Các lĩnh vực then chốt như thương mại, năng lượng, giáo dục và công nghệ đang mở ra nhiều dư địa để Việt Nam và Liên bang Nga thúc đẩy hợp tác sâu rộng, qua đó nâng cao năng lực nội tại và củng cố sức chống chịu của nền kinh tế mỗi quốc gia...

Ngày 8/4, Diễn đàn Kinh tế Việt Nam – Liên bang Nga 2026 (Vietnam - Russia Economic Forum - VREF 2026) với chủ đề “Phát huy nội lực trong bối cảnh mới” đã chính thức diễn ra tại Hà Nội.

Diễn đàn do Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) phối hợp với Trường Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga và Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tổ chức. Sự kiện có sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, cùng trao đổi về các vấn đề phát triển kinh tế và thúc đẩy hợp tác song phương trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

KẾT NỐI TRI THỨC VÀ CÔNG NGHỆ, PHÁT HUY NỘI LỰC CỦA MỖI QUỐC GIA

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Liên bang Nga được xây dựng và phát triển qua nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, việc tiếp tục củng cố hợp tác song phương không chỉ là nhu cầu khách quan mà còn là lựa chọn chiến lược của cả hai quốc gia.

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1950, quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga không ngừng được phát triển. Đặc biệt, chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính vào tháng 3 vừa qua cũng đã góp phần mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới trong các lĩnh vực như đầu tư, thương mại, du lịch, quốc phòng - an ninh và khoa học - công nghệ.

Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những chuyển biến mạnh mẽ của chuyển đổi số và khoa học công nghệ, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ cho rằng đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức lớn đối với mỗi quốc gia. Trong đó, việc phát huy nội lực đã trở thành yếu tố then chốt để duy trì tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm.

“Đây là lúc chúng ta cần tìm ra những giải pháp nhằm phát huy các động lực nội sinh, đồng thời tìm kiếm những hướng đi mới để nâng cao hiệu quả hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga,” Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tương tự, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko, chia sẻ năm 2026 là dấu mốc quan trọng trong hợp tác giữa hai quốc gia, khẳng định quan hệ Việt Nam - Nga đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội mở rộng trên các lĩnh vực then chốt.

Theo Đại sứ, Liên bang Nga luôn coi trọng việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, khoa học và giáo dục; đồng thời việc mở rộng trao đổi giữa các cơ quan nhà nước và các cơ sở liên quan là yếu tố quan trọng để củng cố quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam.

“Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ tối đa cho mọi sáng kiến mang tính xây dựng trong những lĩnh vực này”, Đại sứ bày tỏ.

Đặc biệt, Đại sứ cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác giữa các trường đại học chính là nền tảng quan trọng thúc đẩy hợp tác tri thức, nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực của hai quốc gia. Đồng thời bày tỏ kỳ vọng hai quốc gia sẽ tiếp tục mở rộng các chương trình hợp tác giáo dục trong thời gian tới.

Từ góc độ giáo dục, PGS.TS. Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga có nền tảng truyền thống vững chắc, trong đó hợp tác giáo dục, khoa học và đào tạo nguồn nhân lực luôn là một trụ cột quan trọng.

“Vì vậy, trong bối cảnh mới, việc phát huy nội lực cần được đặt trong mối quan hệ tương hỗ với hợp tác quốc tế, trong đó tri thức và công nghệ đóng vai trò kết nối”, ông PGS.TS. Đào Thanh Trường bày tỏ.

KHAI THÁC TIỀM NĂNG HỢP TÁC ĐA LĨNH VỰC

Tại diễn đàn, các chuyên gia nhận định trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chuyển dịch theo hướng đa cực, dư địa hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga vẫn còn rất lớn.

Cụ thể, theo GS.TS. Stanislav Prokofiev, Hiệu trưởng Trường Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga, dù hai quốc gia có mối quan hệ lâu dài, song kim ngạch thương mại song phương vẫn còn khiêm tốn, hiện mới đạt hơn 5 tỷ USD. “Chính vì vậy, hai quốc gia cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hoạt động thương mại trong thời gian tới,” GS.TS. Stanislav Prokofiev đề xuất.

Bên cạnh đó, tăng cường xây dựng các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox), thúc đẩy quản trị nhà nước dựa trên dữ liệu và công nghệ số, cũng như thiết lập các cơ chế điều phối song phương hiệu quả cũng chính là lĩnh vực tiềm năng cho quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia. Đây được xem là những giải pháp then chốt nhằm tháo gỡ rào cản thể chế và tạo không gian linh hoạt cho hợp tác kinh tế phát triển.

Trong lĩnh vực tài chính, việc thúc đẩy thanh toán song phương bằng đồng nội tệ (VND – RUB), xây dựng các trung tâm bù trừ tài chính và phát triển các công cụ tài trợ chuyên biệt cho các dự án lớn được đánh giá là hướng đi cần thiết. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro từ các yếu tố bên ngoài mà còn góp phần hình thành một không gian hợp tác tài chính ổn định và bền vững hơn.

Về hợp tác năng lượng, TS. Nguyễn Quỳnh Trang, Khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU), nhận định hợp tác Việt - Nga đang mở ra nhiều cơ hội thiết thực trong lĩnh vực đầy tiềm năng này. Hiện nay, hợp tác năng lượng, dầu khí giữa hai nước không còn bó hẹp trong hoạt động thăm dò và khai thác dầu thô, mà đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới, có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.

Liên bang Nga có thể hỗ trợ Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh thông qua hợp tác dầu khí, LNG và cả tiềm năng phát triển điện hạt nhân trong thời gian tới.

Đồng thời, việc tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu cũng sẽ giúp mở rộng xuất khẩu và tăng khả năng tiếp cận thị trường khu vực. “Tăng cường quan hệ thương mại với Liên bang Nga cũng sẽ góp phần đa dạng hóa đối tác, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam và củng cố tính tự chủ trong bối cảnh thế giới nhiều biến động", TS. Nguyễn Quỳnh Trang nhấn mạnh.

Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các chuyên gia đều nhấn mạnh vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đồng thời đề xuất tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và công nghệ năng lượng. Cách tiếp cận “đồng sáng tạo công nghệ” giữa Việt Nam và Liên bang Nga được xem là hướng đi chiến lược, giúp hai bên không chỉ tiếp nhận mà còn cùng phát triển các công nghệ mới có giá trị gia tăng cao.

Cuối cùng, phát triển nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quyết định đối với tính bền vững của hợp tác dài hạn. Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới công nghệ diễn ra nhanh chóng, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực STEM và kỹ năng số, ngày càng trở nên cấp thiết.

Các chuyên gia cũng đề xuất việc tăng cường hợp tác đào tạo, công nhận bằng cấp lẫn nhau và phát triển các chương trình giáo dục chung giữa hai quốc gia, qua đó tạo nền tảng hình thành lực lượng lao động có khả năng thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế tri thức.