Cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông gây ra những hệ lụy sâu rộng không chỉ đối với các quốc gia trong cuộc, mà còn làm rung chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Israel đang đứng trước những thử thách chưa từng có, đòi hỏi sự chủ động và linh hoạt từ cả phía cơ quan quản lý lẫn cộng đồng doanh nghiệp...

Tình hình chiến sự tại Trung Đông đã không còn là xung đột cục bộ mà đã lan rộng, tác động trực tiếp đến các tuyến đường huyết mạch của thế giới. Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Israel, cuộc đối đầu giữa các bên liên quan đã khiến Iran thực hiện biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz. Đây được coi là "yết hầu" vận tải quan trọng nhất hành cầu, nơi trung chuyển từ 20% đến 30% khối lượng dầu khí toàn cầu.

THÁCH THỨC NẾU CHIẾN SỰ KÉO DÀI

Việc phong tỏa này đã ngay lập tức gây ra biến động mạnh mẽ trên thị trường năng lượng, đẩy giá dầu tăng cao và tạo áp lực lạm phát lên nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Không dừng lại ở đó, tại khu vực Biển Đỏ, lực lượng Houthi đã gia tăng các hoạt động kiểm soát và tấn công tàu thuyền có quốc tịch hoặc lộ trình liên quan đến Israel khi đi qua Vịnh Aden. Sự bất ổn này đã buộc các hãng tàu hàng hải lớn phải đưa ra quyết định thay đổi lộ trình: thay vì đi qua kênh đào Suez, họ phải đi vòng xuống mũi Hảo Vọng ở cực Nam Châu Phi.

Hệ quả của việc đảo tuyến là một chuỗi tác động dây chuyền tiêu cực: Thời gian vận chuyển kéo dài; cước vận tải được ước tính tăng ít nhất 850 USD cho mỗi container 20’ và lên tới 1.600 USD cho mỗi container 40’; các loại phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh và giá vé máy bay cũng đồng loạt tăng cao.

Tất cả những yếu tố này đang bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp và đẩy chi phí đời sống của người dân lên cao do giá thành đầu vào sản xuất bị đội lên.

Nền kinh tế Israel hiện đang đối mặt với tình trạng bị bao vây về cả thương mại lẫn vận tải. Hầu như toàn bộ các tuyến đường biển và hàng không của quốc gia này đều đang bị kiểm soát hoặc phong tỏa, dẫn đến rủi ro đứt gãy nguồn cung từ bên ngoài.

Bên cạnh áp lực quân sự, Israel còn phải đối mặt với các lệnh trừng phạt kinh tế từ các nước láng giềng.

Thương vụ Việt Nam tại Israel cho biết dù trong bối cảnh chiến sự ác liệt, song một điểm tích cực đáng ghi nhận là cho đến nay, vẫn chưa có thông tin về thiệt hại cụ thể đối với các lô hàng xuất nhập khẩu giữa doanh nghiệp Việt Nam và các đối tác Israel.

Thậm chí, số liệu thống kê trong 2 tháng đầu năm 2026 còn cho thấy những kết quả khả quan về kim ngạch. Cụ thể, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đạt 178 triệu USD, tăng trưởng mạnh ở mức 21,75% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt 435 triệu USD, giảm 13,35%. Những con số này minh chứng cho sức chống chịu và nhu cầu hàng hóa thiết yếu vẫn duy trì ở mức cao bất chấp bất ổn chính trị.

Tuy nhiên, cơ quan Thương vụ cũng nhấn mạnh đây chỉ là những tín hiệu ngắn hạn. Nếu chiến sự kéo dài, các kế hoạch phát triển kinh tế của Việt Nam sẽ chịu tác động khó lường do sự sụt giảm sức mua và rủi ro thanh toán từ phía đối tác.

TẦM NHÌN HẬU CHIẾN VÀ NỖ LỰC XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI

Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con người và tài sản là ưu tiên hàng đầu của các cơ quan đại diện Việt Nam tại địa bàn. Thương vụ cùng Đại sứ quán đã phối hợp chặt chẽ để kích hoạt các kịch bản ứng phó khẩn cấp.

Không chỉ dừng lại ở việc ứng phó với xung đột, Việt Nam đang tích cực "dọn đường" cho giai đoạn phục hồi sau xung đột. Các hoạt động xúc tiến thương mại vẫn được triển khai với tầm nhìn dài hạn nhằm mở cửa thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị cho thời kỳ mới.

Một trong những nỗ lực đáng chú ý là việc thúc đẩy các đường bay thẳng giữa hai nước. Việt Nam đang hỗ trợ hãng hàng không Arkia duy trì và phát triển đường bay thẳng đầu tiên từ Tel Aviv đến Hà Nội. Đồng thời, các cuộc làm việc với hãng hàng không quốc gia EL AL của Israel cũng đang được xúc tiến để mở thêm đường bay thẳng vào tháng 10/2026, với điều kiện chiến sự kết thúc sớm.

Việc Tập đoàn FPT mở chi nhánh tại Israel cũng là một minh chứng cho thấy sự tin tưởng vào tiềm năng hợp tác công nghệ giữa hai quốc gia, ngay cả trong giai đoạn khó khăn nhất.

Để bảo vệ lợi ích hợp pháp và duy trì dòng chảy thương mại, Thương vụ khuyến cáo các doanh nghiệp Việt Nam cần thực hiện chiến lược "thích ứng kép". Cần theo dõi sát sao diễn biến chiến sự hàng ngày. Việc giữ liên hệ chặt chẽ với các hãng tàu và đối tác mua hàng là bắt buộc, đặc biệt là với những lô hàng đang lênh đênh trên biển. Chủ động rà soát các điều khoản hợp đồng liên quan đến trường hợp bất khả kháng, phí bảo hiểm hàng hóa và các phương án thay đổi cảng đến nếu cần thiết.

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp cần tích cực tìm kiếm các thị trường mới và nguồn cung cấp thay thế để phòng tránh rủi ro đứt gãy. Tuy nhiên, Thương vụ khuyến nghị không nên cắt đứt quan hệ với các đối tác Israel. Việc duy trì sợi dây liên kết với các nhà nhập khẩu đầu mối và người mua hàng lớn vào lúc này chính là "chìa khóa" để chiếm lĩnh thị trường nhanh nhất khi hòa bình lập lại. Israel vẫn là thị trường có nhu cầu nhập khẩu lớn và tiềm năng đầu tư cao mà doanh nghiệp Việt Nam không nên bỏ lỡ trong tương lai.

Bên cạnh rủi ro chiến sự, các rào cản kỹ thuật cũng cần được lưu ý. Doanh nghiệp thủy sản cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn về ghi nhãn mác, tên khoa học (đặc biệt là mặt hàng cá diêu hồng) theo yêu cầu từ Bộ Y tế Israel và Cục NAFIQPM để tránh việc hàng hóa bị từ chối nhập khẩu vì lý do thủ tục.