Hệ quy chiếu mới cho chính sách tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn ngành xây dựng

Ngày 13/5/2025, Hội đồng Công trình Xanh Thế giới (WorldGBC) đã đồng loạt công bố Khung Tài nguyên và Sẵn sàng kinh tế tuần hoàn– APN Framework, một sáng kiến mang tính hệ thống, được phát triển bởi Mạng lưới Khu vực châu Á– Thái Bình Dương (APN) với sự tham gia của 17 Hội đồng Công trình Xanh thành viên.

5 TRỤ CỘT THEN CHỐT TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

Khung hành động nhằm cung cấp lộ trình thực tiễn giúp chính phủ và doanh nghiệp đánh giá mức độ sẵn sàng về tài nguyên và kinh tế tuần hoàn trong ngành xây dựng, từ đó xác định ưu tiên chiến lược, thu hẹp khoảng cách giữa tham vọng chính sách và hành động cụ thể.

Bà Joy Gai, Trưởng mạng lưới APN, nhấn mạnh “khung hành động tạo ra ngôn ngữ chung giúp doanh nghiệp phối hợp hiệu quả, ứng dụng tư duy tuần hoàn để hướng tới tương lai bền vững và tái tạo”.

Khung Tài nguyên và sẵn sàng kinh tế tuần hoàn đã xác định 5 trụ cột then chốt trong quá trình chuyển đổi.

Thứ nhất, lãnh đạo Nhà nước: Xây dựng chính sách, quy định và hệ thống pháp lý thúc đẩy tính tuần hoàn ở mọi cấp.

Thứ hai, giải pháp kỹ thuật: Áp dụng công nghệ tiên tiến và thiết kế thông minh giúp tối ưu hóa tài nguyên và tái sử dụng vật liệu.

Thứ ba, dữ liệu: Phát triển hệ thống đo lường để theo dõi hiệu quả tuần hoàn và hỗ trợ ra quyết định dựa trên bằng chứng.

Thứ tư, tài chính: Tạo cơ chế tài trợ và ưu đãi cho mô hình kinh doanh, hạ tầng xanh và tuần hoàn.

Thứ năm, tư duy: Chuyển dịch văn hóa xã hội theo hướng tiết kiệm, tái sử dụng và phát triển bền vững.

Được biết, khung sẽ được giới thiệu chính thức tại phiên thảo luận “Cải tạo công trình: Bài học từ mạng lưới toàn cầu” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Tuần hoàn thế giới (WCEF2025) từ ngày 13–16/5 tại London.

Nhiều lãnh đạo GBC trong khu vực và doanh nghiệp toàn cầu đã ghi nhận vai trò của APN Framework như một “cầu nối giữa chính sách và thị trường”. Theo Chủ tịch APN, GBC Úc Jeff Oatman, “Khung hành động là công cụ cần thiết để chính phủ và doanh nghiệp đưa ra quyết định thông minh, thúc đẩy đổi mới và kết quả thực tiễn.”

Còn CEO SingaporeGBC Yvonne Soh cho rằng: “Khung là tài nguyên tổng hợp giúp vượt qua thách thức kỹ thuật và hạ tầng, đặc biệt với các quốc đảo có mật độ xây dựng cao”.

Cũng theo các chuyên gia, việc áp dụng tuần hoàn vật liệu giúp giảm đáng kể phát thải từ chuỗi cung ứng xây dựng. Việc thiết kế để tháo rời, tái sử dụng và tái chế sẽ là tương lai của ngành xây dựng, và khung hành động giúp tư duy này trở thành thực tiễn.

NỀN TẢNG THAM CHIẾU TƯ VẤN THỰC THI CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN XANH VÀ CAM KẾT NETZERO

Là hội viên chính thức của WorldGBC, Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) nhấn mạnh vai trò tư vấn, triển khai và nội địa hóa 5 trụ cột chiến lược của khung trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy thực thi Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030.

VGBC sẽ là đơn vị đầu mối tư vấn và nội địa hóa Khung APN tại Việt Nam. Khung này có thể trở thành nền tảng tham chiếu trong việc tư vấn cho các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp trong thực thi Chiến lược quốc gia về Tăng trưởng xanh và cam kết giảm phát thải ròng về 0 đến năm 2050.

 “Tình trạng khan hiếm tài nguyên như cát và đá đang đe dọa ngành xây dựng Việt Nam. Tuần hoàn không còn là lựa chọn mà là điều kiện sống còn”, bà Phan Thị Hằng, Chủ tịch HĐQT VGBC, nhấn mạnh.

Với vai trò trung gian giữa chính sách và thị trường tại Việt Nam, VGBC sẽ tập trung vào đánh giá mức độ sẵn sàng tuần hoàn của ngành xây dựng Việt Nam theo 5 trụ cột; tư vấn chính sách công, lồng ghép nội dung kinh tế tuần hoàn vào quy hoạch, luật xây dựng và quy chuẩn kỹ thuật;

Cùng với đó xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật và đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới quy trình theo định hướng tuần hoàn; kết nối doanh nghiệp– chính phủ, thúc đẩy mô hình hợp tác công– tư (PPP) trong lĩnh vực hạ tầng tuần hoàn và đô thị bền vững; đồng thời truyền thông và vận động chính sách, tăng nhận thức cộng đồng và xây dựng hành vi tiêu dùng bền vững.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược quốc gia về Tăng trưởng xanh, Khung APN mang lại công cụ đánh giá và tư duy hệ thống để chuyển hóa các mục tiêu chiến lược thành hành động cụ thể trong ngành xây dựng. Ngành xây dựng là một trong những lĩnh vực phát thải lớn và tiêu hao nhiều tài nguyên nhất hiện nay.

Việc WorldGBC đồng loạt ra mắt Khung APN trên toàn thế giới đã đánh dấu bước tiến toàn cầu trong xây dựng chính sách kinh tế tuần hoàn ngành xây dựng. Trong vai trò hội viên chính thức, Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam cho biết không chỉ thực hiện mà còn nâng cấp khung này phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh các chương trình quốc gia về phát triển đô thị xanh, giảm phát thải carbon và chuyển dịch năng lượng đang đòi hỏi các giải pháp liên ngành và dài hạn.

VGBC sẽ phối hợp cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác phát triển để triển khai khung này như một hệ quy chiếu chính sách mới, góp phần định hướng thị trường xây dựng chuyển đổi theo mô hình xanh, tuần hoàn và công bằng.