IEA: Nhu cầu tiêu thụ dầu của thế giới sẽ giảm mạnh vì giá cao

Nguồn cung dầu của thế giới sẽ co lại trong năm nay do cuộc chiến tranh ở Trung Đông gây suy giảm hoạt động xuất khẩu dầu của các nước trong khu vực - Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đưa ra dự báo vào ngày 14/4. Cùng với đó, cơ quan này cho rằng cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất lịch sử sẽ đi kèm với sự suy giảm của nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu do giá tăng cao.

Dự báo trên của IEA cho thấy xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đã định hình lại một cách sâu sắc thị trường dầu lửa toàn cầu.

Trước khi chiến tranh nổ ra, IEA và nhiều tổ chức dự báo khác đã cho rằng thế giới sẽ thừa nhiều dầu trong năm 2026. Với nguồn cung thắt chặt do eo biển Hormuz tiếp tục trong tình trạng đóng cửa và hạ tầng dầu khí của nhiều nước Vùng Vịnh bị hư hại, giá dầu Brent giao ngay đã đạt mức kỷ lục mới gần 150 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày thứ Hai tuần này.

Báo cáo hàng tháng của IEA cho rằng nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm 1,5 triệu thùng/ngày trong năm nay. Con số này tương đương khoảng 1,5% nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu. Vào đầu năm nay, IEA dự báo nguồn cung dầu của thế giới sẽ tăng 2,5 triệu dầu mỗi ngày trong năm. Hồi tháng 3, cơ quan này còn dự báo nguồn cung tăng 1,1 triệu thùng/ngày trong 2026.

Trong báo cáo mới nhất, IEA còn nhận định nhu cầu tiêu thụ dầu của thế giới sẽ sụt giảm trong năm nay. Cuộc chiến ở Vùng Vịnh “đã đảo lộn triển vọng về tiêu thụ dầu toàn cầu” - báo cáo viết, cho rằng lượng dầu mà thế giới tiêu thụ trong năm 2026 sẽ giảm 80.000 thùng/ngày, thay vì tăng 640.000/thùng ngày như dự báo đưa ra hồi tháng 3.

“Nối lại dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz vẫn là yếu tố quan trọng nhất để giải tòa áp lực đối với nguồn cung năng lượng, giá dầu và nền kinh tế toàn cầu”, báo cáo của IEA viết.

Theo dự báo cung - cầu dầu mà IEA mới cập nhật, nguồn cung dầu của thế giới năm nay chỉ cao hơn 410.000 thùng/ngày so với nhu cầu. Trong báo cáo tháng 3, IEA dự báo thế giới sẽ thừa 2,46 triệu thùng dầu mỗi ngày.

Một số chuyên gia thậm chí đã dự báo thế giới sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt dầu trong năm nay. 8 nhà phân tích được hãng tin Reuters khảo sát dự báo bình quân rằng nhu cầu dầu của thế giới sẽ vượt nguồn cung 750.000 thùng mỗi ngày trong năm 2026.

Theo IEA, trong ngắn hạn, sự mất mát nguồn cung dầu sẽ gia tăng thêm, sau khi các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng và tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz gây ra sự suy giảm nguồn cung 10,1 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng 3. IEA nhận định sự mất mát nguồn cung dầu này sẽ tăng thêm 2,9 triệu thùng/ngày trong tháng 4.

Về nhu cầu, IEA dự báo lượng dầu mà thế giới tiêu thụ sẽ giảm 1,5 triệu thùng/ngày trong quý 2/2026, mức giảm mạnh nhất trong một quý kể từ đại dịch Covid-19.

“Sự phá hủy nhu cầu sẽ lan rộng khi tình trạng khan hiếm xăng dầu và giá xăng dầu cao tiếp diễn”, báo cáo viết. Cũng theo báo cáo, cho tới thời điểm hiện tại, việc cắt giảm tiêu thụ năng lượng diễn ra mạnh nhất tại các khu vực Trung Đông và châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là ở các sản phẩm naphtha, khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và xăng hàng không.

IEA cho biết dòng chảy dầu thô, nhiên liệu tinh luyện và khí đốt hóa lỏng đi qua eo biển Hormuz chỉ đạt 3,8 triệu thùng/ngày vào đầu tháng 4, giảm từ mức 20 triệu thùng/ngày trước khi chiến tranh xảy ra.

Trong kịch bản chính, IEA cho rằng đến giữa năm nay, hoạt động vận chuyển dầu khí từ Trung Đông ra thị trường quốc tế sẽ trở lại trạng thái bình thường, nhưng vẫn thấp hơn so với mức trước chiến tranh.

Trong kịch bản nghiêm trọng hơn, với sự gián đoạn nguồn cung kéo dài hơn, IEA nhận định thế giới sẽ phải rút khoảng 2 tỷ thùng dầu từ dự trữ và nhu cầu sẽ phải giảm 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước trong thời gian từ quý 2 đến quý 4 năm nay.

Phát biểu hôm thứ Hai tuần này tại tổ chức nghiên cứu Atlantic Council ở Washington DC, Tổng giám đốc IEA Fatih Birol cho biết chưa có lô hàng năng lượng nào mới được bốc xếp lên tàu từ Trung Đông trong tháng 4 này và điều này báo hiệu về sự gián đoạn nguồn cung gia tăng trong thời gian tới. Theo ông Birol, tháng 3 là khoảng thời gian những lô hàng năng lượng lên tàu từ trước khi chiến tranh nổ ra được giao tới bên mua, còn trong tháng 4, chưa có lô hàng dầu khí nào từ Trung Đông được bốc lên tàu.

“Tính đến hôm nay, chúng ta mất 13 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Trung Đông. Con số ngày mai có thể lớn hơn. Về khí đốt, chiến tranh Nga - Ukraine làm mất đi khoảng 75 tỷ mét khối nguồn cung, và con số này bây giờ còn lớn hơn nhiều”, ông Birol nhấn mạnh và gọi cuộc chiến tranh Mỹ - Iran đang diễn ra là cuộc khủng hoảng lớn chưa từng có trong lịch sử thế giới.

“Gián đoạn càng kéo dài, vấn đề sẽ càng nghiêm trọng”, ông Birol nói.