Không thể đẩy rủi ro dự án đường sắt tốc độ cao cho doanh nghiệp

Theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, chủ trương của Nhà nước là huy động tối đa các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, ở giai đoạn báo cáo tiền khả thi, dự án chưa có đầy đủ dữ liệu để đánh giá hiệu quả tài chính, do đó không thể chuyển toàn bộ rủi ro sang cho doanh nghiệp.

“Kinh nghiệm triển khai các dự án theo phương thức PPP cho thấy, nếu mô hình tài chính không khả thi thì không thể ‘bắt’ doanh nghiệp tham gia. Những nội dung mang tính dịch vụ công, doanh nghiệp không thể làm thì Nhà nước phải đảm nhiệm”, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy nói.

Liên quan đến mô hình tài chính và quản trị rủi ro của Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết theo quy định pháp luật và thực tiễn triển khai, chỉ khi có báo cáo nghiên cứu khả thi mới có đủ cơ sở để xác định tổng mức đầu tư, hiệu quả kinh tế và phương thức đầu tư. Ở bước tiền khả thi, các số liệu về tài chính, kỹ thuật và công nghệ chưa đủ để đánh giá toàn diện.

Hiện Bộ Xây dựng đang lựa chọn các đơn vị tư vấn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao để nghiên cứu giải pháp kỹ thuật, tổ chức hướng tuyến và các vấn đề công nghệ phức tạp. Một số nội dung như nguy cơ nhiễu tín hiệu của hệ thống điều khiển, thông tin tín hiệu cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi xác định giải pháp kỹ thuật và chi phí xử lý, từ đó mới có thể tính toán hiệu quả đầu tư và lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp.

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, trong năm 2026, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong phát triển kết cấu hạ tầng. Riêng lĩnh vực đường sắt, mục tiêu là từng bước để doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, trước mắt trong khâu vận hành, khai thác và tiến tới tham gia sản xuất.

Trước đó, Bộ Xây dựng có gửi văn bản tới 13 doanh nghiệp về tham gia dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam, tập trung vào các phương thức đầu tư và quy trình thực hiện. Danh sách này gồm Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải; Liên danh nhà đầu tư Mekolor và Great USA; Công ty cổ phần Xây dựng Thăng Long Quốc gia; Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Việt Nam; Công ty cổ phần Tập đoàn Vinaconey; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Việt Nam 3000 - Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Việt Nam; Công ty cổ phần Quản lý quỹ đầu tư FARM13; Công ty cổ phần Phần mềm-Tự động hóa-Điều khiển; Công ty cổ phần Tập đoàn Công nghiệp Quang Trung; Công ty Trách nhiệm hữu hạn HSC-VN; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tập đoàn Đầu tư Trương gia; Công ty cổ phần Tập đoàn DISCOVERY; Công ty cổ phần Reign.

Ban Quản lý dự án Thăng Long hiện là đơn vị  lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam; chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và giá thành.