Tăng tốc triển khai các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia

Chiều 6/1, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, chủ trì phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo nhằm rà soát tiến độ và xác định nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

HOÀN THIỆN THỂ CHẾ, KHỞI ĐỘNG CÁC DỰ ÁN LỚN

Theo các báo cáo và ý kiến tại phiên họp, sau phiên họp thứ 4 của Ban Chỉ đạo, Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã tổ chức 6 cuộc họp và ban hành 6 văn bản chỉ đạo, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương liên quan đến xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn đường sắt; công tác giải phóng mặt bằng; huy động nguồn vốn; cũng như triển khai các dự án đường sắt đô thị, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng đánh giá Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành, địa phương đã chủ động, nỗ lực triển khai các nhiệm vụ và đạt nhiều kết quả quan trọng. Trong đó, hệ thống thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện với việc xây dựng, trình ban hành Luật Đường sắt (sửa đổi), Luật Xây dựng (sửa đổi) cùng các nghị định, nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ, tạo hành lang pháp lý cơ bản cho triển khai các dự án đường sắt quy mô lớn.

Đáng chú ý, chủ trương đầu tư hai dự án quan trọng là đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam và tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã được phê duyệt. Công tác tổ chức, điều hành đi vào nền nếp với việc thành lập Ban Chỉ đạo và giao 75 nhiệm vụ cụ thể; trong đó, 38/47 nhiệm vụ được giao sau phiên họp thứ tư đã hoàn thành.

Một số kết quả cụ thể đã được ghi nhận như khởi công dự án thành phần 1 tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đúng dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám; triển khai xây dựng các khu tái định cư; bố trí vốn giải phóng mặt bằng cho nhiều địa phương thuộc hai dự án đường sắt lớn.

Đồng thời, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho đường sắt tốc độ cao đã được ban hành; Đề án đào tạo nguồn nhân lực quy mô lớn, dài hạn được phê duyệt và triển khai, bước đầu hình thành đội ngũ khoảng 450 nhân lực có trình độ từ kỹ sư trở lên. Công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế cũng được thúc đẩy, đặc biệt là cơ chế phối hợp với phía Trung Quốc thông qua Ủy ban liên hợp phục vụ các dự án kết nối.

PHÂN CÔNG “6 RÕ”, TẬP TRUNG NGUỒN LỰC CHO GIAI ĐOẠN QUYẾT ĐỊNH

Nhấn mạnh giai đoạn tới là thời điểm có ý nghĩa quyết định, Thủ tướng yêu cầu Ban Chỉ đạo và các bộ, ngành, địa phương chủ động triển khai nhiệm vụ theo đúng chức năng, thẩm quyền; việc gì thuộc trách nhiệm của cấp nào thì cấp đó phải trực tiếp thực hiện, không đùn đẩy.

Thủ tướng quán triệt tinh thần “quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả”, làm việc nào dứt việc đó; đồng thời thực hiện nghiêm nguyên tắc phân công “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Mỗi nhiệm vụ phải được theo dõi sát, đánh giá định kỳ, kịp thời biểu dương, khen thưởng hoặc xử lý trách nhiệm.

Cùng với đó là yêu cầu thực hiện “3 tập trung”: tập trung lãnh đạo, tập trung lực lượng, tập trung nguồn lực cho các dự án đường sắt trọng điểm; người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm. Việc triển khai phải bảo đảm “3 có” gồm lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; đồng thời “2 không” là không tham nhũng, tiêu cực, không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức và tiền bạc của nhân dân.

Về nhiệm vụ cụ thể, đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì lựa chọn công nghệ phù hợp nhất theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, trình Thường trực Chính phủ trước ngày 15/1; đồng thời chỉ định tư vấn đủ năng lực lập báo cáo nghiên cứu khả thi, nghiên cứu đề xuất hình thức đầu tư để báo cáo Ban Chỉ đạo tại phiên họp tới. Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam tiếp tục đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật theo nghị quyết của Quốc hội; các tập đoàn Viettel, VNPT triển khai nhiệm vụ về hệ thống điều khiển, công nghệ.

Đối với tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Thủ tướng yêu cầu hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thành phần 2, phê duyệt trong tháng 6/2026 để sớm khởi công; Bộ Tài chính chịu trách nhiệm cân đối, bảo đảm nguồn vốn triển khai, kể cả phương án vay vốn khi đủ điều kiện. Thủ tướng đồng ý giao tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư tuyến Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái và yêu cầu sớm hoàn thành quy hoạch các tuyến Hà Nội – Lạng Sơn, Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Với các dự án đường sắt đô thị, Thủ tướng đánh giá cao Hà Nội và TP.HCM chủ động triển khai theo thẩm quyền, bảo đảm kết nối, chuyển giao công nghệ; ưu tiên các tuyến kết nối sân bay Tân Sơn Nhất, Long Thành và tuyến Văn Cao – Hòa Lạc. Bộ Xây dựng phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị; đồng thời chủ trì triển khai Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2035, định hướng 2045.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ; đề nghị Kiểm toán Nhà nước tham gia kiểm toán ngay từ đầu các dự án. Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà được giao tiếp tục theo dõi, chỉ đạo sát sao, kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ và hiệu quả triển khai các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia.