Hoàn thiện chế định thừa phát lại

Bộ Tư pháp vừa tổ chức Hội thảo tăng cường khả năng tiếp cận của công chúng đối với thi hành án dân sự thông qua chế định thừa phát lại.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thị Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thi hành án dân sự nêu rõ trong tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam, việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân thông qua công tác thi hành án dân sự luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu.

Bản án của tòa án chỉ thực sự có giá trị khi được thực thi hiệu quả trên thực tế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy áp lực công việc đối với hệ thống các cơ quan thi hành án dân sự Nhà nước là rất lớn.

Vì vậy, việc triển khai và hoàn thiện chế định thừa phát lại được xem là một bước đột phá, nhằm thực hiện chủ trương xã hội hóa một số hoạt động tư pháp, giúp người dân có thêm sự lựa chọn và tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật.

Thừa phát lại không chỉ đơn thuần là người thực hiện các công việc về tống đạt, lập vi bằng hay xác minh điều kiện thi hành án, mà quan trọng hơn, đây chính là “cánh tay nối dài” giúp thu hẹp khoảng cách giữa người dân và công lý.

Thông qua thừa phát lại, người dân có thể chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình, giúp quá trình thi hành án trở nên linh hoạt, giảm bớt sự phụ thuộc hoàn toàn vào bộ máy hành chính nhà nước.

Tính đến nay, mạng lưới thừa phát lại gồm 224 văn phòng tại 30/34 tỉnh, thành phố với đội ngũ hơn 400 thừa phát lại. Theo đó, từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025, đội ngũ thừa phát lại đã thực hiện tống đạt gần 890.000 văn bản (chủ yếu cho các cơ quan tòa án); góp phần quan trọng giảm tải áp lực hành chính cho hệ thống cơ quan nhà nước; xác lập gần 140.000 vi bằng.

Đặc biệt, có các vụ việc xác minh điều kiện thi hành án và thụ lý tổ chức thi hành án trực tiếp cho thấy tiềm năng to lớn của thừa phát lại trong việc đẩy nhanh tiến độ giải quyết án dân sự.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Thanh Hải, Cố vấn trưởng Dự án EU JULE II, UNDP Việt Nam cho biết một trong những mục tiêu quan trọng của Dự án EU JULE giai đoạn II là nâng cao khả năng tiếp cận công lý thông qua việc xây dựng hệ thống pháp luật và tư pháp ngày càng hoàn thiện, đồng bộ, minh bạch và toàn diện.

Trong đó, chương trình đặc biệt chú trọng hỗ trợ thực hiện xã hội hóa các dịch vụ công, nhất là các dịch vụ công trong lĩnh vực tư pháp, nhằm tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ này cho người dân.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hải, việc xã hội hóa một số hoạt động tư pháp thông qua chế định thừa phát lại đã trở thành mô hình phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Tại Việt Nam, chế định thừa phát lại ngày càng khẳng định vai trò trong quan hệ dân sự, hỗ trợ cơ quan nhà nước, góp phần giảm tải cho hệ thống thi hành án dân sự; qua đó nâng cao hiệu quả, tính kịp thời và đúng pháp luật của hoạt động tư pháp.