IEA cảnh báo các quốc gia về việc tích trữ nhiên liệu

Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol kêu gọi các quốc gia tránh việc tích trữ dầu và nhiên liệu trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến tranh giữa Mỹ-Israel với Iran. Ông cho rằng những hành động như vậy sẽ khiến nguồn cung năng lượng của thế giới càng bị thắt chặt hơn nữa trong trường hợp eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tờ báo Financial Times, ông Birol đã kêu gọi các quốc gia, đặc biệt là những nước có nhà máy lọc dầu lớn ở châu Á, nên xem xét lại các lệnh cấm xuất khẩu xăng dầu. “Tôi kêu gọi tất cả các quốc gia không áp lệnh cấm hay hạn chế xuất khẩu. Đây là thời điểm tồi tệ nhất trên thị trường dầu toàn cầu. Các đối tác thương mại, các đồng minh và các nước láng giềng sẽ phải hứng chịu hậu quả của những hạn chế đó”, ông nói.

Phát biểu của ông Birol không đề cập cụ thể tới Trung Quốc. Tuy nhiên, theo Financial Times, Trung Quốc là nền kinh tế lớn duy nhất tính đến thời điểm này đã áp lệnh cấm xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay để ứng phó với cuộc chiến tranh đã kéo dài 5 tuần ở Vùng Vịnh. Ấn Độ cũng đã áp thuế bổ sung đối với xuất khẩu xăng dầu , làm tăng thêm áp lực lên thị trường.

Ông Birol kêu gọi “những nước lớn ở châu Á có các nhà máy lọc dầu lớn” nên nghĩ lại về bất kỳ một lệnh cấm nào, cảnh báo rằng “Nếu các quốc gia này tiếp tục hạn chế hoặc cấm hoàn toàn xuất khẩu, tác động lên thị trường châu Á sẽ rất nghiêm trọng”.

Tại Mỹ, nơi giá xăng đã vượt qua mức 4 USD/gallon và bang California đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay, cũng đã xuất hiện những đồn đoán về khả năng cấm xuất khẩu nhiên liệu tinh chế. Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đến nay vẫn loại trừ khả năng cấm xuất khẩu dầu thô.

Ông Birol cho biết một số quốc gia đã bắt đầu tích trữ năng lượng, làm giảm hiệu quả của kế hoạch xả 400 triệu thùng dầu và nhiên liệu từ kho dự trữ khẩn cấp của các nước thành viên IEA nhằm ổn định thị trường năng lượng.

Người đứng đầu IEA nhấn mạnh rằng đây là thời điểm để các quốc gia chứng tỏ họ là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Ông chỉ ra rằng Mỹ và Trung Quốc là hai quốc gia có sự gia tăng trong dự trữ năng lượng của mỗi nước trong những tuần gần đây.

Mỹ là nước đóng góp lớn nhất cho kế hoạch xả dự trữ dầu của IEA, nhưng kho dự trữ của nước này đã tăng 5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, dự trữ dầu thô trên đất liền của Trung Quốc được dự báo sẽ tăng gần 120 triệu thùng trong tháng Tư, đạt 1,3 tỷ thùng - theo dữ liệu từ công ty OilX.

Cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại đã ảnh hưởng nặng nề nhất đến châu Á, nơi một số quốc gia đã bắt đầu phân phối nhiên liệu và cắt giảm tuần làm việc. Mặc dù giá dầu diesel và nhiên liệu máy bay ở các nước phương Tây đã tăng mạnh, ông Birol cho biết hiện tại không có sự thiếu hụt nào về nhiên liệu máy bay hoặc dầu diesel ở châu Âu. Tuy nhiên, ông cũng nói rằng tình hình có thể thay đổi trong những tuần tới nếu sự gián đoạn dòng chảy từ Trung Đông còn kéo dài.

Ông Birol cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz không được mở lại, trong tháng 4 này, thế giới sẽ mất gấp đôi lượng dầu thô và sản phẩm tinh chế so với sự suy giảm nguồn cung của tháng 3. Ngay cả sau khi xung đột kết thúc, việc trở lại bình thường sẽ mất nhiều thời gian - ông nhấn mạnh.

“Chúng tôi đang từng ngày từng giờ theo dõi các tài sản năng lượng chủ chốt ở Trung Đông. Hiện tại đã có 72 tài sản năng lượng bị thiệt hại và 1/3 trong số đó bị thiệt hại ở mức độ nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng” do bị tấn công - ông cho biết.

Cũng trong cuộc trả lời phỏng vấn, ông Birol đã ca ngợi Saudi Arabia vì phản ứng nhanh chóng của nước này với cuộc khủng hoảng. Riyadh đã chuyển hướng hơn 2/3 lượng dầu xuất khẩu qua một đường ống dẫn đến Biển Đỏ, theo đó giảm bớt được sự gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Ông Birol cho biết ông đã được các "cấp cao nhất ở Saudi Arabia” đảm bảo rằng đường ống quan trọng này được "bảo vệ tốt", nhưng lưu ý rằng nếu có một cuộc tấn công thành công vào đường ống này, "hậu quả sẽ cực kỳ nghiêm trọng" đối với nền kinh tế toàn cầu.

Tổng giám đốc IEA cho rằng cuộc khủng hoảng hiện tại có thể sẽ tái định hình hệ thống năng lượng thế giới, giống như các cuộc khủng hoảng trước đó trong những năm 1970 và cuộc chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022. Ông lưu ý rằng các cú sốc dầu mỏ trong những năm 1970 đã tạo ra một sự bùng nổ trong năng lượng hạt nhân, một bước nhảy vọt về hiệu suất trong động cơ ô tô và việc cấp phép nhanh chóng cho các mỏ dầu dầu và khí đốt ở Biển Bắc của Anh.

Ông Birol nhận định cuộc khủng hoảng hiện tại sẽ kích hoạt một đợt hồi sinh mới của năng lượng hạt nhân, sự phát triển bùng nổ của ô tô điện, thêm nhiều nỗ lực thúc đẩy năng lượng tái tạo hơn, và cũng khuyến khích một số quốc gia sử dụng nhiều than hơn. Ông cho rằng ngành công nghiệp khí đốt, vốn đã tự định vị là một nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy, sẽ phải "làm việc chăm chỉ để lấy lại danh tiếng" sau khi hứng chịu hai cú sốc chỉ trong vòng 4 năm.