Trong bối cảnh đầu tư vào hạ tầng AI đang tăng tốc, Việt Nam đứng trước cơ hội trở thành một trung tâm công nghệ chuyên biệt và kết nối, được hỗ trợ bởi hoạt động vận chuyển ổn định, đáng tin cậy đối với các linh kiện giá trị cao...

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tồn tại trong không gian số, nhưng nền tảng của công nghệ này lại hữu hình. Chip xử lý tiên tiến, bộ nhớ, máy chủ, thiết bị lưu trữ và hạ tầng mạng là nền tảng cho mọi mô hình và dịch vụ AI, qua đó thúc đẩy làn sóng đầu tư mới trên khắp Châu Á.

Trong khi Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore và Trung Quốc tiếp tục duy trì lợi thế sẵn có, xu hướng phân tán chuỗi cung ứng lại đang mở ra cơ hội cho những nền kinh tế sở hữu năng lực chuyên biệt và khả năng kết nối ổn định với thị trường toàn cầu.

Việt Nam không nhất thiết phải tham gia toàn bộ chuỗi giá trị. Bằng cách kết hợp nền tảng sản xuất điện tử với năng lực ngày càng phát triển trong thiết kế bán dẫn, nghiên cứu AI, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu, Việt Nam có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái AI của Châu Á.

Thành công không chỉ phụ thuộc vào nơi công nghệ được phát triển, mà còn vào khả năng vận chuyển công nghệ một cách hiệu quả và ổn định.

BỨC TRANH HẠ TẦNG AI VIỆT NAM DẦN HÌNH THÀNH 

Tham vọng AI của Việt Nam không ngừng được củng cố bằng các khoản đầu tư hạ tầng thực tế. Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, tính đến tháng 8/2025 có khoảng 41 trung tâm dữ liệu đang hoạt động tại Việt Nam, cùng nhiều dự án siêu quy mô và sẵn sàng cho AI đang được triển khai.

Các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng thúc đẩy đầu tư hạ tầng AI. Dựa trên các thông tin đã được công bố công khai, FPT ra mắt nhà máy AI trị giá 200 triệu USD; CMC được phê duyệt xây dựng trung tâm dữ liệu siêu quy mô với tổng vốn hơn 250 triệu USD; trong khi Viettel khởi công trung tâm dữ liệu có công suất 140 MW và sức chứa 10.000 tủ rack.

Các tập đoàn quốc tế cũng đang mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam. NVIDIA công bố trung tâm R&D về AI đầu tiên tại Việt Nam, còn Marvell đã nâng số lượng kỹ sư lên hơn 500 người, đưa Việt Nam trở thành trung tâm R&D lớn thứ ba của tập đoàn và tham gia thiết kế chip phục vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu AI.

Những bước tiến này chưa hẳn tạo nên một hệ sinh thái hạ tầng AI hoàn chỉnh, nhưng cho thấy vai trò của Việt Nam đang mở rộng từ sản xuất điện tử sang hạ tầng điện toán, kỹ thuật bán dẫn, nghiên cứu và thiết kế công nghệ.

Chính sách của Chính phủ đang tiếp tục củng cố định hướng này. Chiến lược quốc gia về AI năm 2026 xác định hạ tầng điện toán, điện toán đám mây, AI biên và trung tâm dữ liệu AI là những nền tảng quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Chiến lược cũng đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI vào năm 2030.

CHUỖI CUNG ỨNG VẬT LÝ PHÍA SAU ĐÁM MÂY 

Xây dựng một trung tâm dữ liệu AI đòi hỏi cả hạ tầng quy mô lớn lẫn công nghệ tiên tiến Các thiết bị hạng nặng như hệ thống làm mát, máy phát điện và cáp thường được vận chuyển bằng đường biển hoặc đường bộ. Trong khi đó, các linh kiện có giá trị cao và yêu cầu giao nhận nhanh như bộ xử lý, bộ nhớ, thiết bị lưu trữ, thiết bị mạng và phụ tùng thiết yếu phù hợp với vận tải hàng không, tùy thuộc vào các quy định kiểm soát xuất khẩu, yêu cầu hải quan và quy định pháp luật hiện hành khác.

Các linh kiện này được lưu chuyển qua những chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp. Vì vậy, dịch vụ logistics xuyên biên giới ổn định và đáng tin cậy đóng vai trò thiết yếu trong toàn bộ vòng đời của trung tâm dữ liệu, từ xây dựng, vận hành thử đến bảo trì và hoàn trả thiết bị.

Tại FedEx, chúng tôi nhận thấy khả năng kết nối thương mại là yếu tố để nâng cao năng lực cạnh tranh. Mạng lưới vận tải đáng tin cậy, quy trình thông quan hiệu quả và khả năng theo dõi lô hàng xuyên suốt có thể giúp doanh nghiệp công nghệ quản lý những chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, đồng thời kết nối hoạt động hiệu quả hơn với thị trường khu vực và toàn cầu.

Đối với Việt Nam, khả năng kết nối cần được phát triển song song với nguồn nhân lực, hạ tầng năng lượng, năng lực nhà cung cấp và khung pháp lý. Đây là những yếu tố quan trọng trong hệ sinh thái tổng thể nhằm thu hút và mở rộng đầu tư công nghệ giá trị cao.

VAI TRÒ CHUYÊN BIỆT TRONG NỀN KINH TẾ AI CHÂU Á 

Sự phát triển của hạ tầng AI có thể tạo thêm động lực tăng trưởng cho Việt Nam. Nhu cầu ngày càng cao về năng lực điện toán sẽ mở ra cơ hội không chỉ trong sản xuất bán dẫn, mà còn ở các lĩnh vực kỹ thuật, sản xuất điện tử, kiểm thử, hạ tầng dữ liệu và chuỗi cung ứng chuyên biệt phục vụ các ngành này.

Để tiến xa hơn, Việt Nam cần duy trì đầu tư và tiếp tục thu hẹp khoảng cách về nhân lực, hạ tầng và năng lực kỹ thuật. Tuy nhiên, Việt Nam đang vững bước tiến vào giai đoạn mới với nền tảng sản xuất vững chắc, hệ sinh thái công nghệ liên tục phát triển, và định hướng ngày càng rõ nét đối với ngành bán dẫn.

Những quốc gia thành công trong giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của AI và bán dẫn không nhất thiết phải cố gắng tham gia mọi công đoạn. Đó sẽ là những quốc gia xác định được lĩnh vực có thể tạo ra giá trị lớn nhất, xây dựng năng lực để duy trì hiệu quả ổn định, và kết nối những thế mạnh đó với hệ sinh thái rộng lớn hơn trong khu vực.

Bằng cách bảo đảm công nghệ thiết yếu được vận chuyển ổn định vào Việt Nam, đồng thời hỗ trợ đưa nguyên mẫu, thiết bị sau sửa chữa và sản phẩm phát triển trong nước đến các thị trường khác, ngành logistics có thể góp phần chuyển hóa cam kết đầu tư thành năng lực vận hành thực tế. Đây là lĩnh vực FedEx có thể đóng góp: kết nối tham vọng AI của Việt Nam với các mạng lưới khu vực và toàn cầu vốn đóng vai trò thiết yếu trong thành công của Việt Nam.

(*) Giám đốc Khai thác của FedEx Việt Nam và Campuchia