Tâm lý người tiêu dùng Mỹ đã giảm xuống mức thấp kỷ lục mới trong tháng 5 này, theo khảo sát mới nhất từ Đại học Michigan. Nguyên nhân dẫn tới sự bi quan này là giá xăng dầu tăng cao do tác động từ cuộc chiến tranh giữa Mỹ với Iran.
Theo kết quả khảo sát công bố vào hôm thứ Sáu vừa rồi, chỉ số tâm lý người tiêu dùng Mỹ giảm tháng thứ ba liên tiếp, xuống còn 44,2 điểm, sâu hơn mức thấp kỷ lục trước đó là 49,8 điểm vào tháng 4. Sự suy giảm trong tâm lý người tiêu dùng Mỹ bắt nguồn từ việc cú sốc giá dầu làm gia tăng áp lực lạm phát, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt đã kéo dài nhiều năm ở nước này.
Giá xăng bán lẻ bình quân toàn quốc tại Mỹ đang tiến gần đến mức cao nhất mọi thời đại, trong bối cảnh eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải huyết mạch đối với việc vận chuyển dầu thô và hàng hóa thiết yếu khác, đã bị chặn lại trong gần 3 tháng qua.
Khảo sát cho thấy người tiêu dùng Mỹ lo ngại rằng giá dầu và xăng tăng cao sẽ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, khiến các hàng hóa và dịch vụ khác trở nên đắt đỏ hơn. Kỳ vọng lạm phát trong năm tới của họ đã tăng lên 4,8% trong khảo sát tháng 5, từ mức 4,7% trong khảo sát tháng 4, và kỳ vọng về tốc độ lạm phát dự kiến trong 5 năm tới đã nhảy lên 3,9% từ 3,5%.
Một trong những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ sự gia tăng của áp lực lạm phát là những người tiêu dùng có thu nhập thấp và không có bằng đại học. Giá nhiên liệu và các nhu yếu phẩm khác leo thang đã tác động mạnh hơn đến các nhóm này.
Theo bà Joanne Hsu, giám đốc phụ trách khảo sát người tiêu dùng của Đại học Michigan, 57% người tiêu dùng được hỏi trong cuộc khảo sát tháng 5 đã tự phát đề cập rằng giá cả cao đang làm xói mòn tài chính cá nhân của họ, tăng từ tỷ lệ 50% trong khảo sát tháng trước.
Tâm lý tiêu cực này xuất hiện dù nền kinh tế Mỹ vẫn đang thể hiện sự kiên cường, với thị trường chứng khoán liên tục đạt mức cao mới. Tuy nhiên, không phải tất cả người Mỹ đều cảm nhận được điều đó.
Ông Christopher Rupkey, nhà kinh tế trưởng tại công ty FwdBonds, nhận định rằng người tiêu dùng Mỹ đang thận trọng, và các khoản hoàn thuế thu nhập có lẽ đã được tiêu hết hoặc bù vào sự leo thang của chi phí sinh hoạt.
Ông cũng lưu ý rằng các kỷ lục của thị trường chứng khoán Phố Wall không có tác động gì đến việc cải thiện tâm lý người tiêu dùng, vì phần lớn người Mỹ có tiền bị khóa trong các tài khoản hưu trí 401K mà không thể rút ra để làm cho cuộc sống hiện tại của họ trở nên “dễ thở” hơn.
Tâm lý tiêu dùng Mỹ hiện tại còn ảm đạm hơn so với thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970, sự kiện 11/9, suy thoái và khủng hoảng tài chính 2007 - 2009, đại dịch Covid-19 và giai đoạn leo thang lạm phát sau đó.
Kỳ vọng về lạm phát trong tương lai của người tiêu dùng Mỹ là một yếu tố mà Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đặc biệt quan tâm. Nếu người dân tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng, họ có thể chi tiêu nhiều hơn bây giờ và yêu cầu mức lương cao hơn, và các doanh nghiệp có thể tăng giá để đáp ứng nhu cầu và mức lương cao hơn, dẫn tới một vòng xoáy tăng lạm phát.
“Đầu năm nay, người tiêu dùng còn chưa chắc cuộc xung đột ở Iran sẽ kéo dài trong bao lâu. Bây giờ, xung đột đã kéo dài 3 tháng, người tiêu dùng có vẻ lo ngại rằng sự gián đoạn nguồn cung năng lượng sẽ không sớm được giải quyết”, bà Hsu nói.
