Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, đánh dấu cuộc sắp xếp đơn vị hành chính lớn nhất trong 80 năm qua. Gần 4.000 cán bộ, công chức, viên chức đã được tăng cường cho cấp xã, tuyến đầu trực tiếp thực thi nhiệm vụ…

Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp lần đầu tiên được vận hành đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, với 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (giảm 29 tỉnh) và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã (giảm 6.714 cấp xã, tương đương 66,91%).

Đây là đợt sắp xếp quy mô lớn nhất trong lịch sử 80 năm thành lập nước, tạo lập không gian phát triển mới cho các địa phương với tầm nhìn chiến lược dài hạn.

Đồng thời, cả nước hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Theo Vụ Chính quyền địa phương, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế được triển khai với khối lượng lớn và tốc độ khẩn trương, tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho mô hình mới vận hành.

Riêng trong tháng 6/2025, chỉ một tháng trước thời điểm triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 33 luật, 34 nghị quyết, trong đó có Luật Tổ chức chính quyền địa phương và nhiều luật liên quan trực tiếp đến tổ chức bộ máy và nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã.

Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV tiếp tục thông qua 51 luật, 39 nghị quyết. Đồng thời, từ ngày 1/6 đến ngày 30/12/2025, Chính phủ đã ban hành trên 280 nghị định, nghị quyết, trong đó trên 180 văn bản có liên quan trực tiếp đến tạo lập thể chế, hành lang pháp lý cho vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, 30 nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền (gồm 949 nhiệm vụ, quyền hạn được chuyển giao cho địa phương).

Thủ tướng Chính phủ ban hành gần 30 quyết định, các bộ, cơ quan ngang bộ ban hành 315 thông tư hướng dẫn thi hành.

Vụ Chính quyền địa phương cho rằng đây là khối lượng văn bản rất lớn ban hành trong thời gian ngắn, thể hiện quyết tâm chính trị cao, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các cấp chính quyền địa phương với phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”.

Đồng thời, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, bảo đảm mô hình mới vận hành ổn định, thông suốt, không để xảy ra “khoảng trống quản lý” ngay từ thời điểm đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bên cạnh đó, tổ chức bộ máy Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp được kiện toàn nhanh chóng, vận hành ổn định, đáp ứng ngay yêu cầu quản lý nhà nước trong mô hình mới.

Đã có 466 cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, 9.916 phòng chuyên môn cấp xã được thành lập và đi vào hoạt động nền nếp, không để gián đoạn việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp.

Công tác cán bộ, khâu khó nhất và quyết định thành công của mô hình đã được triển khai quyết liệt, bài bản và đầy tính nhân văn. Các địa phương đã chủ động điều động, biệt phái gần 4.000 cán bộ, công chức, viên chức tăng cường cho cấp xã, tuyến đầu trực tiếp thực thi nhiệm vụ.

Đặc biệt, chính sách đối với cán bộ bị tác động được thực hiện kịp thời, linh hoạt và nhân văn, từ hỗ trợ tài chính, nhà ở, phương tiện đi lại đến bố trí lại công tác phù hợp, bảo đảm quyền lợi và sự ổn định tư tưởng.

Về cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc cũng được tăng cường đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới. Chính phủ quan tâm bố trí nguồn lực, cấp kinh phí mua sắm, cải tạo cơ sở vật chất.

Các địa phương đã khẩn trương rà soát, sắp xếp và nâng cấp trụ sở làm việc; bố trí không gian trụ sở làm việc cho đội ngũ cán bộ, công chức, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí.

Đến nay, 100% đơn vị hành chính cấp xã đã được trang bị đầy đủ trang thiết bị thiết yếu. Đặc biệt, việc đầu tư hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, hệ thống phần mềm quản lý, chữ ký số, định danh điện tử được thực hiện đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp xã, giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Vụ Chính quyền địa phương cho biết trên cơ sở đánh giá quá trình 6 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đơn vị sẽ tiếp tục tham mưu cấp có thẩm quyền hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là rà soát, bổ sung và hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền và các cơ chế đặc thù. Việc này nhằm bảo đảm chính quyền địa phương các cấp, nhất là cấp xã thực thi hiệu quả nhiệm vụ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.