Thay vì tiếp cận điều trị theo từng giai đoạn riêng lẻ, các chuyên gia trong nước và quốc tế tập trung tại Hà Nội nhằm chuẩn hóa phác đồ can thiệp đa chuyên khoa, nâng cao hiệu quả phẫu thuật và giảm nhu cầu sửa chữa cho người bệnh về sau.

Tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia châu Á, thống kê y tế cho thấy trung bình cứ 500-700 trẻ sinh ra thì có một trường hợp mắc dị tật khe hở môi - vòm miệng. Đây không chỉ là khiếm khuyết ảnh hưởng đến diện mạo mà còn kéo theo nhiều rối loạn chức năng. Trẻ có thể gặp khó khăn trong bú, nuốt, dẫn đến suy dinh dưỡng từ những tháng đầu đời; dễ mắc viêm tai giữa tái diễn, ảnh hưởng đến thính lực; đồng thời có nguy cơ sai lệch khớp cắn và rối loạn phát âm do thiểu năng vòm hầu.

Việc điều trị trước đây ở nhiều trường hợp còn mang tính phân mảnh. Trẻ có thể được phẫu thuật khe hở môi hoặc vòm miệng tại một cơ sở, nhưng thiếu quá trình theo dõi liên tục với các chuyên khoa như chỉnh nha, ghép xương ổ răng hay ngôn ngữ trị liệu.

Trong khi đó, những quyết định kỹ thuật chưa tối ưu ở giai đoạn đầu có thể để lại các di chứng như sẹo co kéo, biến dạng trụ mũi hoặc giọng mũi hở. Khi đó, người bệnh có thể phải trải qua thêm nhiều cuộc phẫu thuật sửa chữa, làm gia tăng chi phí và thời gian điều trị, trong khi hiệu quả phục hồi có thể bị hạn chế.

HỘI TỤ CHUYÊN GIA QUỐC TẾ, HƯỚNG TỚI MÔ HÌNH ĐIỀU TRỊ ĐỒNG BỘ

Nhằm góp phần giải quyết những hạn chế trong quá trình điều trị, Hội nghị quốc tế “Làm chủ kỹ thuật điều trị khe hở môi - vòm miệng” (International Cleft Mastery Summit - Hanoi 2026) được tổ chức tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, phối hợp cùng Tổ chức Y tế Quốc tế NUOY (Hoa Kỳ).

Hội nghị quy tụ 24 chuyên gia đến từ hơn 9 quốc gia cùng đội ngũ bác sĩ trong nước thuộc các chuyên ngành phẫu thuật tạo hình, sọ mặt, hàm mặt, chỉnh nha và trị liệu ngôn ngữ.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là chuyển từ cách tiếp cận điều trị theo từng cuộc phẫu thuật sang quản lý toàn bộ hành trình phát triển của người bệnh. Theo đó, mỗi quyết định can thiệp ở giai đoạn sơ sinh cần được tính toán trong mối liên hệ với các nhu cầu chức năng và thẩm mỹ ở những giai đoạn tiếp theo.

Có mặt và phát biểu tại hội nghị, TS.BS Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, nhấn mạnh điều trị khe hở môi - vòm miệng cần hướng tới một quá trình toàn diện và liên tục, từ khi trẻ còn nhỏ đến khi trưởng thành, với sự phối hợp đa chuyên khoa và lấy người bệnh làm trung tâm.

Theo ông, phẫu thuật cần được kết nối với các chuyên ngành Răng Hàm Mặt, chỉnh nha, ngôn ngữ trị liệu, dinh dưỡng, tâm lý và các lĩnh vực liên quan. Cùng với đó, khoa học - công nghệ và hợp tác quốc tế cần được chuyển hóa thành năng lực thực hành, góp phần nâng cao chất lượng điều trị trong hệ thống y tế.

TS.BS Nguyễn Đình Hưng kỳ vọng sau hội nghị sẽ có thêm cán bộ y tế được đào tạo, các kỹ thuật mới được tiếp nhận và từng bước làm chủ, quy trình điều trị được chuẩn hóa, đồng thời các chương trình hợp tác quốc tế tiếp tục được mở rộng. Qua đó, mạng lưới chăm sóc người bệnh khe hở môi - vòm miệng tại Việt Nam có thể được củng cố theo hướng toàn diện và liên tục.

Theo ông, giá trị của khoa học chỉ thực sự được thể hiện khi được đưa vào thực hành; thước đo cuối cùng của tiến bộ y khoa là những lợi ích người bệnh nhận được, từ khả năng ăn, nói, phát triển đến hòa nhập xã hội và chất lượng cuộc sống.

LÀM CHỦ KỸ THUẬT CHUYÊN SÂU, ĐẨY MẠNH SỐ HÓA TRONG ĐIỀU TRỊ

Trong 3 ngày làm việc, với 22 phiên chuyên môn, trong đó có 2 phiên video minh họa kỹ thuật và gần 70 lượt báo cáo, hội nghị tập trung vào toàn bộ lộ trình can thiệp theo từng giai đoạn phát triển của người bệnh.

Ngày thứ nhất tập trung vào phẫu thuật tạo hình khe hở nguyên phát (Primary Cleft Surgery), với mục tiêu đặt nền móng cho kết quả thẩm mỹ, chức năng và sự phát triển dài hạn. Các nội dung được trao đổi gồm chỉnh hình trước phẫu thuật ở trẻ sơ sinh (PSIO); tạo hình khe hở môi một bên và tạo hình mũi thì đầu; tạo hình khe hở môi hai bên; tạo hình vòm miệng; cùng phác đồ can thiệp đối với hội chứng Pierre Robin.

Ngày thứ hai tập trung vào tạo hình thứ phát và tái tạo giai đoạn trung gian (Secondary & Intermediate Reconstruction), nhằm xử lý các vấn đề phát sinh sau can thiệp ban đầu. Các chủ đề gồm xử trí lỗ rò vòm miệng; chẩn đoán và định hướng điều trị hở màn hầu; chỉnh nha giai đoạn 1; kỹ thuật và thời điểm ghép xương ổ răng; cùng chiến lược tạo hình thứ cấp, chỉnh sửa môi - mũi.

Ngày thứ ba tập trung vào tạo hình ở người trưởng thành và xây dựng hệ thống điều trị quốc gia (Adult Reconstruction & National Infrastructure). Nội dung bao gồm chuẩn bị chỉnh nha giai đoạn 2; phẫu thuật chỉnh hình xương hàm ứng dụng quy trình số hóa và lập kế hoạch phẫu thuật ảo (VSP); phẫu thuật chỉnh hình xương hàm nâng cao; tạo hình mũi khe hở hoàn thiện. Song song với đó là diễn đàn dành cho lãnh đạo các tổ chức phi chính phủ và thảo luận về định hướng hoàn thiện hệ thống chăm sóc toàn diện khe hở môi - vòm miệng tại Việt Nam.

Việc xây dựng một phác đồ điều trị đa chuyên khoa, liên tục và có tính kết nối được kỳ vọng giúp người bệnh tiếp cận can thiệp phù hợp theo từng giai đoạn phát triển, qua đó hạn chế những biến chứng và nhu cầu phẫu thuật sửa chữa không cần thiết. Mục tiêu cuối cùng là cải thiện đồng thời các chức năng ăn, nhai, nói, thở và yếu tố thẩm mỹ, tạo điều kiện để người bệnh hòa nhập tốt hơn với cộng đồng.

Ở góc độ hệ thống, khi quy trình điều trị được chuẩn hóa và các chuyên khoa được kết nối trong cùng một lộ trình chăm sóc, mô hình này có thể góp phần hình thành các trung tâm điều trị khe hở môi - vòm miệng chuyên sâu, đồng thời giảm gánh nặng điều trị kéo dài đối với người bệnh, gia đình và xã hội.