Dự kiến áp dụng giá điện 2 thành phần cho nhóm khách hàng sử dụng điện lớn từ 1/1/2026

Ngày 8/9/2025, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên chủ trì buổi làm việc với các đơn vị trực thuộc Bộ; lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các Tổng công ty Điện lực về giá điện 2 thành phần.

GIÁ ĐIỆN 2 THÀNH PHẦN SẼ LÀM THAY ĐỔI CĂN BẢN NGÀNH ĐIỆN

Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết gần đây Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW (Nghị quyết 70), trong đó đã chỉ ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp giao cho Chính phủ, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan phải khẩn trương triển khai, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2045. Từ Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương dự thảo Nghị quyết của Chính phủ để triển khai và phải trình Chính phủ trước ngày 20/9.

Ngay sau khi Nghị quyết 70 công bố, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị để quán triệt triển khai quyết liệt. Hiện nay, Cục Điện lực và Vụ Dầu khí và Than đang được giao nhiệm vụ, trong hai ngày tới sẽ lấy ý kiến các đơn vị liên quan và dự kiến trình Chính phủ trước ngày 18/9.

Một trong những nội dung quan trọng được nhấn mạnh tại hội nghị triển khai Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị do Bộ Công Thương tổ chức là tiếp tục đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện chủ trương áp dụng giá điện 2 thành phần đã được quy định trong Điều 50 Luật Điện lực (sửa đổi) năm 2024 và nghị định số 146/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo báo cáo của Cục Điện lực, giá điện 2 thành phần là điểm khác biệt so với cơ chế giá hiện nay là giá bán theo một thành phần điện năng tiêu dùng, tức là tính theo lượng điện năng thực tế sử dụng. Việc áp dụng cách tính giá điện theo bậc thang như hiện nay mới chỉ phản ánh lượng điện năng tiêu thụ là chính và chưa đúng bản chất của giá bán điện cho từng đối tượng.  

Chia sẻ quan điểm về giá điện 2 thành phần, ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng Giám đốc EVN, cho rằng việc nghiên cứu, chuyển đổi cơ chế giá bán lẻ điện từ giá bán lẻ điện 1 thành phần (theo điện năng sử dụng) sang giá bán lẻ điện 2 thành phần (theo giá công suất và giá điện năng) ở giai đoạn hiện nay là cần thiết, phù hợp để thu đúng, thu đủ chi phí của ngành điện bỏ ra để cung cấp điện cho khách hàng sử dụng điện (bao gồm chi phí sử dụng hạ tầng ngành điện (nguồn, lưới điện) và chi phí điện năng).  

Điều này tạo ra sự minh bạch, công bằng giữa các khách hàng sử dụng điện, phản ánh đúng bản chất việc sử dụng điện của khách hàng trong hệ thống điện. Tuy nhiên, đây là phương pháp chưa từng được áp dụng ở Việt Nam, sẽ làm thay đổi căn bản ngành điện và giá bán điện, nên cần thời gian nghiên cứu, xây dựng và đánh giá tác động cụ thể, kỹ lưỡng.

Tổng Giám đốc EVN cho hay, hiện Tập đoàn đã và đang triển khai xây dựng, đề xuất điều kiện và lộ trình áp dụng cơ chế giá bán lẻ điện 2 thành phần, trong đó có phương pháp tính, đối tượng khách hàng đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng.

Tại cuộc họp, đại diện các doanh nghiệp ngành năng lượng và Vụ, Cục quản lý nhà nước của Bộ Công Thương đều thống nhất việc cần thiết cần sớm thực hiện cơ chế giá điện 2 thành phần (giá công suất và giá điện năng) theo quy định của Luật Điện lực. Trước mắt áp dụng cho nhóm khách hàng có sản lượng sử dụng điện lớn, bắt đầu từ 1/1/2026.

5 GIẢI PHÁP TRIỂN KHAI SỚM GIÁ ĐIỆN 2 THÀNH PHẦN

Để triển khai áp dụng sớm cơ chế giá điện 2 thành phần một cách hiệu quả, đáp ứng yêu cầu mới, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã chỉ đạo Cục Điện lực, EVN và các Tổng công ty Điện lực triển khai 5 nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Thứ nhất, Cục Điện lực chủ trì phối hợp với EVN và các đơn vị liên quan rà soát hoàn thiện Đề án giá điện 2 thành phần một cách khoa học, khả thi, có học hỏi kinh nghiệm của thế giới trình lãnh đạo Bộ và cơ quan có thẩm quyền trước 15/10/2025; đi kèm đó phải có đánh giá báo cáo tác động của đề án, cung cấp thông tin đầy đủ, báo cáo Chính phủ.

Thứ hai, Cục Điện lực chủ trì với các đơn vị liên quan và EVN rà soát, tính toán, đề xuất sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện dựa trên các căn cứ pháp lý hiện hành và quá trình triển khai trong thực tiễn.

Đồng thời, phải khẩn trương xây dựng Thông tư sửa đổi Thông tư 16 để quy định cách thức xây dựng khung giá. Việc này phải làm song song với lộ trình xây dựng khung giá cho cơ chế giá điện hai thành phần. Trong đó, EVN phải giữ vai trò chủ công, đề xuất phương pháp xây dựng khung giá, bảo đảm nguyên tắc tính đúng, tính đủ, tính hết chi phí trong quá trình sản xuất, kinh doanh điện, bao gồm cả chi phí truyền tải.

Thứ ba, tiếp tục tham mưu cho Chính phủ (hoặc Bộ trưởng) quyết định nhóm đối tượng áp dụng cơ chế giá điện 2 thành phần.

EVN cần thuê tư vấn, xây dựng phần mềm vận hành minh bạch thông suốt, hoàn thành trước 20/10/2025. Trước mắt, cơ chế này áp dụng cho khách hàng sử dụng điện lớn, không loại trừ trường hợp nào. Từ nay đến 31/12, sẽ chạy song song hai hóa đơn, một theo cơ chế hiện nay để thanh toán thực tế, một theo cơ chế hai thành phần để khách hàng tham khảo và tự điều chỉnh.

Thứ tư, EVN phải chủ động thuê tư vấn, xây dựng phần mềm quản lý để việc vận hành minh bạch, thông suốt, hoàn thành trước ngày 20/10.

Thứ năm, song song với việc hoàn thiện Đề án giá điện 2 thành phần; từ 15/9, cần xây dựng kế hoạch truyền thông đầy đủ, trong đó cung cấp thông tin cốt lõi như: Luật Điện lực, Nghị quyết 70, dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, so sánh giá điện trong khu vực và quốc tế. Giai đoạn đầu áp dụng cho khách hàng lớn, không ai thuộc diện chính sách. Về sau, khi triển khai rộng, giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm sẽ bảo đảm công bằng hơn.

“Chúng ta không còn thời gian chần chừ. Đây là ý chí, nguyện vọng của toàn ngành. Khi đã có cơ sở chính trị, pháp lý đầy đủ, thì việc còn lại là hành động quyết liệt”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Từ Nghị quyết 70, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương dự thảo Nghị quyết của Chính phủ để triển khai và phải trình trước ngày 20/10. Hiện nay, Vụ Dầu khí và Than đang được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Cục Điện lực lấy ý kiến các đơn vị liên quan và dự kiến trình Chính phủ dự thảo trước ngày 18/10.