Những tác động của chiến tranh Iran tới kinh tế Mỹ

Giá năng lượng leo thang đang đẩy cao áp lực lạm phát, xóa sạch thành quả tăng lương của người Mỹ trong năm qua và khiến tâm lý người tiêu dùng rơi xuống mức thấp kỷ lục.

Tuy nhiên, nền kinh tế Mỹ, với quy mô khổng lồ lên tới 31 nghìn tỷ USD, vẫn duy trì được sự ổn định nhất định. Dù có những lo ngại về chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, khiến người tiêu dùng Mỹ bất an, song chiến tranh chưa thực sự làm suy giảm đáng kể thói quen chi tiêu hay triển vọng việc làm của họ.

Khi xem xét các chỉ số kinh tế truyền thống và rộng lớn của Mỹ, cần phải nhìn kỹ mới thấy được những thiệt hại. Tuy nhiên, tình hình vẫn được đánh giá là đáng lo ngại. Eo biển Hormuz vẫn chưa mở cửa trở lại, và một số người Mỹ có thể sớm đạt đến giới hạn chịu đựng về khả năng chi trả.

Tăng trưởng kinh tế Mỹ vẫn được duy trì, với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đang tăng trưởng vững chắc, đạt 2%. Nhưng vấn đề là chỉ số này mang tính chất nhìn lại quá khứ. Số liệu mới nhất chỉ bao gồm quý 1/2026, trong đó chỉ có một tháng đầu của cuộc chiến Iran.

Về việc làm, số lượng việc làm đã tăng đều đặn trong hai tháng đầu của cuộc chiến, và tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp. Thực tế, tăng trưởng việc làm trong tháng 3 là cao nhất trong hai năm qua, vượt qua dự đoán của các nhà kinh tế. Tuy nhiên, các nhà kinh tế đã lưu ý rằng thị trường lao động Mỹ gần đây đã tăng chậm lại, và dữ liệu của hai tháng qua bị ảnh hưởng bởi sự phục hồi sau đợt Chính phủ đóng cửa và một số tác động tạm thời khác, bao gồm các cuộc đình công lớn.

Doanh thu bán lẻ đã tăng mạnh trong tháng 3, do được thúc đẩy bởi giá xăng tăng vọt, sau đó đã ổn định vào tháng 4. Nhưng sau khi loại bỏ yếu tố giá xăng, người tiêu dùng Mỹ vẫn chi tiêu nhiều hơn một chút so với dự kiến. Trên thực tế, trong tháng 4, doanh thu bán lẻ sau khi loại bỏ các danh mục biến động như xăng dầu vẫn tăng gần 0,5%. Điều này cho thấy người tiêu dùng Mỹ vẫn tiếp tục mua sắm bất chấp giá xăng cao.

Lạm phát giá tiêu dùng bắt đầu cho thấy một số vấn đề. Tốc độ lạm phát đã tăng lên mức cao nhất trong ba năm vào tháng 4, chủ yếu do giá xăng tăng, nhưng lạm phát đang bắt đầu lan rộng khắp nền kinh tế. Giá thực phẩm đã tăng 3,2% trong năm qua, và giá vé máy bay tăng 20,7%.

Người Mỹ vừa trải qua cuộc khủng hoảng lạm phát tồi tệ nhất trong bốn thập kỷ, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi họ không hài lòng với nền kinh tế này dù lạm phát không còn tồi tệ như năm 2022. Vấn đề là họ vẫn chưa thích ứng hoàn toàn được cú sốc đó, chẳng hạn họ vẫn cảm thấy bất an khi phải trả 15 USD cho một chiếc bánh sandwich, dù trong ba năm qua, tốc độ tăng tiền lương của họ thực sự đã vượt qua lạm phát.

Tăng trưởng tiền lương so với lạm phát đã dừng lại vào tháng trước: lạm phát đã bắt đầu tăng nhanh hơn mức tăng lương trung bình của người Mỹ trong năm qua. Nói cách khác, lạm phát đã ăn mòn khoản tăng lương của người lao động Mỹ lần đầu tiên kể từ năm 2023. Điều này có nghĩa là người Mỹ phải rút bớt tiền tiết kiệm hoặc vay nợ để chi trả cho cùng một giỏ hàng hóa như một năm trước.

Tuy nhiên, điều này chỉ thực sự đúng với người Mỹ có thu nhập trung bình và thấp. Những người giàu có hơn vẫn có mức tăng lương vượt xa lạm phát, vì mức tăng lương hàng năm của họ đủ khả năng bù đắp cho sự gia tăng giá xăng gấp 17 lần. Trong khi đó, tiền lương của người Mỹ có thu nhập thấp chỉ vừa đủ để bù đắp cho giá xăng tăng cao hơn - theo một phân tích của viện nghiên cứu Bank of America Institute.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng mạnh khi trái phiếu bị bán tháo do lo ngại lạm phát ngày càng tăng. Điều này đã đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất trong hơn một năm. Lợi suất cao hơn có thể đẩy lãi suất vay thế chấp nhà lên cao hơn nữa, khiến cho thị trường nhà ở giao dịch ảm đạm và khiến việc sở hữu nhà ngày càng xa tầm tay của nhiều người Mỹ.