Du lịch thiên văn "bùng nổ" cùng xu hướng trải nghiệm bền vững

Tây Ban Nha hiện đang chuẩn bị đón hiện tượng nhật thực toàn phần hiếm gặp, dự kiến diễn ra vào ngày 12/8/2026. Giới chức du lịch Tây Ban Nha ước tính hiện tượng thiên văn này có thể thu hút khoảng 10 triệu du khách quốc tế, trong đó nhiều người sẽ đổ về các vùng nông thôn nằm trên đường đi của nhật thực.

Tại đài quan sát Galactica ở thị trấn Arcos de las Salinas, các kính thiên văn đã sẵn sàng cho sự kiện được xem là hiếm nhất trong hơn một thế kỷ qua. Các doanh nghiệp địa phương cũng đang hưởng lợi lớn từ làn sóng “astro-tourism” - du lịch ngắm nhìn bầu trời đêm và trải nghiệm các hiện tượng thiên văn.

Tại ngôi làng Camañas ở miền đông Tây Ban Nha, bà Sara Ros, chủ khách sạn La Carrateria, cho biết lượng đặt phòng cho tháng 8 đã tăng mạnh, chủ yếu đến từ du khách nước ngoài. “Năm nay tôi nhận được rất nhiều đặt phòng từ Anh, Mỹ và Đức, thậm chí nhiều hơn cả khách Tây Ban Nha,” bà Ros nói.

Theo NASA và Space.com, ngày 12/8, bóng của Mặt trăng sẽ quét qua Greenland, Iceland, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và một phần nước Nga, tạo điều kiện lý tưởng cho hàng triệu người quan sát hiện tượng Mặt trời bị che khuất hoàn toàn trong vài phút hiếm hoi. 

Theo công ty du lịch Intrepid, các tour ngắm nhật thực toàn phần năm 2026 đã nhanh chóng kín chỗ. Trước nhu cầu tăng cao, số lượng các chuyến đi tới Ai Cập năm 2027 cũng đã được tăng gấp đôi. Đáng chú ý, phần lớn du khách đăng ký là người trung niên và các gia đình nhiều thế hệ, cho thấy sức hút rộng rãi của loại hình du lịch này.

Nếu nhật thực là "đỉnh cao" thì mưa sao băng lại là những cuộc hẹn đều đặn của bầu trời 2026. Theo Space.com và lịch thiên văn quốc tế, năm nay vẫn duy trì các trận mưa sao băng quen thuộc như Lyrids vào tháng 4, Eta Aquariids đầu tháng 5 và Perseids vào giữa tháng 8/2026...

Tại Ấn Độ, những điểm đến như Hanle và Thung lũng Spiti nổi tiếng với bầu trời trong xanh tuyệt đẹp, đã ghi nhận hiện tượng "cháy phòng" khách sạn rất nhanh. Các điểm đến mới nổi khác bao gồm Dhordo, Kaza, Munsiyari, Shaheed Dweep, Turtuk, Kalpa, Coorg và Khu bảo tồn hổ Pench cũng đang bắt kịp nhanh chóng với sự ra mắt của hàng loạt tour đêm ngắm sao.

Du lịch thiên văn cũng đã giúp thúc đẩy nền kinh tế của các vùng nông thôn. Một số tiểu bang đã bắt đầu tìm kiếm những ngôi làng có thể được chuyển đổi thành "Làng Thiên văn". Những dự án này nhằm mục đích ngăn ngừa "ô nhiễm ánh sáng", đồng thời cung cấp nguồn thu nhập cho người dân. Do đó, du lịch thiên văn có mối liên hệ chặt chẽ với du lịch bền vững.

Còn tại châu Mỹ và châu Âu, hiện tượng Trăng Hồng tháng Tư – một siêu trăng xuất hiện lớn hơn và sáng hơn so với chu kỳ mặt trăng thông thường – đã định hình lại nhu cầu hàng không quốc tế theo những cách mà các nhà lập lịch bay chưa từng chứng kiến. Trong suốt tháng 4 vừa qua, các hãng hàng không khai thác các chuyến bay đến các khu vực bầu trời đêm nổi tiếng ở Mexico, Canada và Tây Nam Hoa Kỳ báo cáo tỷ lệ lấp đầy vượt quá 95% trong nhiều đêm liên tiếp.

Dữ liệu ngành cho thấy các tìm kiếm chuyến bay kết hợp các điểm đến "du lịch thiên văn" hoặc "quan sát bầu trời đêm" với ngày bay trong tháng Tư đã tăng 340% kể từ giữa tháng Ba. Chẳng hạn, sân bay Flagstaff Pulliam (FLG) ở Arizona, thường phục vụ 5 - 7 chuyến khởi hành mỗi ngày, đã tăng lên 18 - 22 chuyến bay trong thời gian ngắm sao cao điểm.

Tại châu Âu, các sân bay Thụy Sĩ, bao gồm Zurich (ZRH) và Basel-Mulhouse (BSL), báo cáo tình trạng quá tải do lượng hành khách quá cảnh đến các địa điểm quan sát trên dãy núi Jura và vùng Valais phía nam. Các hãng hàng không Đức đã phải bổ sung các chuyến bay theo mùa đến các đường băng hẻo lánh ở Bavaria và dãy núi Harz trong tháng 4/2026.

Tại Việt Nam những ngày gần đây, hình ảnh bầu trời đầy sao cùng dải Ngân Hà hiện rõ trên bầu trời Côn Đảo liên tục xuất hiện trên TikTok, Facebook và các hội nhóm nhiếp ảnh. Không ít bạn trẻ sẵn sàng thức trắng đêm, mang theo máy ảnh, tripod để chờ khoảnh khắc Milky Way xuất hiện giữa biển trời tĩnh lặng.

Không chỉ dừng lại ở trải nghiệm cá nhân, hoạt động săn dải Ngân Hà tại Côn Đảo đã bắt đầu manh nha những yếu tố của một sản phẩm du lịch. Không chỉ có các nhóm du khách trẻ, một số gia đình cũng đưa con em đến các bãi biển đêm để ngắm sao, thậm chí kết hợp tìm hiểu về thiên văn học.

Ông Phạm Anh Vũ, Phó Tổng Giám đốc Du lịch Việt, nhận định nếu được tổ chức đúng hướng, đây có thể trở thành dòng sản phẩm du lịch ngách nhưng mang giá trị cao như photo tour, retreat đêm hay tour trải nghiệm thiên văn mang tính mùa vụ.

Nhìn rộng hơn, việc định hướng phát triển du lịch thiên văn không chỉ giúp Việt Nam đa dạng hóa sản phẩm du lịch đêm mà còn cho thấy khả năng bắt nhịp với các xu hướng du lịch bền vững và trải nghiệm chuyên sâu trên thế giới. Thực tế, sau khi Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam chính thức khai trương tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc vào tháng 8/2025, đơn vị đã đón nhiều đoàn khách tham quan, chủ yếu là học sinh từ các trường trên địa bàn thành phố.

Còn tại Quy Nhơn, Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới sáng tạo Quy Nhơn (Explorascience Quy Nhơn) được xem là Trung tâm Khoa học đầu tiên của nước ta và là trung tâm thứ 2 tại Đông Nam Á. Một trong những hoạt động nổi bật tại Trung tâm là chương trình “Hành trình đêm”, tour trải nghiệm thiên văn học được tổ chức định kỳ vào các tối cuối tuần. Đi vào hoạt động từ năm 2024, chương trình đã thu hút hàng nghìn lượt khách tham gia, trở thành điểm nhấn trong hoạt động du lịch đêm của thành phố Quy Nhơn.

Theo báo cáo từ Booking.com năm 2025, 74% du khách Việt Nam chia sẻ mong muốn khám phá các điểm đến phù hợp cho các hoạt động về đêm. Đặc biệt, với 70% du khách hào hứng tham gia các hoạt động thiên văn như theo dõi chòm sao và tìm hiểu các sự kiện vũ trụ hiếm có, những chuyến đi này đã vượt xa khỏi khái niệm nghỉ dưỡng thông thường.

Xu hướng khám phá bầu trời về đêm phản ánh nhận thức ngày càng cao của du khách về du lịch bền vững. Theo báo cáo, 72% du khách Việt sẵn sàng lựa chọn các nơi lưu trú được thiết kế để giảm thiểu tác động môi trường, qua đó giúp họ thưởng thức bầu trời đêm trong lành và rực rỡ hơn.