AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của văn hóa đại chúng và nay đã chính thức “bước chân” vào rạp chiếu phim. Đây là màn xung đột mới nhất xoay quanh những lo ngại rằng công nghệ có thể thay thế con người trong tương lai…

Ra mắt tại các rạp Hàn Quốc từ hôm nay, 15/10, Run to the West là bộ phim điện ảnh đầu tiên của Hàn Quốc có sự tham gia sâu của AI trong quá trình sản xuất. Tác phẩm do Kang Yun-sung, đạo diễn nổi tiếng đứng sau các dự án như Big Bet và Low Life (Disney+) chỉ đạo.

Bộ phim dài 60 phút, thuộc thể loại giả tưởng. Ba diễn viên trong phim chính gồm Byun Yo-han, Bang Hyo-rin và Yang Se-jong. Phần lớn thời lượng phim là những màn rượt đuổi kịch tính qua các khu trung tâm Seoul như Anguk và Gwanghwamun, nơi các nhân vật đối đầu với “thần chết” được tạo hình bằng AI.

Trong quá trình làm phim, công nghệ trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh đến mức chính đạo diễn cũng phải thay đổi cách nhìn. “Khi mới tiền kỳ, chúng tôi thử dùng AI cho phần dựng hình sơ bộ. Tuy nhiên, càng quay và dựng, công nghệ càng cải tiến mỗi ngày. Mỗi tuần lại có kỹ thuật mới xuất hiện, khiến chúng tôi phải chạy theo để bắt kịp”, ông Kang Yun-sung kể.

Không dừng lại ở kỹ xảo, bộ phim còn tạo ra một nhân vật con người hoàn toàn bằng AI, bên cạnh 16 sinh vật kỹ thuật số. Chi tiết này khiến giới điện ảnh đặc biệt quan tâm, bởi nó mở ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa công nghệ và con người trong những lĩnh vực sáng tạo.

Tuy nhiên, diễn viên Byun Yo-han khẳng định rằng trí tuệ nhân tạo không thể thay thế trí tưởng tượng và cảm xúc con người. "Trong quá trình quay, tôi luôn tự hỏi AI có thể tiến xa đến đâu. Nhưng cuối cùng, tôi nhận ra rằng nếu không có trí tưởng tượng của đạo diễn, diễn viên và ê-kíp, AI không thể tồn tại", anh nói.

Trước đó, đầu tháng 10, Hollywood bùng nổ tranh cãi khi Tilly Norwood, một “nữ diễn viên” do AI tạo ra, xuất hiện như một ngôi sao mạng xã hội và được chào mời ký hợp đồng như diễn viên thật.

Tilly Norwood có vẻ ngoài của một cô gái trẻ với mái tóc nâu gợn sóng và làn da mịn màng, nhưng lại là một nhân vật ảo (AI-generated character) được dựng làm diễn viên/influencer. Nhân vật này được tạo nên bởi Eline Van Der Velden, người sáng lập công ty/nhà sản xuất Particle6, đơn vị chuyên sản xuất “nội dung số” cho phim ảnh và truyền hình.

Trong chiến dịch quảng bá của Particle6, Tilly đã đăng tải bài viết trên Instagram như bất kỳ một influencer thuộc thế hệ Gen Z nào.  Trong một bài đăng, Tilly khoe: “Trong 20 giây tôi đã chiến đấu với quái vật, chạy trốn khỏi những vụ nổ, bán cho bạn một chiếc xe và suýt đoạt giải Oscar. Hãy tìm một nữ diễn viên có thể làm tất cả như vậy đi”. Bài đăng đi kèm hashtag #AIActress (nữ diễn viên AI).

Dự án này đã châm ngòi cho một làn sóng phản đối sau khi tờ Deadline đưa tin rằng một số công ty quản lý tài năng đang tìm cách ký hợp đồng với Tilly như một diễn viên thật. Diễn viên Cameron Cowperthwaite (loạt phim Shameless và American Horror Story) bình luận. “Tôi hy vọng dự án này thất bại bằng mọi cách có thể - cả cách của con người lẫn phi con người”.

Diễn viên hài Whoopi Goldberg cũng chỉ trích ý tưởng này trên chương trình The View, cho rằng trí tuệ nhân tạo có "lợi thế không công bằng" đồng thời nhấn mạnh rằng công nghệ này vẫn chưa đủ "liền mạch" để có thể giống con người. Nhiều ngôi sao như Sophie Turner, Cameron Cowperthwaite, Mara Wilson, Melissa Barrera… cũng công khai phản đối việc dùng diễn viên AI. 

Trước phản ứng căng thẳng từ nhiều nhân vật trong ngành, tài khoản của Tilly Norwood cũng như nhà sáng tạo Van Der Velden đăng tuyên bố rằng Norwood không có ý định thay thế diễn viên thực thụ. Mà là một tác phẩm sáng tạo, một tác phẩm nghệ thuật. Bà Van Der viết. “Giống như hoạt hình, múa rối… các nhân vật AI nên được đánh giá như một thể loại riêng, thay vì so sánh trực tiếp với diễn viên thật”.

Nhưng điều này khó có thể trấn an các diễn viên con người. Những người này lập luận rằng công việc của họ bị dùng để huấn luyện các mô hình AI mà không có sự chấp thuận. Sau đó, chính những mô hình được đào tạo từ dữ liệu giọng nói, nét mặt, cử chỉ, biểu cảm của họ có thể dùng để sản xuất phim, chương trình truyền hình hay quảng cáo mà không cần trả thù lao cho con người.

“Mô hình AI đâu thể tự sinh ra. Hàng trăm lao động thật sự – nhiếp ảnh gia, quay phim, thậm chí cả nông dân – đã làm nên nó. Các người lấy công sức của họ rồi giả vờ đó là của mình”, diễn viên Mara Wilson bình luận dưới một bài đăng của Tilly.

Công đoàn diễn xuất của nước Anh Equity cũng không đứng ngoài tâm điểm tranh cãi xung quanh Tilly Norwood và bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về nguồn gốc của những dữ liệu gốc được sử dụng để xây dựng nhân vật này.

“Cô ấy là một công cụ AI,” Shannon Sailing, một đại diện của Equity chia sẻ. “Công cụ này được tạo nên từ tác phẩm của các nghệ sĩ biểu diễn. Liệu các dữ liệu có được phép sử dụng theo cách đó hay không?”

Nỗi lo về AI từng là trung tâm của các cuộc đình công của biên kịch và diễn viên khiến Hollywood tê liệt năm 2023. Sang năm nay, CNN cho biết nhiều công ty hàng đầu trong ngành đã bắt đầu đấu tố các công ty vì tạo ra nội dung mà họ cho là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hồi tháng 6, Disney và Universal đã kiện Midjourney, cáo buộc công cụ tạo ảnh và video này đã đào tạo AI một cách bất hợp pháp, sau đó tạo ra các bản sao trái phép của các nhân vật được yêu thích như Bart Simpson và Wall-E. Mới đây nhất, Warner Bros. cũng đệ đơn kiện tương tự chống lại Midjourney.

Hollywood nói riêng và ngành giải trí nói chung đang "đứng trước một cuộc cách mạng", theo Forbes. Cơ hội việc làm ngày càng thu hẹp khi trí tuệ nhân tạo giảm thiểu nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực như kỹ xảo, đồ họa, biên kịch, âm nhạc, âm thanh, hậu kỳ.

Trong cuộc khảo sát của CVL Economics mới đây, ba phần tư số người tham gia cho rằng công cụ AI hỗ trợ loại bỏ, cắt giảm hoặc hợp nhất các công việc tại công ty của họ. Đến năm 2027, ước tính 204.000 vị trí tại nền công nghiệp điện ảnh Hollywood sẽ bị điều chỉnh.