Giáo dục là bệ phóng cho tương lai xanh

Trong khuôn khổ chuỗi sự kiện đặc biệt kỷ niệm UN@80 (80 năm thành lập Liên Hợp Quốc) và Vietnam@80 (80 năm Quốc khánh Việt Nam), mới đây Trường Quốc tế Liên Hợp Quốc Hà Nội (UNIS Hanoi) phối hợp cùng Trung tâm Truyền thông tài nguyên và môi trường– Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Hiệp hội Nhà sản xuất sản phẩm thân thiện môi trường Việt Nam (EPMA) đã tổ chức Diễn đàn “Tương lai Xanh Gaia – GAIA Green Future Talk”.

Tại Diễn đàn, các đại biểu cùng thảo luận về tầm nhìn chính sách, nguồn lực tài chính và cơ chế phối hợp đa ngành nhằm thúc đẩy hành động xanh, hướng tới thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) và cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam.

DIỄN ĐÀN KẾT NỐI THẾ HỆ TRẺ VỚI TƯƠNG TAI XANH

Phát biểu tại sự kiện, TS.Elizabeth M. Gale, Giám đốc UNIS Hanoi, nhấn mạnh, diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ tri thức mà còn là lời kêu gọi mạnh mẽ hành động tập thể của Chính phủ, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế, giới trẻ cùng chung tay xây dựng một tương lai xanh.

"Chúng tôi tin rằng giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến ​​thức mà còn là truyền cảm hứng về trách nhiệm," bà chia sẻ.

"Diễn đàn là một minh chứng sống động cho sức mạnh của niềm tin đó và sức mạnh đáng kinh ngạc của sự hợp tác. Đây là nơi trí tuệ của các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp gặp gỡ niềm đam mê và sự đổi mới của sinh viên. Đây là nơi chúng ta chung tay xây dựng một tương lai xanh hơn, bền vững hơn cho Việt Nam và cho thế giới."

Ông Vũ Minh Lý, Phó giám đốc Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường, cho biết năm 2025 là năm có nhiều dấu mốc quan trọng, không chỉ đối với Liên Hợp Quốc và Việt Nam, mà còn với hành trình chuyển đổi xanh của toàn nhân loại.

Ở Việt Nam, cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 đã được Chính phủ cụ thể hóa bằng nhiều chiến lược hành động — trong đó giáo dục, truyền thông và sự tham gia của thế hệ trẻ được xem là trung tâm của thay đổi.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng mọi chính sách sẽ chỉ thực sự sống động khi được lan tỏa vào đời sống thực tiễn. Thế hệ trẻ – chính là lực lượng tiên phong biến tầm nhìn và các cam kết thành hành động.

"Tôi tin rằng các bạn học sinh, sinh viên, thế hệ thanh niên Việt Nam – với trí tuệ, năng lượng và tinh thần sáng tạo – sẽ là những “đại sứ xanh” lan tỏa thông điệp sống bền vững đến cộng đồng," ông nhấn mạnh. "Trong hành trình hướng tới Net Zero, thanh thiếu niên chính là động lực thay đổi mạnh mẽ nhất. Các em cảm nhận rõ tác động của biến đổi khí hậu và cũng là thế hệ có đầy đủ tri thức, công nghệ và khát vọng để hành động."

Ông cũng kỳ vọng sau diễn đàn này, các em sẽ không chỉ mang theo cảm hứng, mà còn khởi động những dự án cụ thể trong trường học, cộng đồng, hoặc doanh nghiệp khởi nghiệp xanh. Mỗi hành động nhỏ như tiết kiệm năng lượng, nói không với nhựa dùng một lần, tham gia trồng cây, tái chế, hay đơn giản là chia sẻ những câu chuyện xanh... đều là những viên gạch góp phần xây dựng tương lai xanh của Việt Nam.

BỐN ĐỊNH HƯỚNG ĐỂ NGƯỜI TRẺ KẾT NỐI VỚI THẦY CÔ, CHUYÊN GIA, DOANH NGHIỆP VÀ CƠ QUAN QUẢN LÝ

Điểm nhấn của diễn đàn là phần phát biểu của em Nguyệt Linh, học sinh Trường Marie Curie, đại diện tiếng nói thanh thiếu niên Việt Nam.

Từ những trải nghiệm cá nhân với các chiến dịch và dự án môi trường như “Không thả bóng bay ngày khai giảng”, sách thiếu nhi về rừng, và chuỗi triển lãm “Our Other Mother” về tình yêu với Trái Đất, em nhấn mạnh tiềm năng và khát vọng hành động của thế hệ trẻ. 

Đáng chú ý, em học sinh này nhận thấy các hoạt động thành công đều có sự hỗ trợ lớn từ cơ quan nhà nước, các tổ chức, thầy cô, doanh nghiệp và truyền thông. "Chính sự đồng hành đó là “bệ phóng” để tiếng nói người trẻ đi từ lớp học ra cộng đồng, dần trở thành thay đổi trong nhận thức và hành vi," em Linh nhấn mạnh. "Khi có cơ chế đồng hành đúng chỗ, mầm ý tưởng có thể trở thành kết quả bền bỉ, lan tỏa trong nhà trường và cộng đồng."

Tuy nhiên, một khảo sát 287 học sinh THCS và THPT ở Hà Nội về giáo dục môi trường và học qua trải nghiệm cho thấy 62,26% cho rằng nội dung giáo dục môi trường trong nhà trường còn sơ sài. Các hoạt động ngoại khóa trong trường hiện chủ yếu diễn ra tại nông trại giáo dục và địa điểm văn hóa–lịch sử, trong khi kết nối với thiên nhiên để nuôi dưỡng tình yêu thiên nhiên và trách nhiệm với môi trường còn ít.

"Những con số này không nhằm chỉ trích; chúng chỉ ra khoảng trống cơ chế để bài học trong lớp trở thành trải nghiệm sống," Linh chia sẻ.

Từ khảo sát thực tiễn và quan sát cá nhân, học sinh này đã đề xuất mô hình “bốn mắt xích” để thúc đẩy hành động xanh từ thanh thiếu niên. 

Thứ nhất, về cá nhân - người trẻ, thanh thiếu niên cần được trao quyền để bắt đầu và lớn lên bằng hành động: có tiếng nói về môi trường và SDGs; có lộ trình dự án nhỏ, an toàn, đo được; và tiếp cận kiến thức nền tảng trong chương trình học.

Thứ hai, về nhà trường cần chuyển từ “dạy biết” sang “dạy làm và dạy kết nối”: tích hợp nội dung môi trường/SDGs vào môn học; việc học cần liên tục và có kết nối thực tế cũng như trải nghiệm thực tế.

Thứ ba, về doanh nghiệp nên đồng hành theo thế mạnh để cùng có lợi: cố vấn, mở tham quan học tập, hỗ trợ nguồn lực nhỏ/in-kind, ghi nhận trong CSR/ESG — giúp học sinh hiểu nghề xanh, còn doanh nghiệp nuôi dưỡng công dân xanh.

Thứ tư, về nhà nước và các tổ chức cần tạo điều kiện và kết nối: cung cấp tài liệu gợi ý dễ dùng, khung hoạt động an toàn – minh bạch – đáng tin cậy cho trường học; khuyến khích liên kết giữa nhà trường với đối tác xã hội và không gian học tập phù hợp.

"Tinh thần của bốn mắt xích là: mỗi bên chọn một việc vừa tầm trong học kỳ tới để học thật – làm thật – lan tỏa thật," Linh nhấn mạnh. "Điều chúng em cần là một cơ chế mở, đủ an toàn – minh bạch – tin cậy, để người trẻ kết nối với thầy cô, chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý khi sẵn sàng hành động vì môi trường và thực hiện các SDGs. Em tin rằng tương lai xanh không khởi đầu từ điều quá lớn lao mà bắt đầu từ những trải nghiệm chân thật, từ niềm tin vào nhau, và từ quan hệ đồng hành."