Mua sắm online: Xu hướng chọn gian hàng chính hãng

Theo Uỷ ban Cạnh tranh quốc gia, trong 9 tháng qua, tổng đài tư vấn hỗ trợ người tiêu dùng của cơ quan này tiếp nhận 11.542 cuộc gọi. Cơ quan này cũng tiếp nhận, xử lý 642 đơn, thư phản ánh. Trong đó có hơn 82% được gửi qua email và website.

Xét theo lĩnh vực, có 21,7% đơn, thư, cuộc gọi phản ánh về thương mại điện tử. Trong đó than phiền hàng hóa mua sắm không đúng như mô tả, chất lượng kém, quảng cáo sai sự thật, gặp rủi ro trong thanh toán, bảo mật thông tin, giao hàng chậm trễ, phát sinh chi phí…

Số vụ phản ánh về lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng chiếm 8,7%, điện tử gia dụng chiếm 8,1%. Tín dụng tiêu dùng chiếm 6,5%, ngân hàng chiếm 5,6%, y tế chiếm 5,1%. Tiếp đến là các lĩnh vực thời trang, thực phẩm chế biến, bất động sản, viễn thông... Xét theo địa phương, TP.HCM có số lượng phản ánh cao nhất, chiếm 35,5%.

Ông Nguyễn Viết Hồng, Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TP.HCM, nhận định lượng đơn thư, cuộc gọi phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng tăng nhưng trên thực tế, số người bức xúc còn nhiều hơn nhưng ngại phản ánh. Theo ông, người tiêu dùng nên khiếu nại khi bị thiệt hại trong quá trình mua sắm để cơ quan quản lý có cơ sở kiểm tra, xử lý đơn vị, cá nhân vi phạm.

Bên cạnh đó, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, Bộ Công Thương cho biết tình trạng "đánh giá ảo" đang ngày càng phổ biến và tác động mạnh mẽ đến hành vi tiêu dùng. Các hình thức thường gặp gồm tự tạo đánh giá hoặc thuê người viết đánh giá giả khi chưa mua sắm, thậm chí có dịch vụ cung cấp gói đánh giá số lượng lớn để sản phẩm nhanh đạt thứ hạng cao. Ngoài ra còn có tình trạng đối thủ thuê người viết bình luận tiêu cực nhằm bôi nhọ chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh xu hướng sử dụng KOL và KOC để quảng bá ngày càng phổ biến, ranh giới giữa trải nghiệm thực tế và "đánh giá có trả phí" ngày càng mờ nhạt. Một số nền tảng thương mại điện tử chưa áp dụng cơ chế xác minh chặt chẽ, thiếu công cụ lọc đánh giá bất thường, thậm chí dung túng cho hiện tượng này để tăng doanh thu, khiến niềm tin của người tiêu dùng bị suy giảm.

Thiệt hại không chỉ dừng ở việc mua phải hàng kém chất lượng mà còn bao gồm chi phí cơ hội, chi phí vận chuyển, đổi trả, thời gian khiếu nại và rủi ro mất trắng với hình thức mua sắm xuyên biên giới. Với các sản phẩm liên quan đến sức khỏe như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng hay đồ dùng cho trẻ em, rủi ro còn lớn hơn khi có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.

Để kiểm soát tình trạng này, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đề nghị các sàn thương mại điện tử tăng cường kiểm duyệt. Chỉ cho phép người mua sắm thành công được đăng nhận xét, thiết lập bộ lọc tự động loại bỏ đánh giá bất thường và công khai chính sách xử lý vi phạm. Cơ quan quản lý cũng cần có quy định xử phạt nghiêm khắc với hành vi tạo, mua bán hoặc tiếp tay cho "đánh giá ảo", bao gồm phạt tiền, đình chỉ kinh doanh hoặc thu hồi giấy phép với các trường hợp tái phạm.

Về phía người tiêu dùng, cơ quan chức năng khuyến nghị người dân thay đổi thói quen mua sắm. Không chỉ dựa vào số sao hay bình luận hiển thị, mà cần đọc kỹ nội dung đánh giá, chú ý chi tiết trải nghiệm thực tế, so sánh phản hồi từ nhiều nguồn khác nhau và ưu tiên chọn gian hàng chính hãng, uy tín.

Ghi nhận thực tế, trước thực trạng hàng giả, hàng nhái ngày càng tinh vi, nhiều người dân đã bắt đầu chuyển sang mua sắm từ những gian hàng chính hãng thay vì mua từ người bán lẻ, đại lý trên mạng. Từ phía người bán, nhận thấy sự thay đổi của người tiêu dùng theo xu hướng mua hàng chính hãng, nhiều doanh nghiệp cũng đã chọn kênh Mall trên các sàn thương mại điện tử để sản phẩm của mình dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng cả nước.

Nắm bắt nhu cầu từ người tiêu dùng lẫn người bán, nhiều sàn cũng kịp thời điều chỉnh những chính sách mới theo hướng ưu tiên hơn cho các doanh nghiệp lên Mall. Chẳng hạn các chính sách hoàn tiền gấp đôi nếu phát hiện hàng giả, đổi trả trong 30 ngày, chính sách hoàn hàng trả tiền khi không còn nhu cầu hoặc đổi ý, freeship cho sản phẩm dưới 15kg…

Tất nhiên, để được lên Mall, doanh nghiệp phải cung cấp gần 15 loại giấy tờ, từ đăng ký kinh doanh, chứng nhận thương hiệu đến công bố sản phẩm, chứng từ nhập khẩu hay hóa đơn. Nhà bán hàng còn phải chuẩn hóa hình ảnh, mô tả sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn dịch vụ trước khi vận hành.

Bù lại, các shop Mall cũng được hưởng nhiều chính sách đặc thù, như gắn logo riêng, giúp tăng sự tin cậy và thu hút khách hàng lựa chọn sản phẩm. Nhà bán hàng có cơ hội tham gia các sự kiện giảm giá lớn và các chương trình ưu đãi độc quyền; được hỗ trợ các công cụ để quản lý cửa hàng, tối ưu hóa quy trình bán hàng và nâng cao hiệu suất hoạt động…

Tháng 8/2025 vừa qua, thị trường đã ghi nhận nhiều chương trình thu hồi sản phẩm tại nước ngoài. Trong đó có một số hàng hóa có khả năng ảnh hưởng đến người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt qua các kênh mua sắm trực tuyến, hàng xách tay. Những sản phẩm bị thu hồi thường xuất phát từ các lỗi nguy hiểm về hóa chất, điện, thiết kế sản phẩm thiếu an toàn hoặc bao bì không đáp ứng quy định bảo vệ người dùng.

Một trong những sản phẩm được công bố thu hồi rộng rãi là dòng tủ lạnh mini mang nhãn hiệu Frigidaire. Cùng với đó, một loạt nước hoa nhập khẩu từ Ý bị cảnh báo vì chứa hoạt chất Butylphenyl methylpropional (BMHCA) — chất đã bị cấm sử dụng trong mỹ phẩm ở Liên minh Châu Âu từ năm 2022. Các nhãn hàng như Shiseido Ever Bloom, Calvin Klein CK Shock và Angel Eau Sucrée nằm trong số sản phẩm bị ảnh hưởng.

Một sản phẩm khác cần lưu ý là máy lọc không khí năng lượng mặt trời dành cho ô tô, model GC1 của hãng Future Lab. Sản phẩm này bị thu hồi tại Đài Loan và Trung Quốc vì thiết kế có lỗi cho phép hơi ẩm xâm nhập vào bo mạch, dẫn đến quá nhiệt, pin có thể quá nóng hoặc thậm chí nóng chảy…

Trong bối cảnh này, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến cáo người tiêu dùng Việt Nam nên ưu tiên mua sắm các sản phẩm nhập khẩu chính ngạch, có đầy đủ giấy tờ kiểm định chất lượng, có cảnh báo an toàn và thông tin rõ ràng. Tránh mua hàng không rõ nguồn gốc hoặc không rõ chứng nhận quốc tế.