ECB: Chiến tranh ở Vùng Vịnh có thể dẫn tới khủng hoảng tài chính

Theo báo cáo đánh giá ổn định tài chính mỗi năm hai lần của ECB, các yếu tố như cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran, chính sách thương mại thay đổi liên tục của Mỹ, và việc chính quyền Tổng thống Donald Trump rút lui khỏi hợp tác quốc tế đang làm gia tăng nguy cơ xảy ra khủng hoảng tài chính.

Báo cáo cho rằng cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông, bắt đầu khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran vào ngày 28/2, đang thử thách khả năng chống chịu của hệ thống tài chính toàn cầu. Phó chủ tịch ECB Luis de Guindos nhấn mạnh rằng tác động toàn diện của cuộc chiến vẫn chưa rõ ràng, nhưng hậu quả đối với kinh tế và sự ổn định tài chính trên thế giới đang trở nên nghiêm trọng hơn khi cuộc chiến kéo dài.

Ngoài những tác động kinh tế từ cuộc chiến Iran làm gia tăng lạm phát và tổn hại tăng trưởng kinh tế, ECB còn cho rằng biến động trong chính sách thương mại của Mỹ và mối lo ngại ông Trump đang kéo Mỹ ra khỏi vai trò lãnh đạo toàn cầu truyền thống của nước này có thể làm trầm trọng thêm các mối đe dọa đối với hệ thống tài chính.

“Sự bất định xung quanh cam kết của Mỹ với hợp tác đa phương cũng đang làm tăng nguy cơ các cú sốc chính sách có thể phá vỡ trật tự quốc tế và thúc đẩy sự phân mảnh về địa kinh tế và các quy định trên toàn cầu”, báo cáo viết.

ECB cũng cho biết cơ quan này đang ngày càng lo ngại về mối đe dọa từ các cuộc tấn công mạng và các hình thức chiến tranh hỗn hợp khác chẳng hạn như phá hoại. “Các mối đe dọa hỗn hợp đang làm gia tăng rủi ro đối với môi trường hoạt động, đặc biệt nếu những mối đe dọa đó nhắm vào cơ sở hạ tầng quan trọng”, báo cáo viết. ECB đồng thời cho rằng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới làm tăng nguy cơ các cuộc tấn công mạng gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng và trên diện rộng.

Báo cáo của ECB còn đề cập đến rủi ro liên quan tới sự chuyển dịch một khối lượng lớn hoạt động cho vay ra khỏi các ngân hàng sang các lĩnh vực tài chính ít minh bạch hơn như tín dụng tư nhân, cũng như khả năng nhiều người vay sẽ gặp khó khăn trong việc trả nợ nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục đẩy chi phí vay lên cao.

“Tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài hơn và tăng trưởng kinh tế yếu hơn đáng kể có thể kích hoạt việc các nhà đầu tư đánh giá về năng lực trả nợ của các quốc gia. Sự hiện diện ngày càng tăng của các nhà đầu tư có mức độ nhạy cảm lớn hơn về giá, như các quỹ phòng hộ trên thị trường trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro, có thể khuếch đại bất kỳ một sự định giá lại đột ngột nào về khả năng trả nợ của các chính phủ”, báo cáo viết.

Theo các nhà kinh tế của ECB, các nhà đầu tư dường như đang quá lạc quan trước những rủi ro này. Theo báo cáo, mức định giá trên thị trường cổ phiếu đang bị "kéo căng theo tiêu chuẩn lịch sử", trong khi phần bù rủi ro trái phiếu - phần lợi suất bổ sung mà các nhà đầu tư yêu cầu để mua nợ của các nhà phát hành có rủi ro vỡ nợ cao hơn - đã bị "nén xuống trên toàn cầu".

Do đó, có một khả năng cao tâm lý trên thị trường tài chính có thể chuyển xấu, vì các rủi ro suy giảm thị trường liên quan đến căng thẳng địa chính trị, tài khóa và tài chính vĩ mô dường như đang bị đánh giá thấp.

Ông De Guindos bổ sung rằng thị trường đang kỳ vọng vào một "tình huống rất thuận lợi" mà trong đó cuộc xung đột ở Trung Đông không gây ra xu hướng lạm phát cao kéo dài hoặc các vấn đề trong thị trường tín dụng tư nhân và trái phiếu chính phủ.

“Kết hợp với sự tự mãn, kỳ vọng này có thể dẫn đến thay đổi trên thị trường”, vị Phó chủ tịch ECB cảnh báo.