Du lịch đường sắt nâng tầm trải nghiệm nhờ văn hóa và di sản

Theo một khảo sát của Statista Consumer Insights, hơn một nửa số du khách từ các quốc gia châu Âu thường xuyên sử dụng dịch vụ đường sắt địa phương khi đi du lịch. Tỷ lệ người cho biết đã đi tàu địa phương trong 12 tháng tính đến tháng 5/2026 cao nhất được ghi nhận ở Thụy Sĩ với 68%. Tỷ lệ sử dụng du lịch đường sắt cũng cao ở các quốc gia châu Á như Nhật Bản (56%), Ấn Độ (57%) và Hàn Quốc (48%), cũng như ở Úc (46%).

Trong chuyến du lịch tại Việt Nam mới đây, chị Chloé, du khách người New Zealand hiện sống tại Thụy Điển, cùng chồng là anh Ludvig đã chọn cách lên tàu từ Hà Nội và di chuyển chậm rãi vào TP.HCM. Cặp đôi đặt cabin riêng trên chuyến tàu SJourney Luxury Train với giá 19.780 USD cho hai người.

Theo chia sẻ của nữ du khách, tàu di chuyển với tốc độ khoảng 40 - 50 km/h, chậm hơn tàu phổ thông. Chính nhịp độ ấy cho phép hành khách dùng bữa, nghỉ ngơi và nhìn cảnh vật thay đổi qua ô cửa sổ, thay vì chỉ coi tàu là phương tiện đi tới điểm kế tiếp.

Trên Tripadvisor, SJourney cũng nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các hành khách từng trải nghiệm. Một du khách Anh thích việc có thể khám phá nhiều vùng đất Việt Nam mà không phải liên tục đóng gói hành lý hay chuyển khách sạn. Một du khách Singapore thì dành lời khen cho các bữa ăn, trải nghiệm tại điểm dừng và cho rằng chuyến đi xứng đáng với chi phí bỏ ra.

Sau gần 2 năm vận hành thương mại, SJourney ghi nhận lượng khách tăng trưởng tích cực, đặc biệt ở phân khúc du khách cao cấp. Theo đại diện đơn vị khai thác, các thị trường khách chính hiện nay gồm Bắc Mỹ, Tây Âu, Australia... Trong đó, khách đến từ Mỹ, Anh, Pháp, Đức và Australia chiếm tỷ trọng đáng kể.

Ông Phan Trọng Thắng, Giám đốc phát triển kinh doanh tàu SJourney, nhận định, đây là nhóm khách đặc thù, không hướng tới du lịch đại trà mà ưu tiên trải nghiệm chậm, riêng tư và giàu chiều sâu văn hóa. “Họ không chỉ mua một chuyến đi bằng tàu, mà mua một cách cảm nhận Việt Nam rất khác, chậm hơn, sâu hơn, tinh tế hơn”, ông Thắng nói.

Dự kiến vào tháng 10 tới đây, du khách sẽ có thêm lựa chọn mới với hạng phòng Imperial Suite cao cấp nhất trên tàu. Với mức giá khoảng 65.000 USD (1,7 tỷ đồng) cho toàn bộ hành trình xuyên Việt, đây cũng là hạng phòng độc bản đầu tiên trên một tàu du lịch hạng sang ở Việt Nam.

Diện tích lên tới 51m2 và chiếm trọn một toa tàu riêng biệt, không gian Imperial Suite gồm phòng khách riêng với khu vực thưởng trà, phòng ngủ rộng rãi, phòng tắm cao cấp với bồn tắm cùng hệ thống nội thất cao cấp. Bên cạnh không gian lưu trú, du khách sẽ hưởng đặc quyền riêng biệt như quản gia cá nhân, thực đơn được thiết kế riêng theo sở thích, tuyển chọn rượu vang và đồ uống cao cấp, dịch vụ đón tiễn VIP cùng những trải nghiệm được cá nhân hóa xuyên suốt hành trình.

Về lịch trình, SJourney vẫn duy trì hành trình xuyên Việt kéo dài 8 ngày 7 đêm giữa Hà Nội và TP.HCM. Trong mỗi điểm dừng chân trải dài từ Ninh Bình, Quảng Bình, Huế, Hội An, Phú Yên tới Phan Thiết, du khách được đi theo tour thiết kế riêng, khám phá văn hóa, làng nghề, ẩm thực và đời sống địa phương.

Ngay lập tức, theo thông tin đặt phòng, hạng phòng Imperial Suite đã hết vé đến giữa tháng 11. Đây là tín hiệu cho thấy nhóm khách hàng mục tiêu của phân khúc luxury travel tại Việt Nam không hề nhỏ, thậm chí có thể còn đang thiếu những sản phẩm đủ mới để đáp ứng nhu cầu.

Nếu SJourney hướng tới hành trình xuyên Việt xa xỉ, thì đoàn tàu Hoa Phượng Đỏ tuyến Hà Nội – Hải Phòng lại ghi dấu bằng trải nghiệm hiện đại và gần gũi hơn. Sau khoảng một năm vận hành, đoàn tàu đã phục vụ hơn 1,3 triệu lượt khách, đặc biệt đông vào các dịp cuối tuần và mùa du lịch hè.

Điểm nhấn lớn nhất nằm ở hai toa VIP phong cách Đông Dương với ghế sofa, quầy bar, wifi miễn phí và cả nhạc công biểu diễn trực tiếp. Hành khách có thể vừa thưởng thức đồ uống, ẩm thực vùng miền, vừa ngắm cảnh làng quê Bắc Bộ lướt qua ô cửa tàu trước khi đến với thành phố biển. Từ ngày 1/6, toa VIP trên đoàn tàu còn có cả robot AI phục vụ đồ ăn thức uống tận bàn.

Một sản phẩm du lịch đường sắt khác gây chú ý là đoàn tàu hai tầng “Hà Nội 5 cửa ô” chạy tuyến Hà Nội – Bắc Ninh. Được thiết kế dựa trên hình ảnh 5 cửa ô Thăng Long xưa, mỗi toa tàu tái hiện một phần lịch sử và văn hóa Hà Nội. Cùng Những làn điệu xẩm, câu chuyện về Hà Nội xưa, hành trình không chỉ đưa khách tới Bắc Ninh mà còn kết hợp tham quan Đền Đô và trải nghiệm văn hóa địa phương.

Cùng với các đoàn tàu phía bắc, chuyến tàu “Kết nối di sản miền trung” Huế - Đà Nẵng lại mang đến sắc thái rất khác. Trên hành trình men theo đèo Hải Vân, một bên là biển Lăng Cô, một bên là núi non bảng lảng mây trời. Trên tàu, các nghệ sĩ Huế và Đà Nẵng biểu diễn dân ca, ca Huế, những giai điệu miền trung sâu lắng. Nhiều món ăn địa phương cũng được các nghệ nhân giới thiệu, chế biến ngay trên tàu...

Có thể thấy, điểm gặp nhau của các sản phẩm tàu du lịch hiện nay là nỗ lực đưa văn hóa trở thành giá trị cốt lõi của hành trình. Từ ẩm thực, nội thất đến các tiết mục nghệ thuật, văn hóa và di sản đã "bắt tay" nhau tạo nên những trải nghiệm độc đáo, đồng thời cho thấy những nỗ lực của ngành đường sắt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn giữa các loại hình vận tải.

Cũng nhằm nâng tầm trải nghiệm, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam vừa ra mắt bộ đôi tính năng công nghệ mới: đặt đặc sản vùng miền trên tàu và tự động xếp chỗ khi mua vé. Được triển khai thí điểm trên các các mác tàu SE11/SE12, SE19/SE20, hành khách chỉ cần thực hiện thao tác quét mã QR để xem thực đơn và đặt những đặc sản vùng miền lên tàu tại các ga: Đồng Hới, Huế, Đà Nẵng.

Song song, ngành đường sắt cũng đưa vào vận hành tính năng tự động xếp chỗ, hiện đang được áp dụng cho tuyến Hà Nội - Hải Phòng. Giải pháp này được thiết kế ưu tiên xếp chỗ ngồi cùng toa và gần nhau cho nhóm hành khách mua vé trên cùng một đơn đặt chỗ, thay vì du khách tự chọn ghế thủ công như trước.

Trong tương lai, tàu hỏa sẽ không chỉ là phương tiện di chuyển, mà là một không gian trải nghiệm văn hóa, dịch vụ văn minh và hiện đại, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của ngành đường sắt trong đà tăng trưởng du lịch đầy triển vọng của Việt Nam.