Kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công bố sản phẩm

Như VnEconomy đã đưa tin, Cơ quan Cảnh sát điều tra – Bộ Công an đã đề nghị truy tố với 7 bị can về tội Sản xuất hàng giả là thực phẩm, làm rõ hành vi lập khống hồ sơ sản xuất nhằm che giấu việc sản xuất hàng giả tại Công ty Cổ phần Asia Life.

Đặc biệt, theo kết luận điều tra, trong vụ án này, cơ quan điều tra đã chỉ ra nhiều bất cập pháp luật. Đơn cử như quy định cho phép doanh nghiệp tự công bố, tự chịu trách nhiệm về chất lượng, thành phần các chất, tính năng, công dụng đối với đa số sản phẩm; song thiếu cơ chế sàng lọc tiền kiểm, không gắn quy định trách nhiệm cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước.

Điều này dẫn đến tình trạng nhiều sản phẩm “chỉ đăng ký cho có”, chưa đảm bảo chất lượng lưu hành trên thị trường. Các cá nhân, tổ chức đã lợi dụng để bỏ bớt các thành phần nguyên liệu chính tạo nên tính năng, công dụng của sản phẩm; thay vào đó sử dụng nguyên liệu rẻ tiền, không rõ nguồn gốc, thậm chí gây hại để thu lợi bất chính.

Bên cạnh đó, việc thực thi, hậu kiểm thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung chưa hiệu quả.

Nhiều thực phẩm được quảng bá, giới thiệu, công bố như “thuốc” nhưng chỉ đăng ký dạng thực phẩm bổ sung để né tránh các yêu cầu nghiêm ngặt về thử nghiệm lâm sàng, cấp phép lưu hành; gắn mác “hỗ trợ chữa bệnh”, nhưng không chịu sự quản lý chặt như dược phẩm.

Cùng với đó, cơ chế tự công bố bộc lộ việc thiếu “chốt chặn” kỹ thuật ban đầu để sàng lọc những hồ sơ bất thường. Việc công khai dữ liệu tự công bố cũng chưa được thực hiện đầy đủ để kiểm tra giám sát.

Việc phân cấp, quản lý hồ sơ công bố gây phân tán thông tin dẫn đến nhiều đối tượng chỉ kiểm nghiệm qua loa vài chỉ tiêu, hoặc thậm chí thông đồng với các Trung tâm kiểm nghiệm được cấp phép hoạt động để mua bán các phiếu thử nghiệm cho kết quả “đẹp” nhằm hợp thức hóa hồ sơ.

“Thực tế, cơ quan quản lý chỉ phát hiện đến sai phạm sau khi sản phẩm lưu thông và chỉ khi người dân tố giác, báo tin đến cơ quan có thẩm quyền, dẫn đến sức khỏe người tiêu dùng bị lâm vào tình trạng rủi ro khi sử dụng sản phẩm trong thời gian dài đến khi bị phát hiện”, kết luận điều tra nêu rõ.

Cũng theo cơ quan điều tra, hệ thống pháp luật về lĩnh vực an toàn thực phẩm phân công nhiều bộ, ngành cùng quản lý an toàn thực phẩm như Bộ Y tế phụ trách thực phẩm chức năng, dinh dưỡng đặc biệt; Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách nông sản tươi sống; Bộ Công Thương phụ trách thực phẩm chế biến nhưng trên thực tế có sản phẩm đa công dụng, khó phân định.

Trong khi đó, cơ chế phối hợp giữa các lực lượng (Quản lý thị trường, Y tế, Hải quan, Thuế, Công an...) chưa thực sự chặt chẽ, thường xuyên và kịp thời, thiếu cơ sở dữ liệu dùng chung để chia sẻ thông tin vi phạm.

Vì vậy, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công bố sản phẩm thực phẩm.

Điều này nhằm quản lý thống nhất thông tin về các sản phẩm thực phẩm đã được công bố và đang lưu hành trên thị trường. Đồng thời tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý dễ dàng tra cứu, giám sát.