Lo cân đối tài chính, TKV kiến nghị giảm thuế xuất than

Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) vừa có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ giảm thuế xuất khẩu than từ 20% hiện nay về mức 0%.

Theo tập đoàn này, những tháng đầu năm nay, giá than xuất khẩu giảm mạnh và dự báo sẽ giảm tiếp trong thời gian tới. So với tháng 9/2011, thời điểm áp dụng thuế xuất khẩu than 20%, giá một số loại than giảm trên 20%, thậm chí trên 30%.

Bên cạnh đó, lượng tiêu thụ than đang chững lại dù trước đó dự báo nhu cầu trong nước tăng. Theo Bộ Công Thương, trong 3 tháng đầu năm nay, ngoại trừ than bán cho điện tăng 6% so với cùng kỳ và cho đạm tăng 56% so với cùng kỳ, còn lại các hộ tiêu dùng lớn như giấy, xi măng, và nhiều hộ khác tiêu thụ chậm, giảm so với cùng kỳ tương ứng là 26%, 7% và 32%.

Do đó, bốn tháng đầu năm nay, TKV chỉ tiêu thụ được 12,9 triệu tấn than, bằng 28,3% kế hoạch năm. Trong đó, than xuất đạt 3,9 triệu tấn, bằng 26,9% kế hoạch năm và tiêu thụ trong nước 9 triệu tấn, bằng 29% kế hoạch năm.

Với sức tiêu thụ chậm nên than tồn kho của tập đoàn rất cao, nhiều nhất là tại các kho cảng, tính đến quý 1/2012,  lên tới 7,5 triệu tấn, trong đó chủ yếu là than thành phẩm.

Đối với hộ tiêu dùng lớn duy nhất không giảm sản lượng tiêu thụ than là ngành điện, thì TKV đang bán thấp hơn giá thành theo chỉ đạo của Chính phủ. Hiện giá than bán cho điện ở mức 680.400 đồng/tấn đối với than cám 4b, bằng 60% giá thành và than cám 5 bán cho điện cũng chỉ ở mức 546.000 đồng/tấn, chỉ gần bằng 50% giá thành.

Ước tính, với sản lượng than bán cho điện trong năm 2012 là 13,5 triệu tấn và với giá hiện nay thì ngành than bán cho điện thấp hơn giá thành tới 8.500 tỷ đồng.

Trong văn bản gửi tới Thủ tướng, TKV cho rằng với tình hình thị trường tiêu thụ sụt giảm, việc cân đối tài chính của TKV năm 2012 hết sức khó khăn. Do đó, Tập đoàn kiến nghị Thủ tướng xem xét, cho phép giảm thuế xuất khẩu than hiện hành từ mức 20% xuống 0% để tạo nguồn vốn tái đầu tư phát triển các mỏ mới, phục vụ cho việc tăng sản lượng đến năm 2015 là 55 triệu tấn than sạch.

Trao đổi với VnEconomy, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng nếu giảm thuế xuống 0% của mặt hàng tài nguyên thiên nhiên là điều hết sức không bình thường. “Than là tài nguyên quý, khai thác để bán thì Nhà nước đánh thuế xuất khẩu, nếu để 0% thì cần phải xem xét nghiêm túc và phải có sự phản biện riêng. Ngoài ra, cũng nên đặt vấn đề với khó khăn hiện tại thì có nên khai thác để xuất hay không”.

Nhưng kiến nghị của TKV có thể sẽ được chấp thuận, chỉ có điều sẽ là giảm bao nhiêu. Vì năm 2009, trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó khăn, Bộ Tài chính cũng đã đồng ý cho thuế xuất khẩu than giảm một nửa, từ 20% xuống còn 10% áp dụng từ 15/2/2009.

Tuy nhiên, sau khi áp mức thuế 20% vào tháng 9/2011, Bộ Công Thương từng đề xuất điều chỉnh thuế xuất khẩu than xuống mức 10%, song Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ đã trả lời bằng văn bản rằng mức thuế xuất khẩu đối với than là 20% áp dụng từ 11/9/2011 là không thay đổi. Việc áp thuế này nằm trong lộ trình điều chỉnh thuế suất đã được Chính phủ đồng ý.

Theo Bộ Tài chính, mặt hàng này được xếp vào khung thuế suất thuế xuất khẩu do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định là từ 15-40% nên không thể áp dụng mức thấp hơn.

Liên quan đến vấn đề tài chính của Tập đoàn này, Hãng định mức tín nhiệm Moody’s Investors Service vừa hạ triển vọng tín nhiệm của Vinacomin xuống “tiêu cực” từ mức “ổn định” trước đó, với lý do một phần liên quan tới lãi suất vay vốn ở mức cao.

Ngoài yếu tố lãi suất vay cao ảnh hưởng tới tính thanh khoản của TKV còn có yếu tố Tập đoàn này phải đối mặt những hạn chế trong khả năng tăng giá than bán cho ngành điện, cũng như sự suy giảm của hoạt động xuất k