Đề xuất giảm mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến vào dự thảo Nghị định quy định mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Mục tiêu nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách về mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo hướng đồng bộ, khả thi, ổn định và phù hợp hơn với thực tiễn.

Đồng thời, rà soát, hoàn thiện các quy định về cơ chế mức đóng, điều kiện áp dụng mức đóng thấp hơn mức đóng bình thường, thủ tục thực hiện và các nội dung có liên quan.

Tại tờ trình, Bộ Nội vụ cho biết dự thảo Nghị định sửa đổi quy định về mức đóng vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo hướng giảm mức đóng có thời hạn.

Theo đó, người sử dụng lao động hằng tháng đóng bằng 0,3% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội từ khi Nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2027; từ ngày 1/1/2028, áp dụng mức đóng 0,5%. 

Dự thảo tiếp tục kế thừa quy định về phương thức đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần đối với các đối tượng trong lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp.

Bộ Nội vụ lý giải, việc điều chỉnh này nhằm thực hiện chính sách hỗ trợ có thời hạn, góp phần giảm chi phí cho người sử dụng lao động, hỗ trợ phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh, đồng thời vẫn bảo đảm an toàn quỹ.

So với quy định hiện hành, dự thảo chuyển từ cơ chế áp dụng mức đóng thấp hơn trên cơ sở điều kiện, hồ sơ sang quy định trực tiếp mức đóng đồng đều (0,3% trên quỹ tiền lương) theo thời gian áp dụng. Qua đó, đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch, dễ thực hiện và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tổng thu quỹ năm 2025 khoảng 7.368,9 tỷ đồng, số người tham gia khoảng 18,1 triệu người, kết dư quỹ ước đến hết năm 2025 khoảng 86.442 tỷ đồng. Đồng thời, quỹ hiện vẫn được đánh giá là có khả năng cân đối trong dài hạn và đáp ứng yêu cầu chi trả chế độ trong thời gian tới. Cùng với đó, số kết dư năm 2025 ước tăng thêm khoảng 8.000 tỷ đồng so với năm 2024.

Bộ Nội vụ tính toán, trên cơ sở số liệu hiện có, việc áp dụng mức đóng 0,3% trong năm 2027 dự kiến làm giảm thu quỹ khoảng gần 3.000 tỷ đồng, song vẫn nằm trong khả năng cân đối trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, trong thời gian tới, áp lực chi có xu hướng gia tăng, cả về số người hưởng và mức chi trả, do điều chỉnh tiền lương và định hướng nâng mức hưởng theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Vì vậy, cơ quan soạn thảo xác định việc giảm mức đóng xuống 0,3% chỉ là giải pháp hỗ trợ có thời hạn trong bối cảnh cần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Mức này được lựa chọn trên cơ sở kế thừa quy định hiện hành, đồng thời tạo tác động giảm chi phí rõ rệt trong thời gian áp dụng.

Sau thời gian hỗ trợ, việc quay trở lại mức 0,5% từ ngày 1/1/2028 là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn quỹ. Đây là mức đóng đã được thực hiện ổn định trên thực tế, phù hợp với nguyên tắc chia sẻ của bảo hiểm xã hội và tạo dư địa tài chính để đáp ứng nhu cầu chi trả trong thời gian tới.

“Phương án áp dụng hai mức nêu trên vừa kế thừa quy định hiện hành, vừa bảo đảm tính khả thi, dễ thực hiện và hạn chế xáo trộn trong quá trình tổ chức thực hiện”, Bộ Nội vụ lý giải.

Bên cạnh giảm mức đóng, dự thảo Nghị định bổ sung quy định áp dụng mức đóng đối với người lao động cao tuổi theo quy định của Bộ luật Lao động.

Việc bổ sung nội dung này xuất phát từ kết quả tổng kết thi hành Nghị định số 58/2020/NĐ-CP, cho thấy phạm vi điều chỉnh của chính sách hiện hành chưa bao quát đầy đủ một số trường hợp người lao động vẫn tiếp tục tham gia quan hệ lao động trên thực tế.

Trong khi đó, người lao động cao tuổi theo quy định của Bộ luật Lao động vẫn tiếp tục làm việc nhưng không được hưởng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, do không có quy định bắt buộc người sử dụng lao động đóng.

Do đó, việc bổ sung nhóm đối tượng này là cần thiết nhằm bảo đảm chính sách bao quát hơn, phù hợp hơn với thực tiễn sử dụng lao động hiện nay. Đồng thời, tăng cường tính thống nhất, đồng bộ giữa quy định về mức đóng vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp với pháp luật lao động và pháp luật bảo hiểm xã hội.