Huế tìm “đòn bẩy” cơ chế đặc thù cho giai đoạn 2026–2030

Ủy ban nhân dân thành phố Huế vừa tổ chức cuộc họp bàn tiến độ xây dựng Đề án cơ chế, chính sách đặc thù cho giai đoạn 2026–2030. 

Theo báo cáo của Sở Tài chính thành phố Huế, việc triển khai các cơ chế theo Nghị quyết 38/2021/QH15 bước đầu mang lại kết quả tích cực, đặc biệt trong huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng và bảo tồn di sản.

CÒN NHIỀU “ĐIỂM NGHẼN” CẦN THÁO GỠ

Đáng chú ý, chính sách nâng trần dư nợ vay lên 40% đã mở rộng đáng kể khả năng huy động vốn của địa phương, với hạn mức khoảng 3.500–4.000 tỷ đồng mỗi năm, gấp đôi so với trước đây. Nhờ đó, nhiều dự án ODA được triển khai, đồng thời tạo dư địa chuẩn bị các dự án mới về cải thiện môi trường nước và phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, cơ chế bổ sung 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu trong giai đoạn 2022–2024 đã mang lại khoảng 120 tỷ đồng để đầu tư hạ tầng, dù việc áp dụng còn phụ thuộc vào các điều kiện chặt chẽ. Tuy nhiên, nguồn thu từ bán tài sản công vẫn chưa phát huy hiệu quả do phụ thuộc vào tiến độ sắp xếp nhà, đất của các cơ quan Trung ương.

Một điểm sáng nổi bật là nguồn thu từ phí tham quan di tích. Từ năm 2022 đến nay, tổng thu đạt gần 700 tỷ đồng; trong đó hơn 634 tỷ đồng đã được bố trí để trùng tu, tôn tạo gần 70 di tích. Quỹ Bảo tồn di sản Huế cũng huy động khoảng 8,3 tỷ đồng, góp phần hỗ trợ các hoạt động bảo tồn.

Dù đạt được một số kết quả, quá trình triển khai các cơ chế đặc thù vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Một số chính sách chưa đủ mạnh để tạo đột phá; việc huy động nguồn lực xã hội và khai thác tài sản công, đặc biệt là đất đai, còn gặp khó khăn.

Nguồn thu từ di sản vẫn phụ thuộc lớn vào du lịch, trong khi nhu cầu bảo tồn ngày càng gia tăng. Các vướng mắc pháp lý liên quan đến khai thác tài sản di sản, cơ chế hợp tác công – tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa, cũng như hạn chế trong tiếp cận đất đai đang ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư và khả năng thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Tại cuộc họp, đại diện các sở, ngành đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện Đề án, trong đó nhấn mạnh yêu cầu làm rõ danh mục dự án trọng điểm, gắn cơ chế đặc thù với chiến lược thu hút nhà đầu tư lớn. Đồng thời, đề xuất hoàn thiện cơ chế khai thác giá trị di sản theo hướng bền vững, gắn bảo tồn với phát triển công nghiệp văn hóa và thí điểm các mô hình PPP trong lĩnh vực này.

ĐỊNH HÌNH CƠ CHẾ VƯỢT TRỘI, TẠO ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG

Trên cơ sở đánh giá thực tiễn, Huế dự kiến đề xuất điều chỉnh, bổ sung các cơ chế theo hướng vượt trội hơn. Đối với Nghị quyết 38, thành phố kiến nghị tiếp tục duy trì các chính sách hiệu quả như phí tham quan di tích và Quỹ Bảo tồn di sản, đồng thời nới lỏng điều kiện đối với cơ chế bổ sung thu từ xuất nhập khẩu.

Một số chính sách như nâng trần dư nợ vay, phân bổ chi thường xuyên và nguồn thu từ bán tài sản công được đề xuất dừng thực hiện do đã có quy định mới thay thế hoặc không còn phù hợp.

Đáng chú ý, định hướng xây dựng cơ chế đặc thù mới tập trung vào ba nhóm chính: huy động nguồn lực, hoàn thiện thể chế và tăng cường phân cấp, phân quyền. Trong đó, thành phố đề xuất tăng hỗ trợ từ ngân sách Trung ương cho các dự án hạ tầng động lực; thí điểm cơ chế tài chính carbon và PPP trong lĩnh vực văn hóa; đồng thời trao thêm thẩm quyền cho địa phương trong quản lý đất đai, khai thác di sản và thu hút đầu tư.

Đề án hiện đang được khẩn trương hoàn thiện, dự kiến xin ý kiến các cấp trong tháng 5–6/2026, hoàn chỉnh hồ sơ và trình Chính phủ trong giai đoạn tháng 7–10/2026.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế Hà Văn Tuấn ghi nhận các ý kiến đóng góp, đồng thời yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung Đề án, gửi Sở Tài chính tổng hợp, tham mưu. Việc xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù phải bám sát các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, gắn với nguồn lực cụ thể để tạo động lực tăng trưởng.

Bên cạnh đó, thành phố cần rà soát công tác quản lý quy hoạch gắn với thế mạnh địa phương, đánh giá hiệu quả hoạt động của các quỹ và chính sách hiện hành; đồng thời khai thác tối đa lợi thế đô thị di sản, giáo dục, y tế và các khu vực động lực như Chân Mây – Lăng Cô, Tam Giang – Cầu Hai và Bạch Mã, qua đó tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.