Bối cảnh hiện nay có thể dẫn tới những tín hiệu chính sách tiền tệ mới từ Fed, ECB, BOE và BOJ trong tuần này…

Tuần này được xem là một tuần “lịch sử” của công tác hoạch định chính sách tiền tệ toàn cầu, khi 4 ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới họp trong cùng một tuần lần đầu tiên kể từ tháng 12/2021, và đây cũng mới chỉ là lần thứ hai trong lịch sử có sự trùng hợp này.

Với cú sốc giá dầu do xung đột quân sự ở Trung Đông, giới đầu tư đang theo dõi xem rủi ro lạm phát gia tăng có dẫn tới những thay đổi trong triển vọng lãi suất.

Cả 4 ngân hàng trung ương này - gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) - đều được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất trong lần họp này. Nhưng sau khi các nhà hoạch định chính sách họp xong, nếu tuyên bố lãi suất và đánh giá mà các nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương này đưa ra tại họp báo mang tới những tín hiệu cứng rắn, thì câu hỏi lớn sẽ không còn là liệu họ có thắt chặt chính sách hay không, mà là khi nào họ sẽ thắt chặt.

Không lâu sau khi liên quân Mỹ - Israel tấn công Iran vào hôm 28/2, giá dầu thế giới đã nhảy qua mốc 100 USD/thùng, làm dấy lên mối lo lạm phát. Nỗi lo này đang định hình lại kỳ vọng về đường đi lãi suất của các ngân hàng trung ương nhóm G4 nói trên - nhà báo Jamie McGreever của hãng tin Reuters nhận định.

Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ thường “bỏ qua” những cú tăng tạm thời của giá năng lượng, nhưng có lẽ họ còn chưa quên sai lầm mà họ từng mắc phải vào năm 2021-2022 khi cho rằng sự leo thang của lạm phát ở thời điểm đó chỉ là “tạm thời”. Tại thời điểm hiện nay, có lẽ các ngân hàng trung ương không muốn lặp lại sai lầm đó - theo ông McGreever.

Nhưng mặt khác, cuộc khủng hoảng năng lượng có thể dẫn tới một sự sụt giảm mạnh trong chi tiêu của các hộ gia đình, niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp, và hoạt động tuyển dụng. Nếu tăng trưởng kinh tế giảm tốc mạnh, áp lực phải cắt giảm lãi suất sẽ trở nên mạnh hơn.

Và trong lúc mọi thứ còn đang khó đoán định, có lẽ các nhà hoạch định chính sách cảm thấy rằng tốt hơn hết, họ nên “án binh bất động” cho tới khi bức tranh trở nên rõ nét hơn. Trì hoãn bất kỳ một động thái chính sách nào ở thời điểm này đều không nên bị coi là sự tê liệt.

Vậy triển vọng lãi suất của 4 ngân hàng trung ương lớn này đã thay đổi như thế nào kể từ khi xung đột xảy ra, áp lực đối với mỗi ngân hàng là gì, và nhà đầu tư có thể kỳ vọng gì ở mỗi ngân hàng trong cuộc họp tuần này?

FED

Nói về áp lực lạm phát, Fed có lẽ cảm thấy “dễ thở” hơn một chút so với 3 ngân hàng trung ương lớn còn lại vì Mỹ là nước xuất khẩu ròng năng lượng. Bên cạnh đó, đồng USD đang tăng giá và có thể tiếp tục tăng nhờ nhu cầu thanh khoản gia tăng trong bối cảnh chiến tranh. Những yếu tố này có thể hạn chế áp lực lạm phát ở Mỹ.

Tâm điểm chú ý của nhà đầu tư sẽ hướng tới dự báo cập nhật của Fed về tăng trưởng, lạm phát, thất nghiệp và lãi suất. Họ muốn biết Fed sẽ đưa ra dự báo như thế nào về lãi suất, so với dự báo của thị trường hiện tại là Fed chỉ giảm lãi suất một lần trong năm 2026 và một lần trong năm 2027. Biểu đồ dấu chấm (dot plot) sẽ phản ánh rõ nét hơn về quan điểm lãi suất của từng thành viên trong Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC), bộ phận ra quyết sách trong Fed.

Trong cuộc họp báo sau khi Fed họp xong, Chủ tịch Jerome Powell cũng sẽ đưa ra quan điểm của cá nhân ông. Hồi tháng 1, ông Powell nói tăng lãi suất không nằm trong kịch bản chính của Fed trong năm nay, nhưng mọi thứ có thể thay đổi. Trên thực tế, đường cong lãi suất tương lai hiện đang phản ánh kỳ vọng bình quân là Fed giảm lãi suất không đến một lần trong năm nay, so với kỳ vọng hơn hai lần giảm ở thời điểm cách đây chỉ vài tuần.

ECB

ECB đang đứng trước thách thức lớn, xét tới việc giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu đã tăng 50% từ cuối tháng 2 tới nay. Mức tăng này còn khiêm tốn nếu so với mức tăng gấp ba lần của giá khí đốt ở khu vực này sau khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, nhưng vẫn là một mức tăng lớn.

Trước khi Mỹ tấn công Iran, thị trường nghiêng nhẹ về khả năng ECB sẽ tiếp tục giảm lãi suất trong năm nay. Hiện tại, thị trường lãi suất tương lai Euribor phản ánh khả năng ECB tăng lãi suất khoảng 0,5 điểm phần trăm trong năm 2026, từ mức 2% hiện nay.

Áp lực tăng lãi suất đã xuất hiện trên thị trường trái phiếu châu Âu, với lợi suất tăng mạnh khiến điều kiện tài chính trở nên thắt chặt. Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 2 năm đã tăng 0,5 điểm phần trăm kể từ khi chiến tranh bắt đầu, còn lợi suất của kỳ hạn 10 năm đang ở mức gần cao nhất kể từ năm 2011.

BOE

So với Mỹ hay châu Âu, Anh dễ tổn thương hơn trước sự leo thang của giá năng lượng, bởi lạm phát ở nước này vốn dĩ đã ở mức cao mang tính cấu trúc. Bởi vậy, không có gì ngạc nhiên khi kỳ vọng lãi suất BOE đang dịch chuyển theo chiều hướng thắt chặt.

Thị trường hiện kỳ vọng lãi suất tham chiếu của BOE vào thời điểm cuối năm nay là 4% - theo dữ liệu từ hợp đồng lãi suất tương lai SONIA - cao hơn 0,75 điểm cơ bản so với cách đây 2 tuần. Lãi suất của BOE hiện đang ở mức 3,75%.

Trước chiến tranh, các nhà giao dịch kỳ vọng BOE sẽ hạ lãi suất 2 lần trong năm nay, mỗi lần giảm 0,25 điểm phần trăm. Nhưng hiện tại, lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 2 năm đã tăng thêm 0,65 điểm phần trăm, nhiều hơn khoảng 0,2 điểm phần trăm so với mức tăng của trái phiếu Mỹ và eurozone cùng kỳ hạn.

Tất cả những điều này phản ánh kỳ vọng rằng BOE sẽ từ bỏ lập trường nới lỏng chính sách tiền tệ tại cuộc họp vào ngày thứ Năm (19/3).

BOJ

Có lẽ, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ BOJ mới là những người ở vào vị thế khó khăn nhất trong tuần này, bởi Nhật Bản nhập khẩu tới 90% năng lượng mà nước này tiêu thụ, phần lớn nhập từ Trung Đông. Sự phụ thuộc đó khiến rủi ro lạm phát ở Nhật Bản tăng cao trong bối cảnh chiến tranh Mỹ - Iran.

Đó là chưa kể, trước khi xung đột nổ ra, BOJ đã phải đối mặt với một loạt vấn đề khác gồm đồng yên yếu và biến động, mối lo về thanh khoản ở trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài, và kế hoạch kích cầu bằng tài khóa với quy mô khổng lồ của Thủ tướng Sanae Takaichi.

Trong đó, tỷ giá đồng yên là một vấn đề lớn. Đồng tiền này hiện đang giao dịch gần mức tỷ giá đã dẫn tới sự can thiệp của Tokyo trong những năm gần đây để tránh sự sụt giảm sâu hơn của tỷ giá nội tệ. Tuy nhiên, liệu một đợt can thiệp vào thời điểm này liệu có phù hợp nếu sự mất giá của yên xuất phát từ chính các yếu tố căn bản của nền kinh tế Nhật?

BOJ chắc chắn không muốn tăng lãi suất nhanh vì lo ngại làm như vậy sẽ gây trệch hướng phục hồi kinh tế, ngay cả khi áp lực lạm phát gia tăng. Sự thận trọng của họ có thể nhân đôi trong bối cảnh sự bất định liên quan tới chiến tranh và giá dầu đang còn rất lớn.