Mozambique đang đối mặt với áp lực tài chính ngày càng gia tăng và nguy cơ vỡ nợ, khiến nước này cân nhắc chuyển đổi khoảng 1,4 tỷ USD trong số nợ đã vay Trung Quốc từ nợ bằng đồng USD thành nợ bằng đồng nhân dân tệ.
Theo hãng tin Bloomberg, đề xuất này là một phần trong các cuộc đàm phán tái cơ cấu nợ đang diễn ra với Bắc Kinh, chủ nợ song phương lớn nhất của Mozambique. Bộ Tài chính Mozambique nói rằng đây là một khả năng hợp lý đã được đưa ra thảo luận.
Thời điểm này rất quan trọng đối với Mozambique, một quốc gia giàu khí đốt ở Đông Nam châu Phi. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) gần đây đã cảnh báo rằng nợ của Mozambique không bền vững, với tình trạng nợ quá hạn ngày càng tăng và thanh khoản yếu. Tháng trước, tổ chức đánh giá tín nhiệm Fitch Ratings đã hạ mức đánh giá tín nhiệm của Mozambique, cho rằng khả năng nước này rơi vào cảnh vỡ nợ là cao.
Việc chuyển đổi một phần nợ sang đồng nhân dân tệ có thể giảm bớt áp lực ngắn hạn đối với Mozambique thông qua giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, trong bối cảnh bạc xanh đã tăng giá so với nhiều đồng tiền châu Phi, khiến gánh nặng nợ nước ngoài vay bằng USD của các quốc gia này trở nên lớn hơn.
Một cuộc chuyển đổi nợ từ USD sang nhân dân tệ của Mozambique sẽ nối tiếp một xu hướng rộng hơn trên khắp châu Phi, nơi các chính phủ đang tăng sử dụng đồng tiền của Trung Quốc, phù hợp với chiến lược của Bắc Kinh về quốc tế hóa đồng nhân dân tệ.
Năm ngoái, Kenya đã chuyển đổi khoản vay khoảng 5 tỷ USD vay từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc sang đồng nhân dân tệ, giúp giảm chi phí lãi vay và giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối.
Ethiopia cũng đang xem xét một động thái tương tự, trong khi Zambia đã thảo luận về việc hoán đổi tiền tệ với Trung Quốc và đã bắt đầu chấp nhận việc đối tác thanh toán một số khoản thuế khai thác mỏ bằng đồng nhân dân tệ.
Tuy nhiên, đồng nhân dân tệ vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong dự trữ toàn cầu. Dữ liệu của IMF cho thấy nhân dân tệ chiếm chưa đến 2% trong dự trữ ngoại hối toàn cầu, so với tỷ trọng 56,8% của đồng USD.
Mozambique cũng đang đàm phán với Trung Quốc về một thỏa thuận hoán đổi nợ lấy phát triển, theo đó một phần nghĩa vụ nợ sẽ được chuyển hướng vào các dự án đầu tư trong nước. Chính phủ Mozambique cho biết các lĩnh vực ưu tiên bao gồm nông nghiệp, năng lượng, cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Một trong những dự án đầu tiên đang được xem xét dự kiến sẽ tập trung vào trẻ em.
Nếu được thông qua, thỏa thuận này sẽ đưa Mozambique vào một nhóm nhỏ các quốc gia châu Phi thử nghiệm các thỏa thuận như vậy với Trung Quốc. Năm ngoái, Ai Cập đã ký một biên bản ghi nhớ về một khuôn khổ tương tự.
Mặc dù sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên thuộc hàng lớn nhất châu Phi, Mozambique vẫn chưa được hưởng lợi đáng kể từ nguồn tài nguyên này. Các dự án do TotalEnergies và ExxonMobil dẫn đầu, trị giá khoảng 50 tỷ USD, đã bị trì hoãn nhiều năm, và triển vọng xuất khẩu khí đốt Mozambique có thể phải đến cuối thập kỷ này mới trở thành hiện thực.
Trong khi đó, áp lực nợ đang gia tăng. Trái phiếu Eurobond trị giá 900 triệu USD của Mozambique sẽ bắt đầu đáo hạn vào năm 2028, với số tiền phải thanh toán trong năm đó là 225 triệu USD.
Chính phủ Mozambique cũng đang tìm kiếm một chương trình hỗ trợ mới từ IMF sau khi từ bỏ chương trình trước đó vào năm ngoái, cho thấy sự cấp bách của việc tìm kiếm sự hỗ trợ trước khi các khoản nợ lớn đến kỳ phải thanh toán.
