Liệu giá dầu có thể tăng lên mức 200 USD/thùng như cảnh báo của Iran?

Không lâu sau khi chiến sự nổ ra, lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (Iran) đã cảnh báo sẽ đẩy giá dầu lên mức 200 USD/thùng bằng cách gây gián đoạn giao thông kéo dài ở eo biển Hormuz.

Dựa trên các tuyên bố mà truyền thông nhà nước Iran đưa ra, giới phân tích cho rằng IRGC có vẻ như đang áp dụng chiến lược dùng con bài năng lượng nhằm thúc đẩy cộng đồng quốc tế gây sức ép buộc Mỹ và Israel ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Hôm 1/3, một người phát ngôn của IRGC nói nếu Mỹ và Israel tiếp tục hành động tấn công, thế giới nên chuẩn bị sẵn sàng cho một đợt tăng dữ dội của giá dầu, có thể lên tới 200 USD/thùng. Sau đó, lời cảnh báo này đã trở thành một trụ cột chính trong các thông điệp của Tehran trong cuộc chiến.

Hôm thứ Tư vừa rồi, người phát ngôn Ebrahim Zolfaqari của sở chỉ huy quân sự trung ương Iran nói với truyền thông nhà nước: “Hãy chuẩn bị sẵn sàng cho mức giá dầu 200 USD/thùng, vì giá dầu phụ thuộc vào an ninh khu vực mà họ đã làm đảo lộn”.

Theo các nhà phân tích, chiến lược của Iran hiện nay dựa trên việc “quốc tế hóa” tổn thất mà xung đột gây ra. Bằng cách chặn eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu thô và khí đốt được tiêu thụ trên toàn cầu lưu thông qua, Tehran đang kéo nền kinh tế toàn cầu vào cuộc xung đột này.

Các nhà phân tích cho rằng với chiến lược như vậy, Iran gây sức ép lên các nước phương Tây nhằm khiến họ thuyết phục Mỹ và Israel chấm dứt hành động quân sự để đổi lấy an ninh năng lượng. Khi tấn công cả tàu bè mang cờ của những nước trung lập, Iran phát tín hiệu rằng không một hoạt động hàng hải nào qua Hormuz có thể an toàn chừng nào Iran còn bị Mỹ và Israel tấn công.

Mũi tên chính của chiến lược này là gây ra những gián đoạn và đảo lộn trên thị trường năng lượng toàn cầu - lĩnh vực mà Iran có thể gây ảnh hưởng trực tiếp bằng cách dựa vào lợi thế địa chính trị của mình.

Mức giá dầu 200 USD/thùng cao gần gấp đôi so với mức giá hiện tại trên thị trường.

Lúc gần 9h sáng nay (16/3), giá dầu Brent giao sau tại London tăng gần 0,6% so với đóng cửa tuần trước, giao dịch ở mức hơn 103,8 USD/thùng. Giá dầu WTI giao sau tại New York giảm gần 0,2%, giao dịch ở mức gần 98,5 USD/thùng.

Theo trang Euronews, trên thực tế, nếu điều chỉnh theo lạm phát, giá dầu thực ra đã từng vượt mốc 200 USD/thùng trước đây.

Mức giá kỷ lục được ghi nhận trên thị trường dầu thế giới là 147 USD/thùng vào năm 2008, do hoạt động đầu cơ trước thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, mức giá đó tương đương với 211 USD/thùng ở thời điểm hiện tại.

Các cú sốc nguồn cung dầu lửa lớn mà thế giới từng trải qua, như lệnh cấm vận dầu lửa của các nước Arab hồi năm 1973-1974 và cuộc cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, đều khiến giá dầu tăng tương ứng gấp 4 lần và gấp 2 lần so với mức trước khủng hoảng.

Vào năm 1980, giá dầu lập đỉnh ở mức 39,5 USD/thùng, tương đương khoảng 160 USD/thùng hiện nay.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng hiện nay có một điểm khác biệt lớn so với những lần khủng hoảng trước là eo biển Hormuz - một trong những tuyến đường quan trọng nhất của hoạt động vận tải dầu lửa trên biển toàn cầu - bị đóng cửa. Thực tế này dẫn tới rủi ro tăng giá dầu lớn hơn.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã phản ứng bằng cách huy động các quốc gia thành viên đồng loạt xả dự trữ dầu lửa chiến lược, trong đó Mỹ tuyên bố sẽ xả 172 triệu thùng dầu. Tuy nhiên, với các cuộc tấn công liên tiếp của Iran nhằm vào hạ tầng dầu khí và tàu chở dầu, động thái của IEA dường như không phát huy được nhiều tác dụng trong việc kéo giá dầu xuống.

Theo các nhà phân tích, nếu eo biển Hormuz ở trong tình trạng đóng cửa kéo dài, mức giá dầu 200 USD/thùng sẽ chuyển từ lời đe dọa của Iran thành một kịch bản có khả năng hiện thực hóa.

Một báo cáo gần đây của công ty nghiên cứu kinh tế Oxford Economics cho rằng mức giá dầu 140 USD/thùng sẽ là ngưỡng đẩy nền kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái nhẹ. Báo cáo nhận định mức giá dầu đó sẽ khiến tổng sản phẩm trong nước (GDP) toàn cầu giảm 0,7% trong thời gian từ nay tới cuối năm, đồng thời đẩy các nền kinh tế Anh, eurozone và Nhật Bản vào trạng thái suy giảm.

“Tình trạng giá dầu cao càng kéo dài, tác động của cú sốc này sẽ càng lớn”, nhà kinh tế trưởng Gregory Daco của công ty tư vấn EY Parthenon nói với hãng tin AP.

Phát biểu hôm thứ Năm vừa rồi, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng giá dầu thế giới "không thể" chạm 200 USD/thùng. "Tôi muốn nói là không thể. Chúng tôi đang tập trung vào chiến dịch quân sự và giải quyết vấn đề đó", ông trả lời kênh CNN khi được hỏi về tuyên bố của phía Iran rằng giá dầu có thể lên tới mức như vậy.

"Chúng ta đang ở trong một sự gián đoạn ngắn hạn, để bảo đảm dòng chảy năng lượng về dài hạn", ông Wright nói, và khẳng định Washington đang tập trung vào "các giải pháp thực tế, để vượt qua tình trạng nguồn cung năng lượng thắt chặt trong vài tuần”.