Mở rộng công cụ tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng

Dù kim ngạch xuất nhập khẩu đã chạm mốc kỷ lục 930 tỷ USD vào cuối năm 2025, tỷ lệ dư nợ bao thanh toán tại Việt Nam hiện chỉ chiếm 0,1% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Do vậy, mở rộng các công cụ tài chính hỗ trợ sẽ giúp Việt Nam nắm bắt hàng tỷ USD dòng chảy thương mại chưa được khai thác...

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Số liệu thống kê cho thấy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tính đến cuối năm 2025 đã đạt mức kỷ lục 930 tỷ USD; trong đó, xuất khẩu chiếm 475 tỷ USD và nhập khẩu là 455 tỷ USD. Với tỷ lệ xuất khẩu trên GDP đạt trên 90%, Việt Nam đã trở thành một trong những mắt xích quan trọng, một động lực mới trong thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng bùng nổ đó, cơ sở hạ tầng tài chính vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của thương mại.

THIẾU HỤT CÔNG CỤ TÀI CHÍNH

Chia sẻ tại tọa đàm về Bao thanh toán quốc tế do Hiệp hội Ngân hàng, Tổ chức Bao thanh toán quốc tế (FCI) và IFC tổ chức tại Hà Nội vào các ngày 17-18/3/2026, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), cho biết hiện nay, Việt Nam có 16 tổ chức tín dụng tham gia vào hình thức bao thanh toán với dư nợ đạt khoảng 22.000 tỷ đồng.

“Nếu so sánh với con số 20 triệu tỷ đồng tổng dư nợ của toàn nền kinh tế, bao thanh toán chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn 0,1%”, ông Hùng cho biết.

Theo đại diện VNBA, dù Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và Thông tư 20 của Ngân hàng Nhà nước đã tạo ra hành lang pháp lý ban đầu, nhưng việc triển khai thực tiễn vẫn gặp nhiều vướng mắc. Các ngân hàng hiện nay vẫn đang đối mặt với khó khăn trong việc thẩm định năng lực tài chính và hiệu lực pháp lý của các đối tác nước ngoài.

“Các ngân hàng trong nước rất khó để thẩm định khách hàng ở tận châu Phi, châu Mỹ. Đó là một thách thức cực kỳ lớn nếu không có sự kết nối mạng lưới quốc tế,” ông Hùng nhấn mạnh.

Số liệu tổng hợp của Tổ chức Bao thanh toán quốc tế (FCI).
Số liệu tổng hợp của Tổ chức Bao thanh toán quốc tế (FCI).

Bà Nguyễn Hồng Giang, đại diện Tổng cục kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO), cũng chỉ ra một khoảng cách đáng báo động trong việc tiếp cận chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) Việt Nam. Hiện chỉ khoảng 21% doanh nghiệp SME của Việt Nam được liên kết với chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi con số này ở Thái Lan là 30% và Malaysia lên tới 46%. Theo bà, sự thiếu hụt các công cụ tài chính hiện đại như bao thanh toán chính là một trong những “rào cản” khiến các doanh nghiệp này không thể tối đa hóa tiềm năng và thu nhập của mình.

KHƠI THÔNG ĐIỂM NGHẼN TÀI SẢN THẾ CHẤP

Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến bao thanh toán chưa thể bứt phá, theo các chuyên gia, là tư duy tín dụng truyền thống. Suốt nhiều thập kỷ, các ngân hàng Việt Nam luôn ưu tiên tài sản đảm bảo là bất động sản hoặc tài sản hiện hữu. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên của giao dịch thương mại thanh toán theo phương thức ghi sổ, tư duy này đã trở nên lỗi thời.

Ông Lin Hui, Giám đốc khu vực Châu Á, Tổ chức Bao thanh toán Quốc tế (FCI) cho rằng trong bối cảnh mới hiện nay, dữ liệu các khoản phải thu chính là loại tài sản đảm bảo mới. Sự chuyển dịch toàn cầu từ phương thức thư tín dụng (L/C) truyền thống sang các thanh toán theo phương thức ghi sổ đòi hỏi các ngân hàng Việt Nam phải có những thay đổi kịp thời. Thay vì dựa vào các yêu cầu thế chấp khắt khe, bao thanh toán cho phép tài trợ dựa trên các khoản phải thu từ những giao dịch thương mại có thực.

Hiện, Thông tư 20 đang được Ngân hàng Nhà nước xem xét sửa đổi để phù hợp hơn với thực tiễn. Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, VNBA đang nghiên cứu đề xuất Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước, để tháo gỡ những vướng mắc về quy trình thẩm định khách hàng là bên mua trong các giao dịch thương mại và các điều kiện kỹ thuật khác. Mục tiêu là tạo ra một môi trường mà các ngân hàng có thể tự tin mở rộng nghiệp vụ bao thanh toán không chỉ dựa trên tài sản của người bán, mà dựa trên uy tín và dữ liệu của người mua và các mối quan hệ trong chuỗi cung ứng.

Toàn cảnh tọa đàm.
Toàn cảnh tọa đàm.

Bên cạnh đó, việc thiếu một bộ hướng dẫn chi tiết cũng là nguyên nhân khiến các ngân hàng e dè. Do vậy, cần ban hành “Sổ tay bao thanh toán” nhằm chuẩn hóa các quy trình, từ khâu tiếp nhận khách hàng đến quản trị rủi ro và xử lý tranh chấp quốc tế…

Ngoài ra, một dự án trọng điểm khác đang được thúc đẩy là Nền tảng cơ sở dữ liệu về tài trợ thương mại (TFR). Dự án này nhằm mục tiêu chuẩn hóa dữ liệu doanh nghiệp, đặc biệt là SME, và kiện toàn hệ thống quản lý hóa đơn điện tử. Khi dữ liệu thương mại được minh bạch hóa và chia sẻ giữa các định chế tài chính, rủi ro gian lận sẽ giảm xuống, từ đó tạo niềm tin cho các ngân hàng giải ngân dựa trên dòng tiền thực tế thay vì cầm cố sổ đỏ.

Theo ông Jinchang Lai, Chuyên gia trưởng, Trưởng Nhóm phát triển Cơ sở Hạ tầng tài chính, Khu vực Châu Á Thái Bình Dương, Nhóm Tư vấn các định chế tài chính, IFC, những chuyển đổi này đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện về tư duy, từ việc chạy theo khối lượng khoản vay sang chạy theo hiệu quả sử dụng vốn; từ việc coi bao thanh toán làm tăng chi phí sang nhìn nhận các khoản tăng chi phí này như một khoản “đầu tư cho tăng trưởng”. Khi các rào cản được tháo gỡ, Việt Nam có thể nắm bắt hàng tỷ USD dòng chảy thương mại chưa được khai thác, không chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp SME vượt khó mà còn định vị mình là trung tâm bao thanh toán hàng đầu của khu vực Châu Á.

Tuy vậy, bao thanh toán Việt Nam không thể đứng độc lập. Việc gia nhập mạng lưới toàn cầu FCI được xem là “chìa khóa” để giải bài toán thẩm định xuyên biên giới. Thông qua FCI, các ngân hàng Việt Nam có thể hợp tác với các đại lý bao thanh toán nhập khẩu tại hơn 90 quốc gia. Mô hình “hai bên bao thanh toán” này mang lại lợi ích kép: Nhà xuất khẩu Việt Nam có thể được nhận tiền thanh toán hóa đơn trước hạn thanh toán qua đó quay vòng vào sản xuất; trong khi các ngân hàng tối ưu hóa được tài sản tính theo rủi ro tín dụng và nâng cao tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều chỉnh theo rủi ro.

Không gian công nghiệp Đông Nam Bộ mở rộng, cơ hội cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Sự mở rộng không gian sản xuất và phân bố lại các trung tâm công nghiệp đang mở ra cơ hội hình thành mạng lưới cung ứng mới tại Đông Nam Bộ. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước cần vượt qua những hạn chế về công nghệ, quy mô và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất.

Đưa hàng trăm nghìn tỷ đồng vốn đầu tư vào thực tiễn, Hà Tĩnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Với đà tăng trưởng GRDP 9 tháng năm 2026 đạt 12,36% – đứng thứ hai cả nước, Hà Tĩnh đang tập trung gỡ vướng mặt bằng, đẩy mạnh cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục để sớm đưa dòng vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng vào vận hành thực tế, tạo lực đẩy cho mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm. …

Từ vụ tái cấu trúc chuỗi cung ứng của ECCO: Góc độ pháp lý và chiến lược thu hút FDI mới của Việt Nam

Trước thông tin thương hiệu giày dép ECCO (Đan Mạch) quyết định đóng cửa nhà máy sản xuất tại Việt Nam từ tháng 11/2026, nhiều ý kiến băn khoăn về tác động của động thái này đến môi trường đầu tư. Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc trao đổi với Luật sư Bùi Văn Thành, Trưởng Văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới, xung quanh câu chuyện tái cấu trúc chuỗi cung ứng của ECCO và những bài toán thực chất hơn về môi trường đầu tư và hỗ trợ đầu tư trong giai đoạn tới.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy