Đổi mới sáng tạo được xem là giải pháp “không thể không triển khai” để tạo ra các giá trị mới, nâng cao năng lực, lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ. Vì vậy, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo để bắt kịp xu thế phát triển...

Tại Hội thảo "Đổi mới sáng tạo với chủ đề: Kết nối chính sách với doanh nghiệp Việt Nam" sáng ngày 15/12, bà Nguyễn Lệ Thủy, Tổng biên tập Tạp chí Kinh tế và Dự báo cho biết, mức chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ chiếm 1,6% doanh thu hàng năm, thấp hơn nhiều các quốc gia trong khu vực như Lào với 14,5%; Philippines 3,6% và Malaysia 2,6%.

ĐẦU TƯ CHO ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CÒN THẤP

Năm 2020, Việt Nam đứng thứ 42/131 quốc gia, vùng lãnh thổ, đứng đầu nhóm 29 quốc gia, nền kinh tế cùng mức thu nhập. Năm 2021, Việt Nam xếp thứ 44 sau khi Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) cập nhật số liệu GDP theo tính toán mới của Việt Nam (tăng khoảng 36% so với năm 2020).

“Mặc dù đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, nhưng tỷ lệ chi cho đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ của Việt Nam còn rất hạn chế”, bà Nguyễn Lệ Thủy nhận định.

Tỷ lệ chi cho khoa học - công nghệ, bao gồm cả khu vực Nhà nước và tư nhân chỉ chiếm khoảng 0,44% GDP, đứng sau Singapore với 2,22%; Malaysia với 1,44% và Thái Lan 0,78%...

Một cuộc khảo sát của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho thấy, phần lớn các doanh nghiệp thực hiện đổi mới sáng tạo thông qua việc “đầu tư vào công nghệ mới được gắn liền với hàng hóa, máy móc, thiết bị” (39,4% doanh nghiệp), hoặc “nâng cấp, chỉnh sửa công nghệ, thiết bị hiện tại” (39,3%) mà ít có nghiên cứu và phát triển. Trong khi đó, có khoảng 80% doanh nghiệp cho biết, họ chưa hợp tác với đơn vị, tổ chức khác để thực hiện các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Một trong những khó khăn, gây cản trở cho doanh nghiệp đó là các doanh nghiệp Việt Nam đa phần đều là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, hạn chế về công nghệ, nguồn vốn và cả đội ngũ lao động chất lượng cao.

Cùng với đó, dịch Covid-19 diễn ra tại Việt Nam từ đầu năm 2020 và diễn biến phức tạp từ cuối tháng 4/2021 đến nay đã khiến GDP quý III/2021 giảm sâu với 6,17% so với cùng kỳ năm trước. Điều này khiến hoạt động đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp càng trở nên khó khăn.

NHIỀU CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP

Trong bối cảnh này, Chính phủ đã chủ động đưa ra nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhằm thích ứng với bối cảnh mới.

Cụ thể, theo TS. Chử Đức Hoàng, đại diện Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Quỹ đã và đang thực hiện các chính sách hỗ trợ và thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo gồm các mục tiêu hỗ trợ vốn cho các hoạt động đổi mới công nghệ; mở rộng hình thức hỗ trợ tài chính cho dự án đổi mới công nghệ; từng bước thực hiện bảo lãnh vay vốn bằng công nghệ cho doanh nghiệp có thể vay vốn từ các ngân hàng thương mại.

Trong khi đó, bà Hoàng Thị Hồng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, trong bối cảnh doanh nghiệp “khát vốn”, Quỹ đang đẩy mạnh hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp.

Theo đó, Quỹ hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị.

Mức cho vay tối đa không quá 80% tổng mức vốn đầu tư của từng dự án, phương án sản xuất, kinh doanh với lãi suất ưu đãi và thời gian vay tối đa không quá 7 năm.

“Các doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo muốn vay vốn chỉ cần có dự án, phương án sản xuất khả thi; đảm bảo nguồn vốn chủ sở hữu tham gia dự án, phương án sản xuất kinh doanh tối thiểu 20% tổng vốn đầu tư để thực hiện dự án”, bà Hồng cho biết.

Còn theo bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thì doanh nghiệp được hỗ trợ 50% giá trị hợp đồng tư vấn giải pháp chuyển đổi số; doanh nghiệp được hỗ trợ chi phí để thuê, mua các giải pháp chuyển đổi số để tự động hoá, nâng cao hiệu quả quy trình kinh doanh, quy trình sản xuất, chuyển đổi mô hình kinh doanh…

“Cùng với đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình hỗ trợ chuyển đổi số trong doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh giai đoạn 2021-2025 để áp dụng trên phạm vi toàn quốc”, bà Thủy nhấn mạnh.