Giá sầu riêng tại Đồng Tháp và nhiều tỉnh miền Tây đang giảm sâu, trong khi ngành hàng đối mặt đồng thời với áp lực cạnh tranh, vướng mắc kiểm nghiệm và yêu cầu kiểm soát chất lượng ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu...

Ngành hàng sầu riêng Đồng Tháp đang bước vào vụ thu hoạch chính vụ trong bối cảnh chịu nhiều áp lực về thị trường và tiêu chuẩn xuất khẩu. Dù sản lượng lớn, thị trường sầu riêng đang ghi nhận xu hướng giảm, giá sầu riêng Ri6 tại vườn ở Đồng Tháp chỉ giao động khoảng 25.000 - 30.000 đồng/kg; trong khi giống Monthong dao động khoảng 60.000 - 70.000 đồng/kg.

Chiều 4/5, UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức cuộc họp nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu sầu riêng trên địa bàn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có hơn 32.100 ha sầu riêng, sản lượng khoảng 511.000 tấn/năm; riêng giai đoạn cao điểm tháng 5 - 6 dự kiến thu hoạch hơn 111.200 tấn; tuy nhiên, ngành hàng này đang đối mặt với “ba nút thắt” chính.

Thứ nhất là áp lực cạnh tranh và giá giảm. Sầu riêng Đồng Tháp đang bước vào vụ thu hoạch trùng thời điểm với sầu riêng Thái Lan, tạo ra sức ép lớn tại thị trường Trung Quốc. Giá sầu riêng Ri6 hiện đã giảm khoảng 46% so với thời điểm sau Tết Nguyên đán 2026, khiến nhà vườn lo ngại.

Thứ hai là “điểm nghẽn” tại hệ thống phòng kiểm nghiệm. Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp phản ánh tình trạng một số trung tâm kiểm nghiệm quá tải hoặc tạm dừng tiếp nhận mẫu từ khu vực miền Tây, khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu.

Thứ ba là vấn đề liên quan đến an toàn chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Việc một số lô hàng bị cảnh báo nhiễm kim loại nặng (cadimi) và chất vàng O đã ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm. Cùng với đó, công tác quản lý mã số vùng trồng còn chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng sử dụng, “mượn” mã số trái phép trong một số trường hợp.

Thời gian qua, các ngành chức năng tỉnh Đồng Tháp đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ ngành sầu riêng, song kết quả chưa đạt như kỳ vọng. Trong đó, ngành nông nghiệp đã phối hợp với các viện nghiên cứu thực hiện mô hình thí điểm xử lý đất nhằm hạn chế cây hấp thụ cadimi; nghiên cứu ứng dụng vi sinh vật để giảm dư lượng cadimi trong đất; đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực kiểm nghiệm cho các phòng thí nghiệm trong tỉnh.

Hiện, các phòng kiểm nghiệm chỉ ưu tiên nhận mẫu từ khu vực miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, với điều kiện chặt chẽ về vùng trồng, cơ sở đóng gói và mã số.

Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng Đồng Tháp, cho biết bất cập quy trình lấy mẫu hiện nay đang ưu tiên các sản phẩm từ miền Đông và Tây Nguyên. Theo đó, quy định yêu cầu vùng trồng, nơi thu hoạch và cơ sở đóng gói phải nằm cùng một khu vực mới được lấy mẫu. Điều này vô hình trung đẩy sầu riêng Đồng bằng sông Cửu Long ra khỏi quy trình kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu, gây thiệt hại lớn cho chuỗi cung ứng tại địa phương.

Chủ trì buổi làm việc về tháo gỡ khó khăn cho sầu riêng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện đã yêu cầu ngành nông nghiệp lập kế hoạch kiểm tra đột xuất các vùng trồng. Trường hợp không tuân thủ quy trình canh tác, không ghi chép sổ sách đầy đủ sẽ kiến nghị thu hồi mã số để giảm rủi ro cho toàn bộ lô hàng xuất khẩu.

Về vấn đề cadimi, ông Thiện đã yêu cầu ngành chức năng hướng dẫn nông dân cải tạo đất, nâng độ pH để hạn chế cây hấp thụ cadimi.

Bên cạnh đó ông cũng đề nghị các ngành chức năng sử dụng các bộ kit test nhanh để sàng lọc sớm các vùng an toàn, giúp đẩy nhanh quá trình kiểm soát chất lượng, thay vì chỉ chờ đợi kết quả từ phòng thí nghiệm.

Về lâu dài, ông Thiện chỉ đạo các cơ quan hữu quan khẩn trương xây dựng đề án phát triển cây sầu riêng bền vững, trong đó bao gồm việc thành lập Trung tâm Kỹ thuật công nghiệp (theo mô hình Hàn Quốc) để hỗ trợ nông dân kiểm soát mẫu đất, mẫu trái sau mỗi mùa vụ.

Lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp yêu cầu các sở ngành tăng cường giám sát chặt chẽ mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Việc kiểm soát chất lượng từ gốc không chỉ là để vượt qua các kỳ kiểm tra kỹ thuật mà còn điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh cho sầu riêng Đồng Tháp trên thị trường quốc tế.