt đầu đàm phán" với Washington, nhưng nội dung trước mắt chỉ xoay quanh chương trình hạt nhân của Iran.

Cũng trong ngày 2/2, ông Trump chia sẻ trên mạng xã hội Truth Social một bài báo với dòng tít: "Ông Trump để ngỏ khả năng đạt thỏa thuận với Iran khi Mỹ tăng cường lực lượng tại Trung Đông".

Trước đó, Nhà Trắng yêu cầu Tehran cam kết chấm dứt vĩnh viễn mọi hoạt động làm giàu uranium, chấp nhận các giới hạn đối với chương trình tên lửa đạn đạo, đồng thời ngừng hỗ trợ các nhóm vũ trang trong khu vực. Một quan chức trong khu vực cho biết các vấn đề ngoài hạt nhân có thể được đưa ra thảo luận theo kênh đàm phán riêng.

Phía Iran khẳng định sẵn sàng đàm phán nhưng chỉ xoay quanh vấn đề hạt nhân, và sẽ không tham gia nếu bị yêu cầu chấp nhận các đòi hỏi của ông Trump. Iran khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ mục đích dân sự, đồng thời nhiều lần bác bỏ yêu cầu chấm dứt toàn bộ hoạt động làm giàu uranium. 

Tehran cho rằng việc triển khai chương trình này là quyền của mình với tư cách một bên ký kết Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Các quan chức Iran cũng cho biết chương trình tên lửa đạn đạo không nằm trong phạm vi đàm phán.

Về phía Mỹ, ông Trump nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của Iran đã bị "xóa sổ" sau khi Mỹ không kích các cơ sở làm giàu uranium chủ chốt của Iran vào tháng 6/2025, thời điểm Washington triển khai lực lượng trong thời gian ngắn cùng Israel giữa lúc xung đột 12 ngày nổ ra giữa Israel và Iran. Tuy nhiên, số phận của 408 kg uranium làm giàu ở mức cao của Iran vẫn là mối quan ngại lớn đối với các cường quốc phương Tây.

Truyền thông Iran cho biết Tehran có thể sẵn sàng thảo luận việc chuyển giao lượng uranium dự trữ này cho một nước thứ ba như một phần của thỏa thuận với Mỹ. Tuy nhiên, ông Baghaei nói đây là nội dung sẽ được thảo luận trên bàn đàm phán, thay vì trao đổi trước khi đàm phán bắt đầu.

Vào tuần trước, ông Trump cảnh báo thời gian để Iran đạt thỏa thuận với Mỹ "không còn nhiều". Tuy nhiên, tới cuối tuần, ông lại nói rằng Tehran đang đàm phán "một cách nghiêm túc" với Mỹ về chương trình hạt nhân, đồng thời kêu gọi Iran chấp nhận một thỏa thuận về việc "không có vũ khí hạt nhân".

Truyền thông Iran cho rằng nếu các cuộc đàm phán diễn ra, thành phần phái đoàn đàm phán nhiều khả năng sẽ gồm Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff. Ông Witkoff dự kiến bay tới Israel vào thứ Ba (3/2) để làm việc với các quan chức nước này.

Năm ngoái, ông Araghchi và ông Witkoff đã tiến hành nhiều vòng đàm phán hạt nhân qua kênh trung gian trước khi Israel tấn công Iran vào tháng 6. Kể từ đó, hai bên vẫn duy trì kênh liên lạc.

Trong khi đó, các quan chức Iran nhiều lần tuyên bố nước này sẵn sàng đáp trả nếu Mỹ hoặc Israel tấn công. Thiếu tướng Abdolrahim Mousavi, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Iran, cho biết sau cuộc xung đột hồi tháng 6, Iran đã chuyển sang thế phòng thủ chủ động hơn và sẵn sàng phản ứng "nhanh chóng và dứt khoát".