Lai Châu: Chương trình OCOP khẳng định thương hiệu nông sản vùng cao Tây Bắc

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu, từ năm 2023 đến nay, địa phương đã cấp chứng nhận OCOP hạng 3 sao và 4 sao cho 295 sản phẩm. Tính đến hết năm 2025, toàn tỉnh còn 191 sản phẩm OCOP đang trong thời hạn hiệu lực, gồm 13 sản phẩm đạt 4 sao và 178 sản phẩm đạt 3 sao, thuộc 98 chủ thể tại 25 xã, phường. Bên cạnh đó, có 104 sản phẩm đã hết thời hạn công nhận và đang được rà soát, đánh giá, phân hạng lại theo quy định.

NÂNG TẦM ĐẶC SẢN VÙNG CAO

Trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lai Châu chưa công bố thêm sản phẩm OCOP mới, song công tác kiểm tra, hoàn thiện hồ sơ để cấp lại chứng nhận đang được triển khai tích cực.

Các sản phẩm OCOP của Lai Châu tập trung chủ yếu ở nhóm thực phẩm, đồ uống và thủ công mỹ nghệ, với nhiều đặc sản mang đậm bản sắc vùng Tây Bắc như miến dong, mật ong rừng, thịt sấy, trà, gạo đặc sản, hạt mắc ca, đông trùng hạ thảo… Nhiều hợp tác xã, cơ sở sản xuất đã chú trọng nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Những sản phẩm này đều đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, bao bì hiện đại và gắn với câu chuyện văn hóa địa phương, tạo sức hút với người tiêu dùng.

Miến dong Bình Lư là một trong những sản phẩm đặc trưng được thị trường ưa chuộng nhiều năm qua nhờ chất lượng dẻo ngon. Người dân địa phương chú trọng từ khâu chọn nguyên liệu, chế biến đến hoàn thiện sản phẩm, đảm bảo cả hình thức và chất lượng. Hiện nay, việc ứng dụng máy móc vào sản xuất đã giúp giảm sức lao động, đồng thời nâng cao năng suất và tính ổn định của sản phẩm.

Bên cạnh đó, hạt mắc ca Lai Châu được mệnh danh là “nữ hoàng của các loại hạt” – đang trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Tỉnh Lai Châu đặt mục tiêu phát triển hơn 35.000 ha mắc ca giai đoạn 2021-2030, tập trung tại các huyện Than Uyên, Tân Uyên, Tam Đường. Sự tham gia của nhiều doanh nghiệp đã góp phần hình thành các vùng nguyên liệu lớn, thúc đẩy chế biến sâu và gia tăng giá trị sản phẩm.

Ngoài ra, các sản phẩm mật ong tại Nậm Nhùn, Than Uyên, Sìn Hồ… cũng được đánh giá cao với chất lượng tự nhiên, giàu dinh dưỡng và có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nhờ được đầu tư về bao bì, nhãn mác và kiểm soát chất lượng, các sản phẩm mật ong này đã đạt chuẩn OCOP 3 sao, từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.

TỪ DƯỢC LIỆU QUÝ ĐẾN SẢN PHẨM OCOP

Đông trùng hạ thảo từ lâu được biết đến là một loại dược liệu quý với nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, song trước đây thường có giá thành cao do khan hiếm. Những năm gần đây, tại Lai Châu, một số hộ kinh doanh và hợp tác xã đã chủ động học hỏi, nghiên cứu, nuôi cấy thành công đông trùng hạ thảo, góp phần đưa sản phẩm này trở nên phổ biến hơn trên thị trường.

Theo bà Phạm Thị Thư, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Dược liệu công nghệ cao SUKOVA, dù mới thành lập từ năm 2023 với vốn điều lệ khoảng 4 tỷ đồng, đơn vị đã tập trung đầu tư hệ thống nhà xưởng, thiết bị nuôi cấy và công nghệ sấy thăng hoa hiện đại nhằm đảm bảo tiêu chuẩn sản phẩm đầu ra. Hiện hợp tác xã có 3 sản phẩm đông trùng hạ thảo đạt OCOP 3 sao, gồm đông trùng hạ thảo khô nguyên sợi, hoa thảo khô thuần chay và nhộng đông trùng hạ thảo khô. Bên cạnh đó, đơn vị còn phát triển thêm các sản phẩm tiềm năng từ nấm linh chi, nấm vân chi.

Bà Thư cho hay quy trình nuôi cấy đông trùng hạ thảo tại hợp tác xã được thực hiện bài bản, kiểm soát chặt chẽ từ khâu nguyên liệu đến thành phẩm. Đông trùng hạ thảo được nuôi trên ký chủ là nhộng, sau khi phân loại sẽ được đưa vào phòng nuôi cấy trong điều kiện nhiệt độ, độ ẩm phù hợp để phát triển. Sau khoảng 60 ngày, đông trùng hạ thảo tươi được thu hoạch với đặc điểm mềm, mịn, có mùi thơm nhẹ và giá trị dinh dưỡng cao.

Tuy nhiên, do đông trùng hạ thảo tươi chỉ bảo quản được trong thời gian ngắn, khoảng 5-7 ngày, nên hợp tác xã đã tiến hành sơ chế và sấy khô nhằm kéo dài thời gian sử dụng. Công nghệ sấy lạnh được áp dụng giúp giữ nguyên màu sắc và dưỡng chất của sản phẩm. Thành phẩm sau khi sấy khô được đóng gói cẩn thận, đảm bảo chất lượng và tính thẩm mỹ, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nhờ sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng, sản phẩm của hợp tác xã đã có cơ hội tham gia nhiều hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ trên cả nước. Không chỉ dừng lại ở việc tiêu thụ trong nước, đông trùng hạ thảo Lai Châu còn được khách hàng lựa chọn làm quà biếu, quà tặng cho người thân, kể cả gửi ra nước ngoài. Nhờ thị trường tiêu thụ mở rộng, hợp tác xã đã góp phần tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Trong thời gian tới, hợp tác xã định hướng liên kết sản xuất để phát triển các sản phẩm mới như trà nhúng kết hợp đông trùng hạ thảo với linh chi và vân chi, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng.