Dự kiến nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú vừa chủ trì Hội đồng thẩm định Dự án nghị quyết của Ban Thường vụ Quốc hội quy định về các nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng cho từng địa phương giai đoạn 2027-2030.

Tại sự kiện chiều 6/4, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi – đại diện đơn vị soạn thảo cho biết dự thảo Nghị quyết gồm 7 điều, quy định nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng phần ngân sách các địa phương được hưởng cho từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 36 Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.

Số thuế giá trị gia tăng phân chia không bao gồm số thuế giá trị gia tăng thu từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí; thu từ nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ ở nước ngoài và thu từ hoạt động xổ số.

Dự thảo đề xuất 03 nhóm tiêu chí chính gồm: dân số, diện tích tự nhiên và GRDP bình quân đầu người, được lượng hóa bằng hệ thống điểm số cụ thể. Số liệu sử dụng là số liệu thống kê của năm trước liền kề năm xây dựng dự toán ngân sách, do cơ quan thống kê công bố.

Trong giai đoạn năm 2027–2030, hàng năm căn cứ các tiêu chí nêu trên, cơ quan có thẩm quyền xác định tổng điểm của từng địa phương, từ đó tính toán tỷ lệ và dự toán số thuế giá trị gia tăng được phân chia. Tỷ lệ này được áp dụng trong suốt quá trình chấp hành ngân sách và do Quốc hội quyết định. Việc phân chia thực tế được thực hiện kịp thời, đúng quy định, trên cơ sở số thu và hoàn thuế phát sinh.

Góp ý tại cuộc họp, ông Lê Quốc Đạt, Phó Cục trưởng Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI), Thanh tra Chính phủ cơ bản thống nhất với dự thảo Nghị quyết, đồng thời đề xuất một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo ông Lê Quốc Đạt, Điều 38 Luật Ngân sách nhà nước 2025 đã quy định “thu từ hoạt động xổ số là nguồn thu của ngân sách địa phương được hưởng 100%”. Vì vậy, ông Lê Quốc Đạt đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu rà soát bỏ cụm từ “thu từ hoạt động xổ số” nêu tại Điều 1 dự thảo Nghị quyết, tránh trùng lặp với Luật Ngân sách nhà nước 2025.

Về nguyên tắc phân chia, theo ông Lê Quốc Đạt, dự thảo Nghị quyết đã quy định cụ thể nguyên tắc phân chia thuế giá trị gia tăng cho từng địa phương Tuy nhiên, việc phân chia thuế giá trị gia tăng cần tiếp tục được xem xét toàn diện, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các vùng, địa phương, đồng thời đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch, ổn định và tạo động lực phát triển.

Ông Lê Quốc Đạt cũng cho rằng khi xây dựng tiêu chí phân bổ ngân sách cần bám sát mục tiêu phát triển cân đối giữa các vùng miền theo Luật Ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, nếu quá dựa vào các chỉ số như GDP hoặc GRDP thì có thể dẫn đến tình trạng địa phương giàu tiếp tục được hưởng lợi nhiều hơn, còn địa phương khó khăn lại càng khó phát triển.

Vì vậy, ông Đạt đề nghị cần bổ sung thêm tiêu chí hoặc có cơ chế ưu tiên cho các địa phương còn khó khăn, nhằm bảo đảm phân bổ công bằng và thúc đẩy phát triển đồng đều giữa các vùng.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ phạm vi điều chỉnh, trong đó cần giải trình thuyết phục việc loại trừ ba nhóm nguồn thu đặc thù. Ngoài ra, cần tiếp tục hoàn thiện nguyên tắc, tiêu chí phân bổ, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt làm rõ nguyên tắc “nơi phát sinh tiêu dùng” để bảo đảm tính khả thi, hợp lý…