Mỹ nâng thuế toàn cầu lên 15%: Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có lợi hơn?

Ngày 20/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế mà Tổng thống Donald Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Ngay sau đó, ông Trump đã ban hành mức thuế đối ứng toàn cầu mới 10% (theo Section 122 - 1974).

Tuy nhiên, theo Section 122, mức thuế này chỉ duy trì trong 150 ngày (nếu ông Trump không dùng các Đạo luật khác để kéo dài việc áp thuế). Đến 21/2/2026, ông cho biết sẽ nâng mức thuế Toàn cầu mới lên 15%.

Theo Bloomberg, nếu mức thuế mới là 10% thì thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ duy trì mức 10.2%; nếu mức thuế mới là 15%, thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ là 12%. Trong đó, một số mặt hàng vẫn được loại trừ khỏi thuế đối ứng bao gồm sản phẩm nông nghiệp, dược phẩm, một số thiết bị điện tử, hàng hóa tuân thủ quy định USMCA, một số hàng hóa/sản phẩm khác đã chịu thuế theo ngành;

Khoảng 170 tỷ USD nguồn thu thuế nhập khẩu của Mỹ (theo đạo luật IEEPA), đã bị Tòa án Tối cao tuyên bố là bất hợp pháp, tuy nhiên vẫn chưa có các quyết định về việc bồi hoàn khoản thuế đã thu này.

Đánh giá về tác động của mức thuế trên đến thị trường chứng khoán Việt Nam và nhóm doanh nghiệp xuất khẩu, Chứng khoán KBSV cho rằng ảnh hưởng tích cực nhờ mức thuế thực tế giảm từ khoảng 20% theo IEEPA xuống còn 10–15% theo mức thuế mới. Điều này giúp giảm áp lực chi phí của các doanh nghiệp xuất khẩu vào Mỹ.

Tuy vậy, nếu mức thuế đối ứng san bằng 10% (hoặc 15%) cho tất cả Quốc gia được duy trì, điều này sẽ xóa bỏ lợi thế cạnh tranh mà Việt Nam từng có, nhờ mức thuế IEEPA thấp hơn so với một số đối thủ cạnh tranh khác, đặc biệt là Trung Quốc. Tuy nhiên, rủi ro này đối với Việt Nam không quá lớn, do khả năng cao Donald Trump sẽ tìm cách khôi phục quyền lực áp thuế theo từng quốc gia trong giai đoạn tới, đặc biệt là nhắm vào Trung Quốc.

Thực tế, cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc luôn là định hướng xuyên suốt của các nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ, và xu hướng này được thể hiện rõ nét hơn dưới nhiệm kỳ của D.Trump.

Đồng quan điểm, VnDirect cho rằng đối với Việt Nam, việc Mỹ áp thuế toàn cầu 15% đồng nghĩa mức thuế mới thấp hơn mức gần 20% đang áp dụng và thấp hơn đáng kể so với mức 40% từng bị đe dọa đối với hàng hóa có nghi vấn quá cảnh. Điều này có thể được là có lợi hơn đối với hoạt động xuất khẩu nói chung.

Tuy nhiên, mức thuế đồng loạt có thể thu hẹp lợi thế thuế quan tương đối của Việt Nam so với các đối thủ xuất khẩu trong các ngành như thủy sản và dệt may—những lĩnh vực vốn hưởng lợi từ thuế suất ưu đãi. Sự bất định kéo dài trong chính sách thương mại Mỹ cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và làm chậm dòng FDI vào Việt Nam.

Do tình hình thương mại có thể thay đổi nhanh chóng, Chứng khoán MBS dựa vào dữ liệu đến ngày 22/2/2026 để đánh giá tác động lần này đối với thị trường chứng khoán Việt Nam: Mức 15% là toàn cầu, không nhắm cụ thể vào Việt Nam như trước (mức đối ứng 20% trước đó bị bác bởi SCOTUS, nhưng mức mới này là thêm vào các mức hiện hành còn lại).

Tác động có thể nhẹ hơn vì: Tổng thuế trung bình sau SCOTUS (~18-20%), thấp hơn trước SCOTUS (~23-25%) áp dụng cho hàng hóa Việt Nam; Thời hạn 150 ngày, có thể đàm phán; Việt Nam đã thích nghi từ 2025 (chuyển dịch chuỗi cung ứng, đàm phán giảm thuế). Không giống 2025 "shock" đột ngột, giảm mạnh, lần này thị trường Việt Nam có thể ổn định hơn vì bất ổn đã được dự đoán sau phán quyết SCOTUS.