Đề xuất không thu tiền bổ sung đối với trường hợp chưa thể đưa đất vào kinh doanh

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) nhận định việc Bộ Tài chính khẩn trương xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất là bước đi phù hợp với thực tiễn.

Thời gian qua, VNREA đã tiếp nhận nhiều kiến nghị từ phía doanh nghiệp bất động sản trên cả nước liên quan đến việc sửa đổi một số nội dung của Nghị định này. Sự sửa đổi là hết sức cần thiết nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, tại khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024, được quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 50 và khoản 9 Điều 51 Nghị định 103, đối với trường hợp đã có quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, cho phép chuyển từ hình thức thuê đất trả tiền hàng năm sang thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê, gia hạn sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, điều chỉnh quy hoạch chi tiết… trước ngày Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực thi hành nhưng chưa quyết định giá đất, thì người sử dụng đất phải nộp một khoản tiền bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất bằng 5,4%/năm tính trên số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp.

Hiện nay, trong dự thảo Nghị định (phiên bản trình Bộ Tư pháp thẩm định), khoản tiền bổ sung đối với trường hợp đã có quyết định giao đất, cho thuê đất trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, mức thu khoản tiền bổ sung đề xuất theo 2 phương án: Phương án 1 là giữ nguyên mức thu 5,4%/năm; phương án 2 giảm mức thu xuống 3,6%/năm.

Thời gian tính khoản tiền thu bổ sung đang quy định tính từ thời điểm có quyết định giao đất, cho thuê đất đến thời điểm chậm nhất mà cơ quan Nhà nước phải có thông báo thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trừ 180 ngày.

Trên cơ sở kiến nghị của một số doanh nghiệp hội viên, VNREA tiếp tục có kiến nghị tới Bộ Tài chính (cơ quan chủ trì soạn thảo), Bộ Tư pháp (cơ quan thẩm định dự thảo Nghị định), Bộ Nông nghiệp và Môi trường 2 nội dung.

Thứ nhất, sửa dự thảo Nghị định theo hướng không thu tiền bổ sung đối với trường hợp người sử dụng đất dù được giao đất, cho thuê đất nhưng không thể đưa đất vào kinh doanh (chưa thực hiện bán sản phẩm); chỉ thu tiền bổ sung với mức thu 3,6%/năm đối với trường hợp người sử dụng đất đã đưa đất vào kinh doanh (đã thực hiện bán sản phẩm và thu tiền).

Thứ hai, về thời gian tính khoản tiền thu bổ sung, sẽ tính từ thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực (ngày 1/8/2024) đến thời điểm chậm nhất mà cơ quan Nhà nước phải có thông báo thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trừ đi 180 ngày.

Theo VNREA, các kiến nghị này được dựa trên những căn cứ cụ thể. Đó là việc không thu đối với trường hợp nhà đầu tư không đưa đất vào kinh doanh để đảm bảo sự công bằng giữa Nhà nước và nhà đầu tư, do theo quy định của pháp luật đất đai thì người sử dụng đất chỉ có các quyền đưa đất vào sử dụng, kinh doanh khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất.

Trên thực tế, đa số chủ đầu tư đều tuân thủ quy định của pháp luật, mặc dù đã được giao đất, cho thuê đất nhưng do chưa phê duyệt giá đất, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất nên chưa đưa đất vào kinh doanh. Trường hợp này, nếu yêu cầu người sử dụng đất phải nộp tiền bổ sung là không hợp lý vì doanh nghiệp không được hưởng lợi từ việc được giao đất. Ngược lại, doanh nghiệp còn bị thiệt hại do việc chậm xác định giá đất, dẫn đến không đưa đất vào kinh doanh được.

Còn trường hợp vẫn đưa đất vào kinh doanh trước khi cơ quan Nhà nước xác định giá đất, doanh nghiệp đã được hưởng lợi từ việc được giao đất nên Nhà nước yêu cầu thu khoản tiền bổ sung là hợp lý.

Ngoài ra, việc tính thời gian chưa phải nộp khoản tiền bổ sung từ thời điểm có quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất là việc quy định chế tài nặng hơn đối với hành vi phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực (do Luật Đất đai 2013 không có quy định).

Việc này không hợp lý và không phù hợp với quy định của Điều 55 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 (không quy định hiệu lực trở về trước đối với hành vi mà thời điểm thực hiện hành vi pháp luật không quy định trách nhiệm pháp lý hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nặng hơn).