EU chuẩn bị ứng phó với kịch bản nguồn cung năng lượng bị gián đoạn kéo dài

Theo một nguồn tin của hãng tin Euronews, Ủy ban châu Âu (EC) đang kêu gọi chính phủ các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng và chủ động tìm nguồn cung thay thế trong bối cảnh áp lực nguồn cung ngày càng lớn do xung đột tại Trung Đông.

GIẢM TIÊU THỤ DẦU VÀ KHÍ ĐỐT

Trong bức thư đề ngày 30/3 mà Euronews xem được, ông Dan Jorgensen, Ủy viên phụ trách năng lượng và nhà ở của EC đề nghị các nước EU triển khai biện pháp nhằm giảm tiêu thụ dầu và khí đốt, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải. Bức thư cũng yêu cầu các bộ trưởng năng lượng cập nhật tình hình cung ứng hiện tại của thị trường năng lượng trong EU, đồng thời đề xuất biện pháp cụ thể để giảm nhu cầu tiêu thụ

Bức thư này được gửi tới các nước thành viên EU trước cuộc họp khẩn của các bộ trưởng trong khối vào thứ Ba (31/3), nơi các bên thảo luận về cách ứng phó tình trạng thiếu hụt toàn cầu lên tới 11 triệu thùng dầu/ngày và hơn 300 triệu m3 khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mỗi ngày.

Trước đó, ngày 30/3, các bộ trưởng năng lượng và tài chính thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) cho biết họ đang theo dõi sát tác động của xung đột Iran đối với thị trường năng lượng và ổn định kinh tế toàn cầu, đồng thời sẵn sàng triển khai “mọi biện pháp cần thiết” để bảo đảm an ninh thị trường.

Theo ông Jorgensen, giá năng lượng tăng đang làm chi phí vận tải đội lên. Vì vậy, ông kêu gọi các nước EU phối hợp để bảo đảm nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu máy bay không bị gián đoạn, đồng thời giữ giá ở mức có thể chấp nhận được.

Dù nguồn cung dầu nhìn chung hiện vẫn chưa đến mức đáng lo, mối lo lớn đang dồn vào dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Đây là hai mặt hàng mà châu Âu vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu từ Saudi Arabia và Kuwait. Theo công ty giao dịch hàng hóa Alkagesta, khoảng 20% lượng dầu diesel tiêu thụ tại EU và Anh được nhập từ Vùng Vịnh.

Trong thư trên, EC bày tỏ lo ngại khi EU đang phụ thuộc lớn vào Vùng Vịnh về nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu máy bay, trong khi nguồn thay thế không nhiều và năng lực lọc dầu trong khối vẫn còn hạn chế. Do đó, EC khuyến nghị các nước thành viên hoãn kế hoạch bảo dưỡng nhà máy lọc dầu để duy trì sản lượng, đồng thời cân nhắc sử dụng nhiên liệu sinh học như một giải pháp thay thế.

Dữ liệu từ dịch vụ theo dõi hàng hóa vận chuyển bằng đường biển Commodities at Sea của S&P Global cho thấy trong tháng 3, châu Âu nhập khẩu 1,064 triệu tấn nhiên liệu máy bay và dầu hỏa, giảm so với mức 1,111 triệu tấn của tháng 2.

Một nguồn tin trong ngành hàng không châu Âu cảnh báo nếu tình hình hiện tại kéo dài, mùa hè năm nay sẽ rất khó khăn và các hãng có thể buộc phải hủy chuyến.

EC cũng kêu gọi các nước thành viên bảo đảm dự trữ khí đốt đủ cho mùa đông tới, nhưng tránh gây thêm áp lực tăng giá hoặc làm xáo trộn thị trường. Ông Jorgensen nhấn mạnh rằng nguy cơ dòng chảy qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng - tuyến vận tải huyết mạch đối với khoảng 25%-30% lượng dầu mỏ và 20% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giao dịch toàn cầu - đang gây sức ép lớn lên thị trường quốc tế.

CHUẨN BỊ CHO KỊCH BẢN GIÁN ĐOẠN KÉO DÀI

Theo ông Jorgensen, dù nguy cơ gián đoạn là rất lớn, nguồn cung năng lượng trước mắt của khối “vẫn trong tầm kiểm soát”. Tuy nhiên, EC vẫn thúc giục các nước thành viên chuẩn bị từ sớm cho kịch bản gián đoạn kéo dài.

EU hiện phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch và phải cạnh tranh trực tiếp với các bên mua khác. Trong bối cảnh thị trường dầu khí vốn đã căng thẳng, cạnh tranh mua hàng ngày càng gay gắt đang khiến giá cả và nguồn cung biến động mạnh hơn. Áp lực này thậm chí đã khiến một số tàu chở LNG dự kiến cập cảng châu Âu đã đổi hướng sang châu Á để tranh thủ mức lợi nhuận cao hơn.

Xung đột đã đẩy giá dầu Brent tăng lên trên 100 USD/thùng, từ khoảng 70 USD/thùng trước khi chiến sự nổ ra. Theo cảnh báo của các nhà phân tích, trong những kịch bản khó lường, giá dầu thậm chí có thể vọt lên 200 USD/thùng.

Không chỉ dầu mỏ, giá khí tự nhiên cũng đối mặt nguy cơ tăng trở lại mức từng ghi nhận trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Thời điểm đó, sau khi Moscow mở chiến dịch quân sự tại Ukraine, EU mất khoảng 45% lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga.

“Để bảo đảm an ninh năng lượng lâu dài cho châu Âu, EU cần sớm loại bỏ những rào cản, sự chậm trễ và yếu tố thiếu rõ ràng không cần thiết trong quá trình tiếp cận các nguồn cung mới theo quy định hiện hành”, ông Andreas Guth, Tổng thư ký hiệp hội thương mại Eurogas, nhận định với Euronews.

Theo ông Jorgensen, EU hiện ở trạng thái “tương đối sẵn sàng” nhờ các quy định về dự trữ năng lượng và kế hoạch ứng phó khẩn cấp đã được chuẩn bị trước.

Từ ngày 20/3, các nước thành viên được yêu cầu nới mục tiêu dự trữ khí đốt để tránh tình trạng mua tích trữ do hoảng loạn. Theo đó, mức dự trữ khi bổ sung lại kho có thể giảm từ mục tiêu 90% xuống còn thấp nhất 75%.

EU hiện duy trì lượng dầu dự trữ khẩn cấp đủ dùng trong 90 ngày, đồng thời đã mở rộng và đa dạng hóa các nguồn cung từ các thị trường khác trên toàn cầu. Tổng lượng dầu dự trữ của châu Âu, bao gồm cả Anh và Thụy Sỹ, vào khoảng 100 triệu tấn - tương đương gần một năm tiêu thụ của Đức.

Vào ngày 11/3, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều phối xả hơn 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp của các quốc gia thành viên, trong đó các nước EU đóng góp khoảng 20% con số này.

EC cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp trong toàn khối, đồng thời cảnh báo rằng nếu mỗi nước tự triển khai chính sách riêng, thị trường năng lượng nội khối có thể bị xáo trộn.

Theo ông Jorgensen, những biện pháp làm tăng tiêu thụ nhiên liệu hoặc hạn chế thương mại xuyên biên giới có thể khiến sức ép nguồn cung thêm lớn. Vì vậy, ông kêu gọi các nước EU hành động như một hệ thống thống nhất và phối hợp chặt chẽ trong giám sát nguồn cung để ứng phó với biến động thị trường.